RAKAMLAR KONUŞUYOR

Lehman Brothers arkasında 613 milyar dolar zarar bırakarak iflas ederken, AIG’ye ayakta kalabilmesi için 85 milyar dolarlık kaynak sağlandı. Sadece bu iki şirketin zararları ekonomisi 660 milyar dolar olan Türkiye’yi aştı.

698 MİLYAR DOLAR Batan banka Lehman Brothers’ın zararı ve AIG için aktarılan paranın toplamı

660 MİLYAR DOLAR Türkiye’nin ekonomik olarak büyüklüğü (GSYH)

519 MİLYAR DOLAR Toplam 46 Türk bankasının aktif büyüklüğü

85 MİLYAR DOLAR Amerikan sigorta şirketi AIG iflas etmesin diye kurtarmaya ödenen para

75 MİLYAR DOLAR Türkiye’nin toplam döviz rezervi

İSTANBUL - Amerika’da devam eden kredi krizinin faturası Türkiye’nin ekonomik büyüklüğünün kat kat üzerine çıktı. Sadece bu hafta içerisinde Lehman Brothers’ın iflası ve ABD hükümetinin American International Group’a (AIG) yaptığı kurtarma operasyonunun maliyeti 2007 yılını toplam 660 milyar dolarlık büyüklükle kapatan Türkiye ekonomisini aşmış durumda.
Her geçen gün derinleşen ve dünya ekonomilerine olan zararını katlayan ABD’deki kredi krizi neredeyse birinci yılını doldururken, artık zararların boyutları da önemli ölçüde artıyor. Son bir hafta içerisinde tökezlenen üç finansal kuruluştan Lehman Brothers geride dev borçlar bırakarak iflasını açıklarken, Merrill Lynch 50 milyar dolara Bank of America’ya satıldı, AIG ise hükümetten 85 milyar dolarlık destek alarak ayakta kalabildi.

Zararı Türkiye’yi geçti

Dünyada ‘Global kriz daha derinleşir mi?’ kaygıları sürerken, söz konubu su üç finansal kuruluşun zararları şimdiden Türkiye’nin milli gelir, ekonomik büyüklük, döviz rezervi, dış borç rakamlarının üzerine çıktı.
Sadece bu hafta iflasını açıklayan ABD’nin bir dönem dördüncü büyük yatırım bankası olan Lehman Brothers’ın zararı 613 milyar dolar olarak açıklandı. Oysa ki Türkiye’nin 2007 yılında ulaştığı ekonomik büyüklüğünü veren Gayri Safi Yurtiçi Hasıla rakamı 660 milyar dolar oldu. Türkiye’nin 2008 yılı GSYİH hedefi ise 820 milyar dolar düzeyinde.

Döviz rezervimizi aştı

Yine bu hafta yapılan kurtarma operasyonuyla ayakta kalabilmek için hükümetten 85 milyar dolarlık yardım alan AIG’nin ulaştığı kaynak miktarı ise Türkiye’nin 75 milyar dolarlık döviz rezervini aşmış durumda.
Çarpıcı rakamlar bununla da bitmiyor. AIG’nin ihtiyacı olan sözkonusu 85 milyar dolarlık kaynak aynı zamanda Türkiye’deki bankacılık sektörünün 61,7 milyar dolar seviyesindeki özkaynaklarını da aşmış durumda.

