Çelik üretimi yüzde 40 düştü

Dünyada talebin daralmasıyla hammadde fiyatları yüzde 70'e varan oranlarda düştü. Dalgalı fiyatların nerede duracağını bilemeyen demir-çelik, PVC, deri ve kablo üreticileri üretimi azaltma yoluna gitti.

Yükselirken sanayicinin finansal yükünü artıran ve hesaplarını altüst eden hammadde fiyatları, düşerken de yine sanayi üretimini vurdu.
Hedge fonların nakde dönmesi ve dünyadaki talebin daralmasıyla son birkaç ay içinde yüzde 60-70'lere varan oranlarda düşen hammadde fiyatları, Türk sanayicisini üretim yapamaz hale getirdi. Hammadde fiyatlarının hızlı ve yüksek oranda düşüşü en çok demir-çelik, kablo, plastik gibi son yılların yıldızı parlayan sektörlerini vurdu.
Yılın ilk 9 ayında 21.5 milyar dolar ile Türkiye'nin ihracat rekortmenliğini otomotivin elinden alan demir-çelikçiler, düşen fiyatlara depolarındaki yüksek fiyattan aldıkları hurdayla yakalandılar. Son yıllarda ciro rekoru kıran kablo üreticileri, yüzde 50'nin üzerinde düşen bakır fiyatlarından dolayı beklemeye geçti. 7 milyar dolarlık doğrudan ve dolaylı ihracata imza atan plastik üreticileri ise başta PVC olmak üzere hammadde fiyatlarının nerede duracağını bilemedikleri için hammadde almamaya ve üretimi azaltmaya başladı.

Üretim yüzde 40 düştü

Ege Demir ve Demir Dışı Metaller İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Halil Şahin, ellerinde yüksek miktarda hurda stokuyla yakalanan demir-çelik firmalarının üretimlerini yüzde 30-40 oranında kısmaya başladığını söyledi. İki ay içinde hurda fiyatlarının ton bazında 740 dolardan 150-160 dolara kadar gerilediğini, bitmiş ürün fiyatının ise 1450 dolardan 380 dolara düştüğünü kaydeden Şahin, "Firmalar 740 dolardan satın aldıkları bir ton hurdayı, demir olarak tonu 380-400 dolara satmak zorunda kalıyor. Hurda fiyatları dışında işçilik, enerji giderleri de var. Fiyat düşüşüne stoklarla yakalandık. Bu ortamda herkes üretimini azaltmak zorunda kaldı. Sektör satabildiği ölçüde üretmeye başladı" diye konuştu.
Şahin, hurda fiyatlarındaki değişimin, haddehane şeklinde çalışan firmaları daha fazla etkilediğini ifade etti. Şahin, dahilde işleme rejimi ile tonu 1550 dolardan kütük alan haddehanecilerin, şimdi bitmiş ürünü 350 dolara satmak zorunda olduklarını söyledi.

Kablo üreticisi beklemede

Er-Bakır AŞ Genel Müdürü Müjdat Keçeci de hedge fonların yatırımlarını azaltması sonucu bakır fiyatlarının ton başına 7500 dolardan 3600 dolara kadar düştüğünü belirterek Türkiye'deki bakır kablo üreticisi firmaların beklemeye geçtiğini söyledi. Keçeci, "Bakır ve diğer metal fiyatlarında müthiş düşüşler yaşanıyor. Hedge fon paniği devam ederse fiyatlar daha çok düşer. Hammadde fiyatları gerçekçi değildi. Fakat fiyatların nerede oturacağını bilmiyoruz. Bu nedenle bekliyoruz. Şu an arz ve talep dengesi bozuldu. Hammadde alıp ürün satmak riskli hale geldi" değerlendirmesinde bulundu. Dünyanın en büyük bakır üreticilerinin bu fiyatlarla üretim yapamayacaklarını açıkladığını ifade eden Keçeci, buna rağmen hammadde sıkıntısı olmasını beklemediklerini vurguladı. Keçeci, "Dünyada enerji yatırımlarının azalacağı tahmin ediliyor. Demek ki kablo gibi altyapı ürünleri daha az kullanılacak. Biz de buna paralel üretimleri azaltacağız" diye konuştu.

Dalgalı fiyat zorluyor

Başta PVC olmak üzere plastik hammadde fiyatlarındaki dalgalanma ise plastik ve ambalaj sektöründeki firmaları olumsuz etkiliyor. Petrol fiyatlarındaki artışa bağlı olarak nafta fiyatlarının yükselmesi ile tonu ortalama 1800 dolara yükselen PVC fiyatları, şu an 800-860 dolar aralığında seyrediyor. Plastikçiler hammadde fiyatlarının oturmasını beklerken ürettikleri ürünü hangi fiyattan satacakları konusunda belirsizlik içindeler.
Egeplast Genel Müdür Yardımcısı Bahri Fanur, petrole bağlı olarak plastik hammadde fiyatlarındaki dalgalanmanın sektördeki firmaları sıkıntıya soktuğunu söyledi. Plastik sektöründe hammaddenin payının yüzde 80 olduğunu kaydeden Fanur, "PVC'de geçen yıl yüzde 28 fiyat artışı oldu. Bu yılın ilk altı ayında yüzde 26, ilk 8 ayda ise yüzde 52 değişim yaşandı. Şimdi de fiyat düşüşleri yaşanıyor. Bu dalgalanma strateji oluşturmamızı engelliyor" dedi.

Dericiler 1998'i hatırladı

1998 yılında yaşanan Rusya krizine yüksek stoklarla yakalanan deri sanayicilerini de ham deri fiyatlarındaki ani düşüş endişelendiriyor. Ege Deri Sanayicileri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Şener Altıncezve, "Ham deri fiyatları yüzde 20 oranında düştü. 7-8 dolar olan bir ham derinin fiyatı şu an 5-6 dolar civarında. 1998'de de fiyatlar 1 dolara gerilemiş, birçok firma kapanmak zorunda kalmıştı. Neyse ki bu sefer birçok firmanın finansal gücü olmadığı için deri stokları çok fazla değil" diye konuştu.