MESLEK LİSELERİ FABRİKAYA YÖNLENDİRİLMELİ

SETA Vakfı'nın 'Türkiye'de Milli Eğitim Sistemi-Yapısal Sorunlar ve Öneriler' raporuna göre, temel amacı öğrencileri doğrudan iş dünyasına hazırlamak olan mesleki eğitimde yükseköğretime hazırlık bu amacın önüne geçiyor. KOBİ'lerin de ihtiyaç duyduğu nitelikte eleman bulmaları açısından önem taşıyan mesleki eğitimdeki sıkıntının, genel eğitimden gelişmiş ülkelerdeki kadar pay almamak değil, mezunların istihdamının artırılamaması olduğu belirtildi.

Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları (SETA) Vakfı'nın "Türkiye'de Milli Eğitim Sistemi-Yapısal Sorunlar ve Öneriler" konulu raporunda, Türkiye'de şu an yüzde 36'larda olan meslek liseli oranını, sıkça ifade edildiği gibi gelişmiş ülkelerdeki gibi yüzde 65-70'lere çıkarmak gerekmediği vurgulandı. Raporda, asıl ihtiyaç olanın mesleki eğitim ile istihdam arasında sağlam bir ilişki kurmak olduğu kaydedildi.

Bekir S. Gür ile Zafer Çelik'in hazırladığı raporda, temel amacı öğrencileri doğrudan iş dünyasına hazırlamak olan mesleki eğitimde yükseköğretime hazırlığın bu amacın önüne geçtiği belirtildi. Burada meslek lisesi mezunu olarak piyasada çalışmanın cazip kılınmamasının etkisi vurgulanırken eğitim sistemine dair yapılan en sık tartışmalardan birinin toplam lise öğrencileri içindeki meslek liseli payı olduğu belirtildi. Oysa burada önemli olanın OECD ülkelerindeki ortalama olmadığının ifade edildiği raporda, zaten pek çok OECD ülkesinde de mesleki eğitimin ağırlığının birbirinden farklılık gösterdiği belirtildi. Hollanda, İsviçre, Finlandiya, İtalya ve Norveç gibi ülkelerde bu oranın yüzde 55 ve daha üstü olduğunun örnek gösterildiği çalışmada; Kanada, Yunanistan, İrlanda, Japonya, Brezilya ve İsrail'in aralarında bulunduğu kimi ülkelerdeki genel liseli payının ise Türkiye'de olduğu gibi yüzde 60 ve yukarısı olduğu kaydedildi.

Kazanç farkı yok
İş dünyasının meslek liseli mezunu talebi artırılmadığı sürece meslek liseli oranının artırılmasının sosyal adaletsizlikleri artırmaktan öteye geçmeyeceğine işaret edilen raporda, "Böyle bir senaryoda ağırlıklı olarak alt ve orta sınıf ailelerden gelen meslek liseli öğrenciler hem yükseköğretime yeterince hazırlanma fırsatını kaçıracak hem de istihdam edilme sorunu yaşayacaklar" denildi. Raporda, Türkiye'de meslek lisesi ve genel lise mezunlarının ortalama kazançları arasında ciddi bir fark olmadığı ve bu durum devam ederse meslek liselerinin cazibesini artırmanın gittikçe zorlaşacağı belirtildi. 2002 verilerine göre meslek lisesi mezunu da genel lise mezunu da üniversite mezununun ortalama yüzde 60'ı kadar kazanıyor.


RAPORDA YER ALAN ÖNERİLER
* Milli Eğitim Bakanlığı'nın (MEB) iş dünyasıyla ilişkileri geliştirilmeli, sektör de bu alana desteğini artırmalı.
* İş piyasasının ihtiyacı olan ve gelecekte olması muhtemel yeni meslek alanlarına uygun programlar başlatılmalı.
* Eğitimde işyeri/işletme boyutuna ağırlık verilmeli.
* İşletmeler, meslek odaları ve sendikalar da yeni işe alınanların gerekli becerilerle donatılması için sürekli eğitime önem vermeli.
* Öğrencilere meslekler ve kariyer imkânları konusunda bilgilendirme yapılmalı.
* Mezunların kendi alanlarında istihdam edilebilirliklerinin artırılmasının yanında farklı alanda yükseköğretime devam etmelerinin de önü açılmalı.
* Meslek yüksekokullarının itibarı ve kalitesini artırmak için sınavsız geçiş uygulamasına son verilmeli.
* Meslek yüksekokulu mezunlarının 4 yıllık programlara geçmek için girdikleri dikey geçiş sınavı kontenjanları ciddi ölçüde artırılmalı.

* Kimi ülkelerde mesleki lisenin yanında bulunan meslek eğitimine hazırlık kurumlarıyla birleştirilmiş okul ve işyeri eğitimi bu orana dahil değil.


Meslek liselilere Koç desteği
Koç Holding, 2006 yılında başlattığı "Meslek Lisesi Memleket Meselesi (MLMM) Projesi" kapsamında meslek liselilere destek sağlıyor. Proje kapsamında, Vehbi Koç Vakfı'nın desteği ile 81 ilde, 262 okulda, 8 bin meslek lisesi öğrencisine staj destekli eğitim bursu, koçluk ve kişisel gelişim imkanı sağlandı. Koç Holding, geçen temmuz ayında Dünya Bankası'nın "Yaratıcı Kalkınma Fikirleri Yarışması"nda "meslek liseleri" kategorisine de sponsor oldu.

MLMM bursiyerlerinin mesleki eğitim-istihdam ilişkisini kuvvetlendirmek amacıyla projeler ürettikleri yarışmada "Okulum Yetkili Serviste Projesi" ile Birmot İzmir'den projeye destek veren gönüllüler, Konak Motor Meslek Lisesi'ndeki bursiyerlerle birinciliği elde ederek, Koç Holding tarafından verilen 20 bin dolarlık desteği almaya hak kazandı. MLMM bursiyerlerinin 23 ilden toplam 59 proje ile katıldıkları yarışmada birincilik ödülü olan 20 bin dolar, projenin hayata geçirilmesi için kullanılacak.