KARISI GÜLEREK ÜZMEZ'E ONAY VERİYOR

Ankara ve İstanbul’da 12 kız çocuğuna cinsel saldırıdan tutuklanan tenor Şahin Öğüt ile ilgili tartışmalar sürürken, 14 yaşındaki bir kız çocuğuna cinsel istismarla suçlanan Hüseyin Üzmez’in tahliyesi ikinci bir şok yarattı

Kişilik bozuklukları konusundaki çalışmalarıyla tanınan Prof. Dr. Ertuğrul Köroğlu, cinsel sapkınlıkları olanları, hapisle cezalandırmanın bir sonuç vermeyeceğini belirterek, bu kişilerin hormonlarıyla oynanması gerektiğini söylüyor.

Geçtiğimiz hafta çoğumuzu şaşırtan bir tecavüz/cinsel taciz olayını konuştuk. Şaşırdık, çünkü olayın faili “sanatçı” kimliğini taşıyan, eğitimli, kültürlü, aile yapısı düzgün biriydi. Eğitimli, sosyal statüsü iyi, ama suça meyilli kişileri nasıl tanımlıyorsunuz?

Eğitim, insana duyguları ve dürtülerini yönetme konusunda yardımcı olur. Ama bu demek değildir ki, eğitim tek başına insanı davranış bozukluğu göstermekten alıkoyar, eğitim tek başına kişilik bozukluğu için koruyucu bir etken. Eğitimli kişilerde davranış bozuklukları daha az görülür, çünkü insanlar duygularının, dürtülerinin, davranışlarının denetimini öğrenirler. Ama “Eğitimli insan bunu nasıl yapar?” diye bir şaşkınlık geçirmemek gerekir. Bu dürtülerini baskılamak adına çok üst konumlara oynayan birçok insan vardır.


Bunu biraz açar mısınız?

Psikolojide süblimasyon, yüceltme diye bir şey var. Kendini rahatsız eden birtakım duygularını ödünlemek (telafi etmek) adına, toplumda belli bir yer edinmeye çalışan insanlar vardır. Çok önemli mevkilerde, birtakım kişilik bozuklukları olan insanları görebilirsiniz.


Eğitimli, bilgiye ve öğrenmeye açık bir kişi, kişilik bozukluğu olduğunu bilir mi?

Kişi kendisinde kişilik bozukluğu olduğunu hiçbir zaman kabul etmez. Birtakım antisosyal kişilik bozuklukları vardır, örneğin yalan söyler, aldatır, sorumluluklarını yerine getirmez... Belki bazılarının farkındadır ama bunların adına “kişilik bozukluğu” demez. “Bende bir kişilik bozukluğu var” diyen biriyle hiç karşılaşmadım.


Sevgi eksikliği, aile içi şiddet, çocuğa baskı, anne ve babanın baskın karakterler olması, kişilik bozukluklarını tetikler mi?

Elbette, zemin hazırlar. Kötü bir ailede yetişmiş olmak, anne babanın ayrı olması, sorumsuz ebevynler, evde şiddete başvurulması, cinsel sömürü, bunların hepsi, sağlıklı bir kişilik gelişmesinin önündeki engellerdir. Ama ne ilginçtir ki, tıbbın her alanında olduğu gibi burada da genetik faktörler rol oynar. Mesela, baba antisosyal kişilik özellikleri sergiliyordur, çocuk oldukça kabul edilebilir bir aile ortamında büyümüştür, ama bakarsınız antisosyal özellikler taşır. Ailede her şey sağlıklı gibi görünür ama o ailede yetişen çocukta kişilik bozuklukları olur. Aynı evde, aynı ortamda yetişen iki çocuktan biri gayet sağlıklı olurken, diğerinde kişilik bozukluğu özellikleri çıkabilir.

TECAVÜZ GÖREN TECAVÜZE YELTENİR

Tecavüz, cinsel taciz suçlarını işleyenlerde ne tür davranış bozukluğu bulunuyor?

Cinsel taciz, aslında bir dürtü kontrol bozukluğudur.


Nedir dürtü kontrol bozukluğu?

