Erdemir'e sendikadan hayat öpücüğü

Küresel krizle birlikte çarkların durma noktasına geldiği sanayide işçi sendikaları da işverenlerle anlaşarak fedakarlıklar yapmaya başladı. Bunun son örneği Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşlarından Ereğli Demir Çelik Fabrikaları'nda (Erdemir) yaşandı. Kriz nedeniyle siparişleri dibe vuran ve 2008'in son çeyreğinde 1.1 milyar lira zarar eden Erdemir'de sendika ile yönetim masaya oturarak ücretlerin 16 ay boyunca yüzde 35 düşürülmesinde mutabakata vardı. Böylece Erdemir işçi çıkarmaktan vazgeçti. Mutabakatın işletmeye sağlayacağı tasarruf ise 260 milyon lirayı bulacak.

1979 yılında gazetelere verdiği ilanla patronları sert bir uslupla eleştiren DİSK'e bağlı Tekstil İşçileri Sendikası'nın önceki gün gazetelere verdiği ilanla krizden etkilenen sanayiciye destek vermesinin bir benzeri dün Erdemir'de yaşandı. Metal İş Sendikası tarihi bir karara imza atarak, küresel krizden en ağır darbeyi yiyen, siparişleri duran ve geçen yılın son çeyreğinde 1.1 milyar TL ile borsada en fazla zarar eden şirket olan Erdemir'de 7 binin üzerinde işçinin brüt ücretlerinde 16 ay boyunca yüzde 35 indirimi kabul etti. OYAK Grubu bünyesinde faaliyet gösteren Erdemir ve en önemli iştiraki İskenderun Demir Çelik'te toplu iş sözleşmelerinin tarafı olan işçi sendikaları ve işveren, yürürlükteki toplu iş sözleşmelerinin kimi maddelerini yeniden değerlendirdi. Bu anlaşmaya göre, ücretler ve ücrete bağlı diğer haklar yüzde 35 oranında indirilecek, ancak nakdi ve gayri nakdi sosyal yardımlar bu indirimden etkilenmeyecek.

Müdürlere de uygulanacak
Erdemir'den yapılan açıklamada tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'deki demir-çelik sektöründe de gittikçe genişleyen, derinleşen ve nerede duracağı kestirilemeyen genel ekonomik krizin ortaya çıkardığı büyük zararlardan en az etkilenebilmek amacıyla önlem alındığına dikkat çekildi. Açıklamada, "İşletmelerin sağlıklı olarak devam edebilmelerini ve ülke ekonomisindeki işlevlerini yerine getirebilmelerini teminen, taraflar arasında öteden beri mevcut bulunan karşılıklı güveni, saygıyı ve fedakarlıkları yansıtan, bugünkü koşullarda çok sayıda işçinin işten çıkartılmasının alternatifi olması sebebiyle de iş barışına hizmet eden ve ülkemizde bu büyüklükte ilk kez uygulandığı değerlendirilen bu anlaşmaya göre, ücretler ve ücrete bağlı diğer haklar, yüzde 35 oranında indirilecek, ancak nakdi ve gayri nakdi sosyal yardımlar bu indirimden etkilenmeyecek. Bu anlaşmanın bütün şartları, en üst düzeydeki yöneticiler dahil olmak üzere hiçbir istisna yapılmaksızın, toplu iş sözleşmesi kapsamında olmayan diğer tüm personele de aynen uygulanacaktır" denildi.

Zarar rekoru Erdemir'de
Geçen yılın son çeyreğinden itibaren şiddetini artırarak dünyayı etkisi altına alan küresel kriz Türkiye'de tüm ekonomik verileri yerle bir etti. Krizi en fazla hisseden şirketlerin başında ise Erdemir yer aldı. Erdemir'in 2007'de 679.4 milyon lira olan net kârı, geçen yıl yüzde 69 oranında azalarak 211.4 milyon liraya indi. 2008'in ilk dokuz ayını 1 milyar 400 milyon lira net kârla tamamlayan Erdemir, yılın son çeyreğinde 1 milyar 188 milyon liralık rekor zararla karşılaştı. Erdemir'in finansal giderleri 118 milyon liradan 1 milyar liraya sıçrarken, kur farkı giderleri ise 5.7 milyon liradan 809.6 milyon liraya çıktı. Erdemir 2008 sonu itibari ile 2.7 milyar lira tutarında döviz açık pozisyonu taşıyor. Erdemir'in faaliyet kârı da geçen yıl yüzde 28,7 oranında azalarak 516 milyon liraya düştü.

