Özbekistan'da Köktendinci Ayaklanma

Özbekistan’ın Andican kentinde Ekremiler grubuna mensup 23 kişinin yargılanmasını protesto için kökten dincilerin ayaklandığı ve bölge yönetimini ele geçirdiği bildirildi. Olayda 20 kişi öldü. Devlet Başkanı Kerİmov bölgeye gitti. Özbekistan Dışişleri Bakanlığı, durumun kontrol altında olduğunu bildirdi.

Rus İtar-Tass ajansı, Özbekistan’ın Andican ilindeki olaylarda 20 kişinin öldüğünü, 34 kişinin yaralandığını duyurdu.

İtar-Tass bu haberi, Devlet Başkanı İslam Kerimov’un makamına dayandırarak verdi.

Ajans, silahlı kalabalıkların kentin 2 bölgesinde polislerin etrafını sardığını, polislerin serbest bırakılması için görüşmelerin sürdüğünü de bildirdi.

Silahlı göstericilerin askeri garnizona saldırıldığı haberleri doğrulanmadı.

"DURUM KONTROL ALTINDA”

Özbekistan Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, Reuters ajansına yaptığı açıklamada, ”kentte durumun kontrol altında olduğunu ve tüm kamu dairelerinin normal bir şekilde faaliyetini sürdürdüğünü” söyledi.

Öte yandan AP ajansı, Özbek hükümetinin yabancı haber yayınlarını engellediğini duyurdu. Haberde, yetkililerin CNN ve BBC dahil tüm yabancı televizyon haber kanallarının yayınını keserek yerine Özbek ve yabancı eğlence kanalları yayınladığı belirtildi.

DEVLET BAŞKANI KERİMOV ANDİCAN’A GİTTİ ÖZBEKİSTAN

Orta Asya’daki 5 eski Sovyet cumhuriyeti içinde 26 milyonluk nüfusuyla en kalabalık ülke olan Özbekistan’da, etnik Özbekler nüfusun yüzde 80’ini oluşturuyor. Ruslar ve Tacikler, nüfusun yüzde 10’unu, Kazaklar ise yüzde 3’ünü oluşturuyor.
Sovyetler’den 1991 bağımszılığını kazanmasından beri ülke, geniş yetkileri bulunan Devlet Başkanı İslam Kerimov tarafından yönetiliyor.

Özbekistan, Batı tarafından sık sık insan hakları ihlalleriyle suçlanıyor. İnsan hakları kuruluşları, ülkede en az 6 bin dini ve siyasi tutuklu bulunduğunu belirtiyorlar.

Köktendici militanlar, geçen sene mart ayında 50 kişinin öldüğü saldırı dahil, ülkedeki bir dizi bombalı saldırıdan sorumlu tutulmuştu. Geçen yıl, ABD ve İsrail büyükelçiliklerine düzenlenen saldırılarda da 3 kişi ölmüştü.

ABD’nin “teröre karşı savaş”ında Washington’ın yanında yer alan Özbekistan’da önemli bir Amerikan üssü bulunuyor.

Büyük doğal gaz ve petrol rezervlerine sahip Özbekistan, dünyanın 10 büyük altın üreticisi arasında yer alıyor. Özbekistan, dünyadaki 5. büyük pamuk üreticisi durumunda.

Ülkede serbest pazar reformlarının yapılmaması ve sıkı devlet kontrolünün yaşam standartlarında büyük düşüşe yol açtığı belirtiliyor. Ülkedeki aylık ortalama ücret 30 dolar civarında.

Andican’da başlayan karışıklıklar üzerine, Devlet Başkanı İslam Kerimov bölgeye hareket etti.

AP ajansının haberine göre, bir polis yetkilisi Kerimov ile beraberindeki diğer yetkililerin, duruma müdahale etmek üzere uçakla Taşkent’ten Andican’a gittiklerini açıkladı. Savunma Bakanlığı’nda ise isyanla ilgili acil bir toplantı yapıldığı belirtildi, ancak ayrıntılı bilgi verilmedi.

Haberde, telefonla bağlantı kurulan Andican’daki bir yöneticinin ”kent ile bölge yönetim binalarının hükümetin kontrolünde olmayı sürdürdüğünü” söylediği de aktarıldı.

AFP ajansı, Appelatsia adlı bir insan hakları örgütüne dayanarak, isyancıların gece süren gösteriler sırasında Andican bölge yönetiminin kontrolünü ele geçirdiklerini duyurmuştu.

ANDİCAN’A GİDEN TÜM YOLLAR KAPATILDI

Özbekistan’ın, Fergana vadisinde Kırgızistan’a komşu Andican vilayetinde başlayan olaylar üzerine, polis ve askerin kente giden tüm yolları kapattığı, şehre giriş ve çıkışların kontrol altına alındığı bildirildi.

Andican’da gece başlayan ve sabah da devam eden olayların boyutları hakkında çelişkili bilgiler geliyor.

Özbekistan resmi makamları, şu ana kadar herhangi bir açıklama yapmazken, şehrin telefonları da kesildiği için Andican’dan sağlıklı bilgi alınamıyor.

EKREMİLER, HİZB-ÜT TAHRİR’E KAŞI

Andicanlı Ekrem Yoldaşov etrafında birleşen ve adı grup lideri Ekrem’den gelen “Ekremiler” grubu, ülkede Hizb-üt Tahrir’i reddeden dini grup olarak biliniyor.

Yayımladıkları “İmana Yol” adlı kitabıyla tanınan Ekremiler, dini grup olmanın yanı sıra kurdukları şirketlerle ekonomik alanda da örgütlendikleri belirtiliyor.

