Citigroup, ABD’deboyun eğdi
Citigroup, ABD’de bir süredir direndiği, "hakimlere kredi faizini indirebilsin" yetkisi veren tasarı ile ilgili tavrını yumuşattı. Citigroup CEO’su Vikram Pandit, "Tasarı zordaki ev sahiplerinin evinde yaşamayı sürdürmesine yardımcı olur" dedi.
İCRALARDAKİ artış sonucunda Citigroup ABD’de uzun süredir karşı çıktığı hakimlere faiz indirme yetkisi veren tasarıya yeşil ışık yakmak zorunda kaldı.
Kredilerini yeniden yapılandıran zordaki ev sahiplerinin faiz oranı pazarlığında bankalara karşı elini güçlendirecek olan yasa, hakimlere ana para borcunu düşürme, mortgage vadesini kısaltma veya uzatma hakkını da verecek. ABD’de mortgage ödemesini gerçekleştirmekte zorlanan iflas başvurusunda bulunan 800 bin ev sahibini rahatlatacak olan yasa özellikle demoktratlar tarafından destekleniyor.
Ancak, ABD’nin en büyük mortgage sağlayıcısı bankalarından Citigrup’un destek kararı almasıyla birlikte Cumhuriyetçilerin de konuya daha sıcak bakabileceğine dikkat çekiliyor.
Pandit mektup yazdı
Yeni yasanın kabul edilerek devreye girmesi durumunda iflas başvurusu sayısının azalması ve hukuk yolundan kaçınacak mortgage şirketlerinin kredi kullanan müşterileriyle mahkemesiz anlaşması bekleniyor.
Citigroup’un destek konusundaki tavır değişikliği ise "Geçtiğimiz sonbahardan bu yana Devletten 45 milyar dolar yardım aldığı için tasarıya yanaşıyor" şeklinde yorumlanıyor. Kongre üyelerine birer mektup gönderen Citigroup CEO’su Vikram Pandit’in kongre üyelerine "Tasarı zordaki ev sahiplerinin evlerinde yaşamayı sürdürebilmesi için yardımcı olacak. Günün ekonomik koşullarını da göz önünde bulundurarak tasarının kabul edilmesini destekliyoruz" mesajı verdiği belirtiliyor.
Sonunda laneti kırdık
Demokratların beklediği kırılım olan bu destek demokratların ikna gücünü artırırken New York’un Demokrat Senatörü Charles Schumer durumu "Sonunda laneti kırmayı başardık. Başka bankalardan ve mortgage kuruluşlarından da yardım edebileceklerine dair telefonlar alıyoruz" diye açıklıyor. Ülkenin mortgage konusunda en büyük lobi grubu olan Mortgage Bankacılar Birliği’nin karşı duruşu ise tasarının önündeki engel konumunu koruyor. Birlik, "Uygulama mortgage piyasalarında yeni bir türbülans yaratır" tezini şiddetle savunmayı sürdürüyor.
4 bin dolara iflas
ABD’de kredisini yeniden yapılandırmak için iflas başvurusunda bulunan bir ev sahibi aslında oldukça maliyetli bir yükün altına girmiş oluyor. Her dava ortalama 4 bin dolara mal oluyor. Ayrıca Amerika’da her türlü alım için büyük önem taşıyan kredi geçmişi de 10 yıl boyunca onarılamayacak bir yara alıyor.
Bu da daha sonraki dönemde yeni bir ev alınmak istenmesi durumunda daha yüksek faizli kredi kullanma zorunluluğu doğurabiliyor. Mortgage Bankacılar Birliğ’ne göre ABD’de her 10 ev sahibinden biri yani 4.6 milyon kişi mortgage ödemesini gerçekleştirmek konusunda zorlanıyor.
Türkiye, 1994 ve 2001 krizlerinde mahkemede faiz indirimi uyguladı
TÜRKİYE’de mahkemelere kredi faizinin indirilmesi başvuruları olduğunda hakim sözleşmeye bağlılık ilkesine uyuyor. Hakim de olsa kimse taraflar arası irade sonucu imzalanan sözleşmeye karşı gelmiyor.
Müdahale ancak kötü niyet görünen durumlarda uygulanabiliyor. Sözleşme konusu imkansızsa, ahlaka aykırı hükümler varsa, Borçlar Kanunu’nun 19’uncu ve 20’nci maddelerine göre şartlar değiştirilebiliyor. Sözleşmede taraflar arasında açık bir oransızlık bulunması durumunda da hakimin müdahale yetkisi bulunuyor.
Ancak, Türkiye’de 1994 yılında ve 2001’de gerçekleşen kriz yıllarında hakimlerin müdahale ettiği bazı davalar bulunuyor. Bu da bankaların sözleşmelerinde genelde sadece aktif faizi yazmalarından kaynaklanıyor. Temerrüt faizinde oran belirtilmemesi mahkemelerin bu konuda önünü açıyor. Mahkeme temerrütü serbest belirleme yetkisi olan bankanın bunu yaparken iyi niyetli hareket edip etmediğini belirlemeye çalışıyor.
