Başkentlerden sepet manzaraları

Küresel krizin sepete nasıl yansıdığını merak ettik. Ve dünyanın en önemli dokuz kentindeki muhabirlerimizden bir markete gidip alış-veriş yapmalarını istedik. Sonra o ülkenin asgari ücretleriyle gıda fiyatlarını karşılaştırdık. Durumumuz hiç de kötü değil. En pahalı kent New York çıktı. En ucuz fiyatlar Kahire'de. İstanbul ise ucuzlukta Kahire'den sonra geliyor.



ABD'de bir sonbahar günüydü. Şehirde hayat erken başlamış, her zamanki gibi insanlar işine gücüne koşmuş, günlük planlamasını yapmıştı. İşte ne olduysa o zaman oldu. Hayır, 11 Eylül'den bahsetmiyoruz. 16 Eylül 2008'de Amerikan borsa devi Lehman Brothers'ın iflas bayrağını çekmesiyle başladı her şey. 158 yıllık şirketin iflasını, pek çok Avrupa şirketi ve bankalarını da takip etti.

Bu, olayın ülke ekonomileri, büyük şirketler ve hükümetler yönüne bakan kısmı. Biz de küresel krizin günlük hayatımıza etkisini görmek istedik. Sadece İstanbul'da değil, İstanbul'la beraber dünyanın 8 büyük kentinde marketten temel gıda ürünleri ağırlıklı bir alışveriş yaptık. Asgari ücret diyebileceğimiz fiyatlarla da bu harcamaları karşılaştırdık. Sezai Kalaycı Manhattan'daki bir markette, Londra'dan arkadaşımız Dilek Hayırlı ve Kamuran Samar kendi bölgelerinde, Ali Çimen Amsterdam'da, Alper Uyanık Brüksel'de, İsmail Çevik Frankfurt'ta, Faruk Akkan Moskova'da ve Cumali Önal Kahire'de bilgileri topladı.

12 kalemden oluşan alışveriş sepetimize baktığımızda bu sepet, en ucuza Kahire'de, 29,71 lira karşılığında doluyor. En pahalı ise New York'ta, 78,62 liraya satın alınıyor. Bunu 70,80 lira ile Londra ve 70,61 lira ile de Paris izliyor. Türkiye, bu sepete ödediğimiz 47,19 lira ile pahalılıkta listedeki 9 şehir arasından 7. sırada geliyor. Bu kentler arasında, en yüksek fiyatlı akaryakıtı New York kullanıyor. İstanbul'da kurşunsuz benzine ödediğimiz 2,96 lira ile, en yüksek ödeyen ikinci şehir oluyoruz.

İsterseniz, bu rakamlara bir de tersinden bakalım. Zira, asgari ücretin 50 doları geçmediği Kahire'de alışveriş sepeti 29,71 lira. Asgari ücretin 527,13 lira olduğu İstanbul'da alışveriş sepetine ödediğimiz rakam olan 47,19 lira da hayatı pahalı kılıyor. Bu verilere göre, 2 bin 848 ile en yüksek asgari ücreti kazanabileceğiniz Amsterdam'da sepete 41,19 lira ödüyorsunuz. Brüksel ve Paris de bu anlamda avantajlı kentler. New York fiyatları, daha pahalı olduğu kabul edilen Londra'yı geçiyor. Yani, hiçbir veri tek başına izah etmeye yetmiyor, ya da geçmişteki bilgilerimiz bugünü anlatmak için yeterli olmuyor. Tüm bu verilerden hareketle en pahalı şehir İstanbul, arkasından New York ve Londra olarak görünüyor. Amsterdam, refah seviyesi en yüksek şehir olarak kendini gösteriyor. Moskova, onun da ötesinde Kahire bir taraftan her şeyin oldukça ucuz bir taraftan da ücretlerin düşük olması nedeniyle ayrı bir değerlendirme zemininde yer alıyor.