Devlet Bakanı Beşir Atalay, 2005 yılı başından itibaren geçerli olacak yeni enflasyon sepetini açıkladı. Buna göre şubat ayından itibaren enflasyon yeni sepete göre 2003 Hane Halkı Bütçe Anketi temel alınarak açıklanacak.

Devlet Bakanı Beşir Atalay, DİE Başkanı Ömer Demir`le birlikte düzenlediği basın toplantısında yeni enflasyon sepetine ilişkin bilgi verdi.

YENİ ENFLASYON SİSTEMİ

Atalay`ın verdiği bilgiye göre, Tüketici fiyatları endeksi kapsamında sebze, meyve, tüp gaz ve akaryakıt fiyatları her hafta, kiralar ayda bir kez, diğer mal ve hizmetlere ait fiyatlar ayda iki kez derlenecek. KDV dahil, peşin olarak tüketiciye yansıyan fiyatlar derlenecek. Kişiye özel indirimler kapsam dışında tutulacak. Taksitli satışlarda taksitli fiyat yerine, peşin olarak tüketicinin ödediği fiyat dikkate alınacak. Petrol ürünleri ve TEKEL gibi fiyatları devlet tarafından belirlenen ürünlerde, fiyat artışları ay içinde etkili oduğu gün kadar yansıtılacak.

KURUMSAL NÜFUS DAHİL EDİLDİ

TÜFE`de hesaplamasında 1994 Hanehalkı Gelir ve Tüketim Harcamaları Anketi yerine, bilgiler 2003 Hanehalkı Bütçe Anketi, Turizm Anketi, Kurumsal Nüfus Bireysel Harcama Anketi ve sigorta ve şans oyunları gibi idari kayıtlardan elde edildi.

MADDE KAPSAMI

1994 yılı bazlı TÜFE ürün sepeti 410 madde ve 598 madde çeşidinden oluşuyordu. 2003 bazlı sepet ise 423 madde ve 710 madde çeşidinden oluşacak. 96 yenimaddenin eklendiği sepetteki 327 madde ortak, 83 madde çıkarıldı, 22 maddenin ise tanımı değiştirildi.

Endeksin, tahmin boyutu, madde kapsamı, mal ve hizmet sınıflaması, madde ağırlıkları, fiyat derlenen yerleşim yerleri, fiyat derlenen işyeri sayısı, harcama kapsamı, gelir grubu kapsamı ve hesaplama yöntemi yenilendi.

CEP TELEFONU VE İNTERNET ÜCRETİ GİRDİ

Septe günlük hayat koşulları dikkate alınarak, PVC pencere, DVD player, kontakt lens, tansiyon aletleri, LPG araba tüpü, kargo, cep telefonları, internet ücreti, bilgisayar ve donanımları gibi mallar dahil edildi.

FİLTRESİZ BAFRA SİGORTA ÇIKTI

Normal benzin, mikser, video kamera, dikiş makinesi, filtresiz bafra sigarası, jeton ve kibrit gibi bazı mallar da enflasyon sepetinden çıkarıldı.

TÜFE, Türkiye geneli ve 26 istatistiki bölge birimi için hesaplanarak yayınlanacak. 81 il merkezi ve 72 ilçeden her ay fiyatlar derlenerek indeks rakamları hesaplanacak. Fiyatlar 20 bin 60 işyerinde ve 3 bin740 konuttan derlenen kiralarla oluşturulacak. Bu kapsamda 173 bin 929 fiyat derlenecek.

MAL VE ÜRÜN SINIFLANDIRILMASI

Mevcut 1994 temel yılı TÜFE sepetinde yer alan mal ve hizmetler 10 ana grup altında sınıflandırılırken, yeni TÜFE sepetindeki mal ve hizmetler 12 ana grup altında sınıflandırılıyor. Mevcut sınıflamada yer alan gıda içki tütün harcamaları yeni TÜFE`de ikiye ayrılarak gıda alkolsüz içecekler ile alkollü içecekler, tütün gruplarını oluşturacak. Ayırca mevcut sınıflandırmada yer alan çceşitli mal ve hizmetler grubunda yer alan haberleşme hizmetleri bu gruptan çıkarılarak TÜFE`de çeşitli mal ve hizmetler ve haberleşme gruplarını oluşturacak.