İnsanın birtakım dürtüleri vardır. Doyma dürtüsü örneğin. Çok açsınızdır ama cebinizde para yokken bir lokantaya girip, yemek almaz, kendinizi frenlersiniz. İnsanın birtakım cinsel dürtüleri de vardır. Cinsel dürtüyü toplumun kabul edebileceği şartlarda doyurursunuz; Bu sevgilinizdir, eşinizdir, sizinle birlikte olmak isteyen biridir. Ama sizinle birlikte olmak istemeyen biriyle cinselliğe kalkışıyorsanız, demek ki bu dürtülerinizi denetim altında tutamıyorsunuz.


Dürtü kontrol bozukluğu en çok hangi ruhsal hastalığa sahip olanlarda görülür?

“Antisosyal” ve “sınırda” dediğimiz kişilik bozukluklarında. Antisosyal dediğimiz, topluma aykırı kişilik özellikleri sergiler. Bunlar rastgele cinsel ilişkiler kurar. “Sınırda” dediklerimizin en belirgin özelliği ise tutarsızlıklarıdır. Hayatta her şey onlar için siyah ya da beyazdır. Dengesizdir, dürtüseldir, yoğun duygusal dalgalanmalar gösterirler. Gerçeği değerlendirme bozukluğu vardır.


Dürtü kontrol bozukluğunun temelinde ne var?

Yanlış bir ortamda yetiştirilmiş de olabilir, ama açıklayamadığınız birtakım nedenlerden de olabilir. Tabii ki tecavüz gören insan tecavüze daha çok yeltenir. Ama hiç tecavüzü görmeyen insan da buna yeltenebilir. Altında çok ciddi akıl hastalığı da yatabilir.


Gerçek yüzlerini çok iyi maskeliyorlar

Son olaydan gidelim. Operada çalışan bir sanatçı. Bir tarafta cinsel istismar/tecavüz olaylarını gerçekleştiriyor, diğer tarafta normal insan gibi işinde gücünde. Hastalıklı durumunu nasıl maskeleyebiliyor?

Davranış bozukluğu ile giden dürtü denetim bozuklukları tek bir alanda da sınırlı kalabilir. Örneğin her alanda sağlıklıdır ama kumar oynuyordur. Kumar da bir dürtü denetim bozukluğudur. Ve bu çok iyi baskılanabilir. “Nasıl olduğu” bana çok ters gelmiyor ama size geliyor tabii.


İş ya da sosyal alanlarımızda böyle insanlar olabilir yani?

Toplumda bu insanlardan çok var. Çeşitli davranış kusurlarını, bozukluklarını çok iyi maskeleyen çok sayıda insan olduğundan emin olabilirsiniz.


Rol mü yapıyorlar?

Kişilik bozukluğu ise hayır rol yapmıyorlar, o zaten o. Böyle insanlar yok mudur hayatınızda? Çok düzgün durur ama yıllarca size yalan söylemiştir.


Çocuğunda kişilik bozukluğu, dürtü denetim bozukluğu olduğunu anne baba anlayabilir mi?

Anlayabilir. Çocuk okuldan kaçar, evdeki hayvana zarar verir, ani davranışlar, öfkelenmeler gösterir...


Cinsel taciz, tecavüz olaylarını gerçekleştirenlerde görülen fiziksel hastalık var mı?

Çok az görülmekle birlikte bizim psikomotor epilepsi dediğimiz bir hastalık var. Nöbet dönemlerinde hiperseksüalite ortaya çıkar. Bahsettiğiniz olayda bildiğimiz tek kesin şey var, cinsel davranış bozukluğu. Cinsel davranış bozukluğu gösteren kişilerde altta ne gibi nedenler var, bunu, onu muayene eden psikiyatrist belirleyebilir.


Tedavi olmamak için direnç gösteriyorlar


Taciz ya da tecavüzlerde küçük çocuklar ya da bebeklere yönelenlerin hastalığı nedir?

“Pedofili”... Yani cinselliğin ne olduğunu ayırt edemeyen insanlarla -aynı cinsten de olabilir- cinsel birlikten zevk alma, onlara cinsel duygular beslemek. Özellikle onlardan haz alanlar. Cinsel sapma bu ve çok tehlikeli.


Bu kimlerde görülür?