'Ölüm vadisi'ne girdi
Erdemir Genel Müdürü Oğuz Özgen, mart ayında düzenlediği basın toplantısında, mart ayı için ellerinde 396 bin ton sipariş bulunduğuna dikkat çekip, "İlave sipariş toplayamazsak 1 ay sonra fabrikada hatlar duracak" demişti. Türkiye'de çelik tüketiminin dibe vurduğunu kaydeden Özgen, yaşadıkları bu kriz nedeniyle fabrikada çalışan 200- 250 kişiyi, gönüllü ayrılma teşvik programı kapsamında işten çıkaracaklarını açıklamıştı. Krizi, "ölüm sarmalı" olarak tanımladıkları periyotlarla gördüklerinin altını çizen Özgen, "Nedir bu ölüm sarmalı? Mayıs 1995'de 475 dolar olan sıcak rulo fiyatları, Şubat 1996'da 256 dolara düşmüş. Sonra Nisan 1997'de tekrar 345 dolara yükselmiş ve sonra ölüm sarmalına yakalanmış fiyatlar. Buna ölüm vadisi de deniyor. Aralık 1998'de 185 dolara düşen fiyatlar devam etmiş ve 2003'e gelinmiş. Temmuz 2008'de sıcak rulo fiyatları bin 100 dolarda zirve yapmış. Şu anda fiyatlar 400 dolar bandını da kırdı" açıklamasında bulunmuştu. Özgen, siparişlerin de yüzde 75 oranında düştüğüne dikkat çekmişti.



260 MİLYON LİRA TASARRUF SAĞLANACAK
İş Yatırım tarafından hazırlanan raporda çalışanların yüzde 10'unun işine son verilmesi de dahil birkaç opsiyonu değerlendiren şirketin çalışan sayısını azaltmadan ücretlerde indirime gitmesi maliyetler açısından olumlu olarak nitelendi. Erdemir'in 2008 yılında maaş ödemeleri için 829 milyon lira harcadığı belirtilen raporda, ikinci çeyrekten itibaren yapılacak yüzde 35'lik indirimin 2009 yılında 218 ile 260 milyon lira civarında maliyet avantajı getirmesinin beklendiği ifade edildi.


Bu anlaşma 1400 işçinin
işinden olmasını önledi

Erdemir'deki 5 bin 220'si sendikalı olmak üzere toplam 7 bin 25 çalışan ile İskenderun Demir Çelik İşletmeleri'nde çalışanları da kapsayan ücret indirimi kararı, Türk Metal Sendikası Ereğli Şubesi Yönetim Kurulu'nun yaptığı yazılı açıklama ile duyuruldu.
Türk demir çelik sektöründe ekonomik kriz nedeniyle görülen anan daralmanın sıkıntısını çektiğinin belirtildiği açıklamada, Türk sanayisinin en önemli kuruluşlarından biri olan Erdemir ve İskenderun Demir Çelik'in bu daralmanın etkisi altında olduğuna dikkat çekildi. Açıklamada şöyle denildi: "Sendika olarak ekonomi ve sanayi dalında uzmanlaşmış bilim adamlarıyla yapmış olduğumuz görüşmeler, daralma tespitini doğrulamıştır. Dolayısıyla Türk Metal Sendikası olarak içinde bulunduğumuz süreçte, özellikle çalışanların istihdamına gelmesi muhtemel zararları önlemek amacıyla neler yapılabileceği konusunda Erdemir yetkilileriyle görüşerek bir karar aşamasına gelmiş bulunmaktayız. Varılan noktada halen yürürlükte olan toplu iş sözleşmesinin tarafı olan sendikamız ile Erdemir işvereni OYAK AŞ arasında, yürürlükteki toplu sözleşmenin maddelerinde, bir sonraki sürecin başlangıcı olan 31 Ağustos 2010 tarihine kadar, yani 16 aylık süre için tadilat yapılması konusunda mutabakata varılmıştır."

2010'a kadar geçirli olacak
Açıklamada varılan bu mutabakat çerçevesinde Erdemir'de çalışan üst düzey yöneticiler de dahil, beyaz yakalılar ve sendika üyesi metal işçilerinin 31 Ağustos 2010 tarihine kadar ücretlerini yüzde 35 oranında bir azalma ile alacakları belirtildi. Sendika açıklamasında, "Bu mutabakat, Ereğli ve İskenderun Demir Çelik İşletmeleri'nde çalışan ve işten çıkarılmaları söz konusu olan 1400 metal işçisinin ekonomik daralmaya kurban edilmemesi içindir" görüşünü dile getirdi.


ESNAFTAN İNDİRİME TEPKİ
Ereğli'deki Erdemir'de, ekonomik kriz nedeniyle çalışanların ücretlerinde yüzde 35 oranında indirime gidilmesine ilçe esnafı tepki gösterdi. Sınıflarına göre 2- 5 bin TL arasında aylık alan 7 bin 25 işçinin ücretlerindeki indirimin kendilerini de olumsuz etkileyeceğini belirten bir grup esnaf, ilçe merkezine "Erdemir işçisine haklı mücadelesinde destek veriyoruz" yazılı pankart astı.

KRİZ ERDEMİR'İ NİÇİN VURDU

* Yurtiçi ve yurtdışı siparişlerin kesilmesi.
* Ürün fiyatlarındaki yüzde 70'lik düşüş.
* Yüksek fiyattan temin edinen hammadeler.
* Fiyat düşüşünden doğan stok değer düşüş karşılığı.
* Döviz açık pozisyonundan kaynaklanan kur farkı giderleri.