Doğu'dan göç hız kesti

Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun 1990-2000 döneminde büyük illere doğru yaşadığı yoğun göçün, 2000’den sonra giderek hız kestiği belirlendi.

İktisatçı Mustafa Sönmez’in, Güneydoğu ve Doğu Anadolu’nun demografik yapısına ilişkin çalışmasına göre, Türkiye’nin en çok göç veren bölgelerindeki 21 ilin nüfusunda 1990-2000 döneminde 426 bin kişi olan azalma, 2000-2007 döneminde 158 bin kişiye düştü.

1990-2000 döneminde söz konusu bölgedeki 21 il, 567 bin dolayında göç almasına karşılık 993 bine yakın göç vermiş, on yılda net olarak 426 bin kişilik göç yaşanmıştı. 2000-2007 döneminde ise 21 ilin nüfusu sadece yüzde 1.4 azalarak 11 milyon 346 binden 11 milyon 188’e geriledi. Böylece toplam nüfustaki azalma 158 bine düştü.
1990-2000 döneminde, net göç hızının yüksekliğinde Doğu’da Ardahan, Kars ve Ağrı’nın, Güneydoğu’da ise Siirt, Adıyaman ve Mardin öne çıkmış; Van, Diyarbakır, Batman, Şanlıurfa da bu dönemde net göç veren iller arasında yer almıştı.

-GÖÇ YAVAŞLADI

2000 sonrasında ise Doğu’dan gelen yoğun göç giderek azaldı. 2000 nüfus sayımında 11 milyon 346 bin olarak belirlenen Doğu ve Güneydoğu’daki 21 ilinin toplam nüfusu, 2007 Adrese Dayalı Nüfus Sayımı sonuçlarına göre 11 milyon 188 bin olarak gerçekleşti. Bu iki sayım arasında bölge nüfusu, 21 il toplamında yüzde 1.4 oranında azaldı.

Toplam nüfustaki azalmaya karşılık, bölgedeki bazı illerin nüfusunda ise hızlı artışlar olduğu dikkati çekti.

Anılan dönemde nüfusu en çok artan illerin başında yüzde 17.8’le Şırnak, yüzde 11.6’yla Van, yüzde 10.6’yla Siirt ve yüzde 7.8 ile Iğdır geldi. Nüfusları 1,5 milyon dolayında bulunan illerden Diyarbakır’da 7 yıldaki nüfus artışı yüzde 7.2, Şanlıurfa’da yüzde 5.5 oldu. Ayrıca 1 milyona yaklaşan nüfusuyla Van’daki artışın yüzde 12’ye yaklaşması ve 750 bine yaklaşan nüfusuyla Mardin’de yüzde 6’ya yakın nüfus artışı olması dikkat çekti. Mardin’de yüzde 5.8, Hakkari’de yüzde 4.2, Batman’da yüzde 3.4 ve Ağrı’da yüzde 0.4 nüfus artışı gözlendi.

Buna karşılık, özellikle 1980 sonrası hızla göç veren Erzurum, Erzincan, Ardahan, Malatya, Elazığ gibi illerde nüfus azalması 2000-2007 döneminde de sürdü. Erzincan yüzde 32.5, Erzurum yüzde 16.3, Ardahan yüzde 15.7, Bitlis yüzde 15.6 ve Malatya yüzde 15.4’le nüfusu en hızlı azalış gösteren illerin başında geldi. Bunu yüzde 10.6’yla Muş, yüzde 10.2’yle Tunceli, yüzde 6.6’yla Adıyaman, yüzde 5’le Elazığ ve yüzde 3.9’la Kars izledi. Nüfusu en hızlı azalış gösterenlerin son sırasında da yüzde 0.7’yle Bingöl yer aldı.