Sıklıkla kişilik bozukluğu, bu hastalığa eşlik eder, sağlıklı olmayan ailelerden gelmişlerdir çoğunlukla. Ama her zaman tabii birebir de ilişki kuramayabilirsiniz. Bizim en korktuğumuz hastalıklardan biridir.


Neden?

Çünkü yıllarca gizli kalabiliyor. Çocuğu taciz ediyor ama çocuk bunu bilmediği için söylemeyebiliyor. Yıllarca birçok çocuğu sömürmüş, kötüye kullanmış, suistimal etmiş olabilirler. Birçok çocuk bundan zarar görmüş olabilir.


Tedavi edilebilir bir hastalık mı?

Cinsel sapmalar tedavisi çok kolay hastalıklar değildir. Tedaviye istekli olmadıkları için direnç gösterirler. Kişi haz aldığı şeyi kaldırmak istemez. Tedavide işbirliği yapsalar da süreç kolay işlemez. Antidepresanlar gibi antipedofilik ilaçlar yok. Belki hormon düzeyleri ile oynayabilirsiniz ama onlar da insan hakları açısından çok tartışmalı. Ayrıca bunun için ülkemizde yasalar da açık değil.


Yani ilaç tedavisi yok?

Kişisel olarak bana sorsalar, ben ilaç verilmesinden yanayım. Ama dediğim gibi bu konuda yasa yok. Bu yüzden psikoterapiyle tedaviye gidiliyor.


KARISI GÜLEREK ÜZMEZ’E ONAY VERİYOR

Hüseyin Üzmez olayında 14 yaşındaki çocuğa “ruhsal ve bedensel bir bozukluk tespit edilememiştir” diye rapor verilmesi tartışma konusu oldu. Sizin görüşünüz nedir?

Kişi özelinde konuşmak istemem ancak böyle bir eylemin çocukta ruhsal bir bozukluğa neden olmadığına karar vermek çok zor.


Üzmez tahliye olurken kendisini karşılamaya gelen karısının gülerken fotoğrafları çıktı. Böyle bir durumda verdiği bu fotoğrafı nasıl değerlendirirsiniz?

Kabul edilebilir bir şey değil tabii. Bağışlayıcı olabilir, tedavisini isteyebilir ama bu gülerek karşılanacak bir durum olmasa gerek. Aymazlık bence. İnsan reddetmez ama çok üzülür. Bu gülerek, sevinilecek bir şey değil. Öyle gülümseyerek karşılıyorsa bu bir anlamda, “Bir daha yapsan ben yine güleceğim”, “Bunu hoşgörüyle karşılayacağım” anlamına gelir.


Pimi çekilmiş bomba gibiyiz

Son AB verilerine göre her 3 kişiden biri hayatının bir döneminde ruhsal tedavi görüyor. Türkiye’de insanlar psikiyatriste ulaşabilecek yeterlilikte olsa bu oranın Türkiye’de çok daha yüksek olacağını düşünüyorum. Ülke olarak, toplum olarak pimi çekilmiş bomba gibiyiz.


Engel tanımaz, dürtülerini doyurmaya çalışırlar


Şahin Öğüt sorgusunda, “Nasıl olsa kadın olmayacaklar mıydı?” diye savunma yaptı. Bunu nasıl çözümlersiniz?

Bu tür bir akıl yürütme içinde olmuş olması anlaşılabilir değil. Mantıksal bir akıl yürütme olmadığı çok açık. Bunu söylerken gerçekte ne demek istiyor, “üçüncü kulak”la dinleyerek bunun anlaşılması gerekir.


Askerlik görevini yaparken dışarı çıkıp bu olayları gerçekleştirmesini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Dürtü denetim sorunu yaşayan kişiler, koşullar ne olursa olsun, her ne uğruna olursa olsun, dürtülerini doyurma arayışı içinde olurlar.


Bu tip suç işleyen kişilerin aileleri çoğunlukla çocuklarını reddediyor. Son olayda da böyle oldu. Ailenin göstermesi gereken doğru tavır nedir?

Reddetmek değil. Reddederlerse, tam tersi daha çok iterler. Böylece kişi daha çok sapkın davranışlara yeltenir.