Lehman’ı geçemediler

Çarpıcı rakamlar bununla da bitmiyor. ABD’nin dördüncü büyük bankası Lehman Brothers’ın 639 milyar dolarlık aktif büyüklüğü Türkiye’deki tüm bankacılık sektörünün büyüklüğünü aşıyor. Bankalar Birliği haziran sonu açıkladığı verilere göre Türk bankacılık sektörünün toplam aktif büyüklüğü 519 milyar dolar seviyesinde. Buna göre 46 Türk bankasının aktifi bir Lehman Brothers’a ulaşamamış durumda.
AIG kurtarma operasyonunda hükümetin ödemeyi taahhüt ettiği 85 milyar dolarlık büyüklük de yine Türkiye’deki birçok makro ekonomik verinin oldukça üzerinde kaldı. Merkez Bankası son verilerine göre Türkiye’nin döviz rezervi 75 milyar dolar düzeyinde bulunuyor. 2008 ilk çeyreğinde Türkiye’de kamu sektörünün toplam borcu 91 milyar dolar, ciddi sorun olması beklenen özel sektörün borcu ise 172 milyar dolarlara ulaştı. Altı aylık verilere göre 61,7 milyar dolar seviyesine ulaşan Türk bankalarının toplam aktif büyüklüğü ise 61,7 milyar dolar seviyesinde. Başka deyişle Türkiye ekonomisinin belkemiğini oluşturan tüm bu makro büyüklükler dünyanın en büyük sigorta şirketi olan AIG’yi kurtarma operasyonu için ABD hükümetince harcanacak tutar seviyesinde.
ABD’de yaşanan kredi krizinin toplam faturasına bakıldığında ise bilanço çok daha vahim

Bir yılda 13 banka battı

Yatırım bankası Lehman Brothers’ın iflas etmesiyle geçen yıl ağustostan bu yana ABD’de batan banka sayısı 13’e çıktı. Uluslararası finans krizinin başlangıcı olarak kabul edilen Ağustos 2007 tarihinden bu yana ABD’de batan banka sayısı 13’e ulaştı. Banka iflasları 2008 yılında hızlanarak devam etti. Sadece 2008 yılında 11 banka iflas bayrağını çekti.
Resmi olarak toplam rakamlar açıklanmamasına karşın bu Lehman Brothers hariç 12 bankanın toplam zararı 600 ile 700 milyar dolar arasında bulunuyor.
Amerikan tasarruf mevduatı sigorta kuruluşunun hesaplamalarına göre yine Lehman Brothers hariç batan bankaların aktif büyüklüğü toplamı ise 173.8 milyar dolar düzeyinde bulunuyor.
Oysa ki Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en büyük ekonomik krizi olan 2001 yılında Türkiye’de 20 banka faaliyetlerine son verirken, bu bankaların Türkiye ekonomisine toplam zararı ise 60 milyar dolar seviyesinde kalmıştı.

Şimdi sıra Wall Street’in iki ‘titan’ına mı geldi?

Piyasada gözler Bear Stearns ve Lehman Brothers’ın batmasının ardından Morgan Stanley ve Goldman Sachs’a çevrildi.

İki büyük yatırım bankasının iflas edenlerle aynı çalışma tarzlarına sahip olması panik havası yarattı. Hisseleri de taban yaptı

Dünyanın önemli ve saygın bankalarından Morgan Stanley ve Goldman Sachs da krizin salladığı kurumlar arasına girdi. Wall Street’in “titan” lakaplı iki yatırım bankasının, iflas eden Bear Stearns ile Lehman Borthers’la aynı çalışma tarzlarına sahip olması piyasalarda kaosa neden oldu. Amerika’nın 3’üncü büyük yatırım bankası Merrill Lynch’in batmamak için kurtuluşu Bank of America’ya 50 milyar dolara satılmakta bulması, önceki gün 639 milyar dolarlık aktifiyle iflas başvurusunda bulunan Lehman Brothers’tan sonra ’Sırada iki büyük yatırım bankası mı var?’ paniği yarattı.

Önceki gün beklentilerin üzerinde 3’üncü çeyrek bilançosu açıklayan Morgan Stanley hisseleri 42 oranında değer kaybetti. Yatırım bankasının hisselerindeki değer kaybı yılbaşından bu yana yüzde 70 oldu. Morgan Stanley’in hisseleri yılbaşında 70 dolar seviyesindeydi. Goldman Sachs hisseleri ise dün yüzde 20 düştü.

Tahvil fiyatı da düştü

Hisselerinin tepetaklak olmasının yanı sıra dün akşamüstü saatlerinde Morgan Stanley’in piyasa sürdüğü tahvillerin fiyatlarında da dramatik düşüşler görüldü. Morgan Stanley’in yüzde 6 yıllık sabit faizli 100 ABD doları nominal değerli tahvillerinin fiyatı 61 dolara kadar geriledi. Bu tahvillerin fiyatı dün sabah saatlerinde 73 dolar, geçen hafta ise 94 dolar seviyesindeydi.

