Avrupa’ya giden sahte ballar geri geldi. Almanya, Türkiye’yi AB’ye şikâyet etti. İade edilen ballar imha edilmek yerine iç piyasaya verildi.
Türkiye’nin Avrupa Birliği (AB) ülkelerine ihraç ettiği balın ’doğal bal’ olmadığı, bu ülkeler tarafından iade edilen mısır şurubu ve enzimle yapılmış sahte balların da iç piyasaya sürüldüğü ortaya çıktı. AB’nin Türkiye’ye nota vermesinin ardından, Dış Ticaret Müsteşarlığı üreticilere ’doğal arı balı analiz belgesi’ni zorunlu hale getirdi.

Almanlar AB’yi uyardı

Radikal Gazetesi’nden Yurdagül Şimşek’in haberine göre sahte bal üretimi halk sağlığını tehdit ederken, Türkiye’nin yurtdışındaki itibarını da zedeledi. Edinilen bilgiye göre, 2003’te bal üretiminde büyük sıkıntı yaşanmasına karşın Türkiye, Avrupa’ya bol miktarda bal ihraç etti. Çin, İran, Bulgaristan gibi ülkelerden değişik yollarla getirilen düşük kaliteli balın, Türkiye’de üretilen balla karıştırılıp, yapay enzim, gıda boyası gibi maddeler ilave edilen sahte balların ihraç edildiği ifade edildi.
Bal ihracatında Türkiye’nin en büyük müşterisi olan Almanya, ihraç ürünlerinde gerçek bal yerine mısır şurubu, glikoz ve bal enziminden oluşan ’sahte bal’ tespit edince, bunları hem Türkiye’ye iade etti hem de 18 Ocak 2005’te AB’ye müracaat ederek Türkiye’den bal alınmaması uyarısı yaptı. Bunun üzerine AB, Türkiye’ye nota verdi.

Doğal bal testi yok

Türkiye’ye iade edilen sahte balın büyük bölümü iç piyasaya sürüldü. Yetkililer bu konuda somut bulgu olmadığına dikkati çekerken, "Bal imha edilmediğine göre piyasaya sürüldü" yorumunu yaptı. Balın ihracı ve iade süreçleriyle ilgilenen Dış Ticaret Müsteşarlığı yetkilileri de balın imha edilmesinin söz konusu olmadığını, ihraç eden firmaların iade edilen balı teslim aldıktan sonra ne yaptıklarına karışılmadığını belirtti. Söz konusu ürünlerin piyasaya sürülmesi için Tarım Bakanlığı’nın onayının gerektiğine dikkat çekilirken, bakanlıkta yapılan testlerin ’doğal arı balı’ incelemesi olmadığı vurgulandı. Söz konusu firmaların iade edilen bal için ’Sağlığa zararlı değildir’ belgesi aldığı ve piyasaya sürdüğü belirtildi.

Aralıkta hiç satamadık

Bal ihracatında ’kara listeye’ alınmaktan çekinen hükümet ise Dış Ticaret Müsteşarlığı’nca yayımlanan genelgeyle ihraç malı balda ’Doğal arı balı analiz belgesi’ni zorunlu hale getirdi. Aralık ayında bir kilo bile bal ihraç edemeyen Türkiye’nin bu genelgenin ardından geçen ay 78 ton bal sattığı tespit edildi.

’Bal eylem planı’

Türkiye Arı Yetiştiricileri Birliği (TAB) de sahte bal üretiminin ve ithalinin önüne geçmek amacıyla ’bal eylem planı’ hazırladı. Bu plana göre, ihracatçı firmalar bu plana uygun üretim yapan ve birliğe üye arıcılardan bal alacak. Bu arıcıların ürünleri de birlik tarafından laboratuvarlarda sürekli analizlere tabi tutulacak.
TAB’ın kayıtlarına göre, Türkiye’de 1 bin 662 aile, 4 milyon 160 bin adet kovanla arıcılık yapıyor. Yıllık 74 bin 500 ton bal üretiliyor ve 300 milyon YTL elde ediliyor. Türkiye, arı varlığı bakımından dünyada ilk beşe girerken, verimsizlikten dolayı bal üretiminde ancak yüzde 5’lik söz sahibi. Türkiye’nin bal ihracatında Almanya ilk sırada. Yılda 200 bin ton bal ithal eden AB ülkeleri bu ithalatın yüzde 3’lük bölümünü Türkiye’den karşılıyor. Bu oranın yüzde 90’ını çam balı oluşturuyor.

’Potansiyel müthiş!’

TAB Yönetim Kurulu üyesi Mustafa Sarıoğlu, Türkiye’nin arıcılıktaki potansiyelinin 7 milyar 500 milyon dolar olduğunu ifade ederek, "AB’nin çam balı ithalinde en büyük üreticisi biziz. AB’nin bu konuda talebi sınırsızdır. Müthiş bir ekonomik potansiyel var" dedi.