HİZB-ÜT TAHRİR

Ülkenin doğusundaki Andican’da, kökten dincilikle suçlanan 23 kişinin yargılanmasının protesto edilmesiyle başlayan olaylarda, binlerce kişi sokaklara dökülmüş, silahlı göstericiler gece bir cezaevini basarak buradaki mahkumları serbest bırakmıştı.

10 Şubat’ta başlayan davada, 23 sanığın tümü de suçsuz olduğunu söylüyor. Haziran ayında tutuklanan sanıklar, “Akramiya” adlı bir dini grubun üyeleri olmak ve yasadışı Hizb-üt Tahrir’le bağlantılı olmakla suçlanıyor.

Özbek yetkililer, Hizb-üt Tahrir’i, geçen yıl 50’den fazla kişinin ölümüne neden olan terör saldırılarından sorumlu tutuyor.

23 KÖKTEN DİNCİ SERBEST

Andican kentindeki karışıklığın çıkış nedeni olarak gösterilen kökten dinci 23 kişinin, geceki isyan sırasında serbest bırakıldığı belirtildi.

Kökten dincilik suçlamasıyla yargılanan 23 kişi arasında yer alan Abduvosid Egomov, AP’ye demecinde, dün gece hapishaneye düzenlenen saldırının örgütlenmesinde sorumluluğun Ekremiler grubunda olduğunu ve sanıkların tümünün özgür olduğunu söyledi.

İKTİDARI DEVİRME NİYETİMİZ YOK

Hükümeti devirmeye yönelmediklerini, ekonomik özgürlük talebinde bulunduklarını belirten Egomov, “Eğer ordu baskın düzenlerse ateş açarlarsa şimdi yaşadığımız gibi yaşamak yerine ölmeye hazırız” dedi.

Andican’da kökten dincilikle suçlanan 23 kişinin yargılanmasını protesto gösterisiyle başlayan isyanda şu ana kadar 9 kişi öldü, 34 kişi yaralandı. Can kaybının 20 olabileceği belirtiliyor.

İSRAİL ELÇİLİĞİ ÖNÜNDE VURULAN KİŞİNİN SAHTE PATLAYICI TAŞIDIĞI ANLAŞILDI

Taşken’te İsrail Büyükelçiliği önünde korumalar tarafından intihar komandosu olduğu zannıyla öldürülen adamın, sahte patlayıcılar taşıdığı bildirildi.

Adının açıklanmasını istemeyen bir polis yetkilisi, vurulan adamın ahşaptan yapılmış patlayıcı görünümlü objeler taşıdığının saptandığını söyledi.

İsrail Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada da, şüpheli bir adamın elçiliğe yaklaştığı ve dur ihtarına uymadığı belirtildi. Açıklamada, bacağından vurulan adamın ilerlemeye devam ettiği, bunun üzerine öldürüldüğü kaydedildi.

ABD’nin Taşkent elçiliği, polisin başkent Taşkent’teki İsrail Büyükelçiliği önündeki bir intihar bombacısını vurarak öldürdüğünü bildirmişti.

ÖZBEKİSTAN-KAZAKİSTAN-KIRGIZİSTAN SINIRLARI KAPANDI

Özbekistan’ın, Kazakistan ile sınırı diplomatik geçişler dışında kapattığı bildirildi.

Kazak ajanslarının Güney Kazakistan Bölge İç Güvenlik İdaresine dayanarak verdiği habere göre, Özbekistan sınır görevlileri, diplomatik geçişler dışında sınırdan geçişlere izin vermiyor.

Bu arada Kazakistan’ın Taşkent Konsolosluğu kayıtlarına göre, Özbekistan’da 750 Kazak vatandaşı bulunduğu, ancak bunlardan hiçbirinin olayların meydana geldiği Andican bölgesinde bulunmadığı belirtildi.

Öte yandan Kırgızistan da Özbekistan’daki karışıklığın ardından bu ülkeyle sınırını kapattı.

Kırgız yetkilileri, bu sabahtan itibaren Özbekistan’dan Kırgız topraklarına girişin yasaklandığını belirttiler.

RUSYA KAYGILI

Rusya Dışişleri Bakanlığı, Özbekistan’ın Andican kentinde meydana gelen olaylardan kaygı duyduğunu açıkladı.

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Aleksandır Yakovenko gazetecilere yaptığı açıklamada, “Moskova, Andican’daki durumu yakından izliyor. Oradaki gelişmeler bizi kaygılandırıyor” diye konuştu.

Yakovenko, Özbekistan’ın Andican kentinde kanun ve düzenin yeniden sağlanmasını umduklarını sözlerine ekledi.

İtar-Tass da Tacikistan’ın, Özbekistan sınırındaki güvenlik önlemlerini artırdığını ve sınırdan insan ve kargo geçişlerinin durdurulduğunu kaydetti.

Bu arada, Rusya’nın Taşkent Büyükelçiliği’nden yapılan açıklamada, halen 80 kadar Rus vatandaşının Andican’da bulunduğu ve onların sıcak çatışma noktalarında kalmış olabileceğinden tedirginlik duyulduğu belirtildi.

Büyükelçilik yetkilileri, Andican’daki Rus vatandaşlarıyla irtibat kurmak istediklerini kaydetti.

Özbekistan yetkililerinin çeşitli Rus internet sitelerine yaptıkları açıklamalarda, Andican’daki olaylarda ölen ve yararlananlar arasında Rus vatandaşının olmadığı kaydedildi. Fergana vadisinde yer alan Andican’da 298 bin kişi yaşıyor.