61 dolarlık fiyata göre tahvillerin 2015’e kadar yıllık ortalama getirisi aynı vadedeki ABD Hazine tahvillerinin 12.25 puan üzerine çıktı. Bir şirketin tahvilinin ikinci el piyasadaki faizi benzer Hazine tahvilinin faizini 10 puan aştığında, o tahvil “stresli yatırımlı aracı” sınıfına giriyor ve piyasanın tahvili ihraç eden şirketi “ödeme yapamayabilir” kategorisinde algıladığını gösteriyor.

900 milyar dolarlık kurtarma operasyonu

* 1930’dan sonra yaşanan en büyük ekonomik kriz, ABD’ye pahalıya patlıyor. Önceki gece AIG’ye aktarılan 85 milyar dolarlık krediyle birlikte ABD’de Hazine ve Merkez Bankası’nın kurtarma operasyonları için taahhüt ettiği kaynakların toplamı 900 milyar dolara yükseldi. Kurtarma için ayrılan fonların büyüklüğü 15 trilyon dolarlık ABD GSMH’sinin yüzde 6’sına ulaştı.

‘Bağımsız mı kalayım yoksa birleşeyim mi?’ ayrımında

YatIrIm bankası Morgan Stanley, bağımsız kalma veya başka bir banka ile birleşme seçeneklerini değerlendiriyor. Morgan Stanley’nin olası birleşmeyi, hisse senedi fiyatındaki oynaklık nedeniyle düşünmeye başladığı belirtiliyor. Morgan Stanley’nin üçüncü çeyrek bilançosu beklenenden iyi geldi, 3. çeyrek kârı yüzde 7 azaldı. Bankanın bir önceki yıl 3. çeyrekte 1.54 milyar dolar (hisse başına 1.44 dolar) olan kârı, bu yıl aynı dönemde 1.43 milyar dolar (hisse başına 1.32 dolar) oldu.

Barclays, Lehman’ın varlıklarını aldı

Hafta başından bu yana Lehman Brothers’la pazarlık eden İngiliz Barclays muradına erdi. Banka, iflasını isteyen Lehman Brothers Holdings ile şirketin ABD’de yer alan bazı varlıklarını 1.75 milyar dolara satın almak için anlaştı. Barclays, Lehman’ın Kuzey Amerika yatırım bankacılığı ve sermaye piyasaları işlerine 250 milyon dolar verecek. 1.75 milyar dolarlık satın alma bedelinin büyük kısmı ise Lehman’ın New York binası ile iki bilgi işlem merkezi için verilecek.

En fazla parayı Fannie ve Freddie yuttu

* AIG’ye 85 milyar dolar.

* Fannie Mae ve Freddie Mac’e 100’er milyardan 200 milyar dolar.

* Konut kredilerini ödeme güçlüğü olanların borçlarını yeniden yapılandırmaları için devlet desteği olarak 300 milyar dolar.

* Lehman Brothers’ın bazı borçlarının ödenmesi için aracılık yapan JP Morgan Chase’e 87 milyar dolar.

* JP Morgan Chase’e Bear Stearns’ü satın alması için 29 milyar dolar.

* Ödeme sıkıntısı olan bankalara 28-84 günlük kredi olarak 200 milyar dolar.

AIG Türkiye: Sıkıntı yok

AIG Sigorta A.Ş., firmanın, kanunlarla belirlenmiş sermaye ve teknik karşılık kriterlerine uygun bir şekilde işlemlerini yürüttüğünü ve herhangi bir kuşkuya yer vermeyecek şekilde operasyonlarını sürdürdüğünü bildirdi. Yapılan açıklamada, dış finansal piyasalardaki çalkantıların, AIG Sigorta faaliyetleri üzerinde herhangi bir etkisinin bulunmadığı kaydedildi.