İran'la dev doğalgaz anlaşması

ABD'nin tepkisine rağmen İran'la geçen temmuz ayında yapılan doğalgaz anlaşmasının detayları netleşiyor.

Anlaşmaya göre İran, Güney Pars Doğalgaz Havzası'nın 3 fazındaki doğalgaz üretiminden elde edilecek gelirin yüzde 20'sini çıkarma masrafına karşılık Türkiye'ye verecek.


Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) bölgeye 3 milyar dolarlık yatırım yapacak. Yedi yılda tamamlanması hedeflenen yatırım karşılığında Türkiye, İran'a yüzde 20 kâr koyarak toplamda 3 milyar 600 milyon dolar fatura çıkaracak. İran'dan tahsilat tek seferde yapılmayacak. 8-10 yıllık bir süre içerisinde ya nakit tahsilat yapılacak ya da karşılığında doğalgaz alınacak. Yatırım için görüşmelerin Şubat 2008'e kadar devam edeceği belirtiliyor. Nihai anlaşmanın nisanda tamamlanması, ilk kazmanın ise 2008'in sonunda vurulması hedefleniyor.

İran'ın birkaç ay öncesine kadar Pars sahasından çıkarılacak doğalgaz için yüzde 15 kâr teklif ettiğini belirten bir yetkili, "Biz yüzde 25 istiyorduk; ancak yüzde 20 oranında anlaşıldı." dedi. İki ülke arasında varılan mutabakat, İran ve Türkmenistan'dan gelecek yılda 35 milyar metreküp doğalgazın Avrupa'ya ihraç edilmesini de kapsıyor. İran ile Türkmen gazının da Avrupa'ya satışının önünü açan anlaşmaya göre, 14 trilyon metreküplük rezerve sahip Güney Pars'taki üç saha ihalesiz olarak Türkiye'ye verildi. Bu sahaları TPAO işletecek ve günlük 56 milyon metreküp, yıllık ise 20 milyar metreküplük üretim yapılabilecek. Enerji Bakanı Hilmi Güler'in anlaşma sonrası İran'a yaptığı ziyaret sonrasında iki ülke arasında elektrik alanında da bir mutabakata varılmıştı. Buna göre, doğalgazla çalışan 3 termik santralın yanı sıra bir de hidroelektrik santral kurulması kararlaştırılmıştı. Bu santrallardan toplamda 6 milyar kilovatsaat elektrik üretilmesi planlanıyor. Santralların nereye kurulacağı konusundaki görüşmeler ise devam ediyor. Kurulacak tesis toplamda 16 bin megawatt enerji üretme kapasitesine sahip olacak.

Ankara'nın İran'la doğalgaz mutabakatını hayata geçirmek konusunda ısrarı ABD'nin tepkisini çekmişti. İran'la anlaşma konusunda ısrarcı davranması medyada hararetli tartışmalara sebep olmuştu. Petrol uzmanları ABD'nin sıcak bakmadığı bir ülke olan İran'la anlaşma yapılmasının Türk dış politikasına zarar verme ihtimali dışında İran'ın ne kadar güvenli bir enerji tedarikçisi olduğu sorusunu da sık sık gündeme getiriyor.

Ankara, ortak şirket kurup gazı birlikte satmakta ısrarlı

İki ülke, mutabakat zaptında yer alan İran gazının Türkiye üzerinden Avrupa'ya taşınması konusunda ise anlaşamıyor. İran'ın "Avrupa'ya gidecek doğalgaz için geçiş ücreti ödeyelim" önerisini Türk tarafı kabul etmiyor. Enerji Bakanlığı "ortak şirket kurup doğalgazı beraber satalım" teklifinde ısrar ediyor. Konuyla ilgili açıklama yapan bir yetkili, "Bizim önerimizi kabul etmek zorundalar. İran, Türkiye olmadan doğalgazını Avrupa'ya satamaz." tespitini yapıyor. Türkiye'nin teklifine göre Botaş ile İran bir şirket kurarak Pars'tan Türkiye'ye kadar boru hattı döşeyecek. Sınırda ise farklı bir şirket kurularak buraya gelen gazı satın alıp Avrupa'ya satacak. Bir başka yetkili ise İran'ın 3 kuyuda doğalgaz arama izni vermesinin perde arkasında bu anlaşmanın sonuçlandırılmasının yattığını iddia ediyor.