2004 yılında ortaya çıkan kamu finansman açığının finansmanının, sigara, alkollü içki ve akaryakıt tüketicilerinin sırtına binmesi gündeme geldi. Maliye Bakanlığı ekonomik programda öngörülenin üzerindeki asgari ücret ve emekli zamlarının getirdiği ek yükün yanı sıra, vergi gelirlerinin hedefin altında kalması üzerine ihtiyaç duyulan ek önlem için arayışını sürdürüyor.
Maliye Bakanı Kemal Unakıtan'ın 'büyük zam ve vergi getirmeme' sözlerine rağmen, arayışların yoğunlaştığı alan da yine vergi ve zamlar oldu. Bütçe ve Gelirler Genel Müdürlüğü yetkilileriyle birlikte geçen hafta sonundan bu yana yapılan toplantılarda, alınacak ek önlemler tartışılmaya başlandı.
Sonuçta, özel tüketim vergisi (ÖTV) ve katma değer vergisinde (KDV) hedefin altında kalınması riskine karşı düzenlemeler yapılması benimsendi. Ancak, bu düzenlemelerin bir bölümünün zamana yayılarak enflasyon üzerinde etkisinin de azaltılması üzerinde duruldu.
Maliye'nin ÖTV'de hedefin tutturulması için iki sektöre yüklenmesi bekleniyor. Akaryakıttan maktu olarak alınan ÖTV'nin artırılmasının yanısıra, alkollü içki ve sigara üzerindeki ÖTV'nin de yükseltilmesi gündeme geldi. Sigaradan alınan ÖTV'nin 5 puan artırılması planlanıyor. Ancak, sigaradaki ÖTV'nin 5 puan artırılmasının fiyatlara da en az yüzde 25 zam olarak yansıyacağı belirtildi. Tekel ve özel üreticilerse ÖTV artışı ile gelecek zamların tüketim üzerinde kısıcı etki yaratacağını ve beklenen gelirin sağlanamayacağını savunuyor.

Mevcut ÖTV yüzde 55
2003 yılında da faiz dışı fazlanın hedefin altında seyretmesi nedeniyle ağustos ayında sigara üzerindeki ÖTV yüzde 49.5'ten yüzde 55.3'e yükseltilmişti. Aynı şekilde alkollü içkiler üzerindeki vergiler de artırılmış, 2003 yılının Ekim ayında ise bu vergiler maktu hale getirilmişti. Ek önlemlerin, IMF'nin 7. gözden geçirmenin ikinci etabı için Türkiye'ye gelmesi öncesinde belirlenmesi bekleniyor. Vergi ve zam üzerinde yoğunlaşan ek önlemlerin, tasarruf tedbirleriyle desteklenmesi de öngörülüyor.
Maliye Bakanlığı, asgari ücrette yüzde 34.1, SSK ve BağKur emeklilerine programda öngörülmeyen yüzde 20 oranında zam yapılması sonrasında bütçe ödeneklerinden yüzde 10 kesinti yapılmasına ilişkin yasa tasarısını Başbakanlığa sevk etmişti. Söz konusu düzenleme ile bütçe üzerine gelen ek 3.5 katrilyon liralık yükün karşılanması öngörülmüştü.
2004 yılı finansman dengesinde, 3.5 katrilyon liralık bu zammın yanı sıra vergi gelirlerinin hedefin altında kalması nedeniyle artı 2.8 katrilyon liralık bir sapma riski ortaya çıkmıştı. ÖTV'de 1.3, KDV'de ise 1.2 katrilyonluk sapma için ek önlem ihtiyacı doğmuştu.