İZAFİ KİRA KAPSAM DIŞI

1994 temel yıllı TÜFE harcama kapsamında olan izafi kira, kendi üretiminden tüketim ve ayni yardımlar kapsam dışına çıkarıldı. Daha önce kapsam dışında tutulan turizm ve kurumsal nüfus ise kapsam içine alındı.

TÜFE kapsamında sabit temel yıl yerine her yıl güncellemeye olanak verdiği için 2003 temel yıllı zincirleme endeks kullanılacak.

HER YIL GÜNCELLENECEK

Endeks sepetinin kapsamı ve ağırlıklı yapısı her yıl hanehalkı bütçe anketi sonuçları kullanılarak güncellenecek. Tüketimde önemini yitiren mal ve hizetlerin sepetten çıkarılarak önem kazananlar sepete dahil edilecek. Endeks sepetinin kapsamı ve ilerleyen dönemlerde önem kazanan mal ve hizetlerin belirlenmesinde toplam harcamanın binde biri oranı dikkete alınacak. Her yıl aralık ayında güncelleme yapılacak.

ÇEKİRDEK ENFLASYON

Mevsimsel etkilerden arındırılmış, enflasyonun temel eğilimini daha iyi yansıtan para politikasının oluşturulmasına yardımcı olan özel kapsamlı fiyat endeksleri olarak tanımlanıyor. Standart bir çekirdek enflasyon olmayacak çoklu bir sistem olacak. Mal grupları itibariyle alt detaylarıyla çekirdek enflasyon kalemleri yer alacak.

ÜRETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ

Özel kapsamlı TÜFE göstergelerinde, enerji, mevsimlik ürünler ve işlenmmiş gıda ürünleri hariç olacak. TEFE, ürtilen ürün çeşitlerinin 1994 yılına göre farklılaşması ve artması, üretimde yeni sişyerlerinin yer alması veya mevcut olanların kapanması, endekse ait fiyat ve ağırlık referans dönemlerinin eskimesi ve AB uyum çalışmaları kapsamında AB`ye üye olve aday ülkelerde üretici fiyatlarının karşılaştırılabilmesi amacıyla ÜFE`ye dönüştürülüyor.

Üretici fiyatları endeksiyle belirli bir referans döneminde ülke ekonomisinde üretim yapılan ve yurtiçi satışa konu olan ürünlerin fiyatlarını zaman içine karşılaştırarak fiyat değişkenleri ölçülecek. Yeni indeksle üretici fiyat hareketlerinin ölçülmesi amaçlanıyor.

ÜFE aynen TEFE`de olduğu gibi tarımsal ürünlerin dışındaki maddeler için her ayın 5, 15 ve 25`inci gün fiyatları, tarım grubunda yer alan ürünler için her ayın 27`nci gününe kadar gerçekleşen fiyatlar ve KDV ve vergiler dahil, yurtiçi toptan satış fiyatından derlenecek.

ÜFE SEPETİ

ÜFE sepeti 760 maddeden oluşacak. Ancak bu sepette yeni üretim sınıflamasına göre çeşit düzeyine inilmiyor. TEFE sepeti ise 678 madde ve 1314 madde çeşidinden oluşuyordu. Buna göre 121 yeni maddenin girdiği, 69 maddenin ise çıkarıldığı ÜFE sepetinin TEFE sepetiyle 521 ortak maddesi bulunuyor.

ÜFE Türkiye geneli, devlet özel ayrımı olmaksızın tarım, avcılık, ormancılık ve balıkçılık, madencilik ve taşocakçılığı, imalat sanayi ile elektrik, gaz ve su sektörlerini kapsayacak. ÜFE kapsamında 1816 işyeri ve 4350 fiyat derlenecek.