MEDSTREAM PROJESİ'Nİ MALİYET ZORLAYACAK
Rus ve Hazar enerji kaynaklarının İsrail'e ve oradan da Hindistan ile Uzakdoğu'ya ulaştıracak olan Medstream Projesi'ni maliyetler zorlayacak. Petrol, doğalgaz, elektrik, su ve telekomünikasyon olmak üzere 5 ana başlığı bulunan çoklu boru hattı için bürokratik görüşmeler ise bu ay hızlanacak. Ancak görüşmelerin ana gündem maddesinin finansman olması bekleniyor.
Çalık Grubu tarafından gerçekleştirecek bu proje çerçevesinde Samsun-Ceyhan petrol ve Mavi Akım-2 doğalgaz projeleri de gündeme gelecek. Böylece maliyetler katlanarak artacak. Krizden 2011 yılına kadar çıkılmayacağı öngörüsüyle bu projeyi de sıkıntılı günler bekliyor.
Proje içinde proje barındırıyor
Son yılların parlayan ekonomileri arasında yer alan Hindistan, enerji kaynağına sahip ülkelerin de iştahını kabartıyor. Bu proje ile Rusya da yakından ilgileniyor fakat finansal kriz nedeniyle Rusya ekonomisi ve Gazprom'un mali durumu oldukça zorda bulunuyor. Türkiye ise Medstream kapsamında Samsun-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı Projesi'ni ön plana çıkarıyor ve bu proje üzerinden İsrail'e petrol bağlantısının sağlanmasını istiyor. Bu boru hattı projesinin ise Çalık ve İtalyan Eni ortaklığında gerçekleştirilmesi beklenirken, proje finansmanı ve hattın hangi petrolle doldurulacağı konularına açıklık getirilemediği için hala beklemede.
Öte yandan, Ruslarla son dönemde üzerinde yoğun olarak tartışılan Mavi Akım-2 Doğalgaz Projesi de Medstream kapsamında gündeme gelecek. Böylece Rus gazının İsrail'e kadar ulaşmasının da önü açılmış olacak. Medstream kapsamında hayata geçmesi beklenen bu projeler için henüz finansman kaynakları ise belli değil.
Ortalama maliyet hesabı
Medstream Projesi'nin fizibilitesi tamamlandıktan sonra tam olarak maliyeti de ortaya çıkmış olacak. Ancak Çalık Grubu, 6.6 milyon euroluk maliyeti olan fizibilite raporu çalışması için bile birçok Avrupa finans kurumu ile görüşmek ve bazı ülkelerden de yardım talep etmek durumunda kaldı. Projenin tek başına en az 4.5-5 milyar dolarlık bir maliyeti olabileceği ise bugünden tahmin ediliyor. Buna Mavi Akım-2, Samsun-Ceyhan projelerinin de maliyetleri dahil edilirse, bu hesap daha katlanacak. Sadece Samsun-Ceyhan için en az 2 milyar dolarlık yatırım gerekecek. Ceyhan'da rafineri de kurulursa bunun için ayrıca 10 milyar dolar harcanacak. Mavi Akım Projesi ise denizaltı geçişli olduğu için 3 milyar doları aşan bir maliyeti var. Bu hat İsrail'e kadar uzatılırsa o zaman daha fazla finansman gerekiyor. Böyle bir kriz ortamında bu kadar yüklü bir harcamanın nasıl yapılacağı ise hala belirsizliğini koruyor. Bu nedenle bu projeler konuşulurken artık rakamların da konuşması gerekiyor.
PROJE 'ONE MİNUTE' DİNLEMEDİ
Geçen yıl en son Ankara'da bir araya gelen İsrail, Türkiye ve Hindistan Enerji Bakanlığı Müsteşarları, bu ay içinde yeniden bir araya gelerek detayları görüşecek. Nisan ayının ilk yarısında olması beklenen toplantının tarihinin ise yakın zamanda kesinleşmesi bekleniyor. İsrail ile ekonomik temasların devamlılığında önemli bir rol üstlenen ve üst düzeyde de görüşmelere konu olan bu proje çerçevesinde yıllık 20-50 milyon ton petrolün Türkiye üzerinden İsrail'e akması hedefleniyor.
4-10 milyar metreküp doğalgaz taşıma kapasiteli boru hattı, 4.200 MW kurulu gücünde elektriğin İsrail'e iletimi ve yıllık 400-1000 metreküp su taşıma kapasitesine sahip boru hattı da bu proje kapsamında gerçekleştirilmek isteniyor. Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) hattının bir uzantısı olarak Hazar petrolü, Samsun-Ceyhan Projesi gerçekleştirilerek de Rus petrolünün İsrail'e akması hedefleniyor. Bakü-Tiflis-Erzurum doğalgaz boru hattı ile Azeri gazının Türkiye üzerinden İsrail'e taşınması hedeflenirken, Kazak ve Türkmen gazlarının da İsrail'e taşınması düşünülüyor. Rus gazının ise Mavi Akım-2 Projesi ile İsrail'e ulaştırılması hedefleniyor. Bu proje çerçevesinde ilk etapta İsrail'e ulaşılacak ancak daha sonra petrol ve doğalgazın Hindistan ve Uzakdoğu'ya da ulaşması sağlanacak.
