Bomba değil, soda şişesi!

Adapazarı'ndaki büfeci Tuncay Sarı, buzdolabına yerleştirmeye çalıştığı soda şişesinin elinde patlaması nedeniyle görme kaybına uğradı.

Sakarya'da iki çocuk annesi F.U, elinde soda şişesinin patlamasıyla bir gözünü yitirdi. Soda şişelerinin patlaması nedeniyle Mersin'den Dilek Tülü, Manisa'dan Murat Kaygaş ile İstanbul'dan Ceylan Bayram, Osman Yılmaz ve Rıdvan Özkan gözlerinden yaralanmıştı. Bunlar, son yıllarda soda şişesi mağdurlarına ilişkin Anadolu Ajansı'ndan geçen pek çok haberden sadece birkaçı. Yaşanan soda kazalarının ise kimbilir yüzde kaçı? Sodalara ne oluyor? Ya da şişelerde mi bir sorun var? Havalar ısındığı için mi daha çok soda patlaması yaşanıyor?

Tüm bunlara cevap alabilmek için soda üreticileri ve şişe üreticisi Şişecam'ın yetkilileriyle konuştuk. Hepsi dertliydi, ancak hiçbiri kesin bir neden söyleyemedi. Sırma Soda'nın üreticisi Grup Soda ve Meşrubat Yönetim Kurulu Başkanı Davut Dişli, sorunun depozitosuz şişelerin daha ince camla üretilmesinden olduğunu belirterek, "Şişeleri kalınlaştırsınlar, maliyet artışı satışa yansıtılmaz" derken, bugüne kadar 4 dava kaybettiğini ve suçlu olmayı hak etmediğini söyledi. Öte yandan, Şişecam Yurtiçi Şişe Müdürü Levent Sungur ise şişede kullanılan camın kalınlığının patlamaya etkisi olmayacağını belirterek, "Dolum yapan firmaların basıncı kontrol etmesi gerek" dedi.

GAZI YÜKSEK ORANLI SEVİLİYOR
Gıdasa İçecek Genel Müdürü Adnan Erem ise farklı bir unsura dikkat çekti. Erem, Türk tüketicisinin maden suyunu yüksek gaz oranıyla içmeyi sevdiğini belirterek, yurt dışında 1 litreye maksimum 7 gram gaz basılırken, Türkiye'de bunun 10 gramın üzerine çıkabildiğine dikkat çekti. Konunun tüm taraflarıyla konuştuğumuzda herkesin ortak söylediği bir şey de vardı: Tüketiciler şişeyi yan yatırmasın, poşetin içinde hareket ettirmesin, dolapta buzluğa koymasın.

Şişenin ağzına kadar dolu olmamasına dikkat edin.
*Güneşin altında kalmış ürünleri satın almayın.
*Yüksek gaz oranı yerine daha düşük karbondioksit içeren ürünleri seçin.
*Satın aldıktan sonra evinize götürürken hareket ettirmeyin.
*Buzdolabında yatık halde saklamayın.
*Kapağını açmadan önce sallamayın, yüzünüze yaklaştırmayın.

* * *
*Türkiye'de kişi başına maden suyu tüketimi yıllık 5.5 litre.
*Bu miktar AB'de 15 litre ile en düşük maden suyu tüketen Yunanistan'ın bile altında.
*İtalya 150 litre ile en fazla maden suyu tüketen ülkelerden.
*Türkiye'de cam maden suyu şişelerini Şişe Cam Fabrikaları üretiyor.
*Şişecam yılda 1.5 milyon adet maden suyu şişesini iç pazara veriyor.

Depozitosuz şişenin camı daha riskli
Sırma Soda Yönetim Kurulu Başkanı Davut Dişli:..

ŞİŞELER güvenle taşınsın diye 6'lı multipack ambalaj yaptık. Şişelerin üzerine "Çalkalamadan taşıyınız, aksi halde yaşanacaklardan sorumlu değiliz" diye uyarı yazdık. Patlayan şişeler dönüşümsüz şişeler. Yani içildikten sonra atılan şişeler. Cam sanayinde daha önce dönüşümlü şişe kullanılırdı. Şişecam üretiyor şişeyi. Ayağı kesilen, parmağı kopanlar var. Bizim ödediğimiz tazminatı bir bilseniz. Diyoruz ki 'Şişenin kalınlığını biraz artırsınlar, fiyatı da artırsınlar. Bu, maliyete yansımaz ki'. Hiçbir suçumuz yokken dört mahkeme kaybettik, büyük tazminatlar ödedik.

Tüm dünyaya şişe satıyoruz bir tek Türkiye'de sorun çıktı
Şişecam Yurtiçi Şişe Müdürü Levent Sungur..

ŞİŞENİN hafif ya da ağır olması patlamayı etkilemez. Biz şişeleri tüm dünyadaki gibi, aynı teknolojiyle üretiyoruz. Kullanıcının bu şişeyi ne şekilde taşıdığı, şişenin darbe yiyip yemediği ve saklama koşulları önemli. Güneşten korunması gerekiyor. Şişenin içindeki basınç önemli. Şişenin içine dolum yapan firmaların basıncı kontrol etmesi gerekiyor ki, biz çeşitli zamanlarda piyasadan şişe toplayıp ölçüm de yapıyoruz. Az da olsa basınçla ilgili sorun görürsek firmaları uyarıyoruz. Firmalara teknik gruptaki arkadaşlarımız bilinçlendirme seminerleri veriyor. Ama bu kazalar, dolum veya üretimden çok saklama koşulları ve nihai tüketicinin hatasından kaynaklanıyor. Şişelerin olduğu poşetin sallanarak taşınması ürünün birbirine çarpmasına neden olabilir. Olayların sıcakla da ilgisi olamaz, çünkü biz bu şişeleri pek çok ülkeye ihraç ediyoruz. Suudi Arabistan'a da bunlar gidiyor. Yurt dışında herhangi bir sorun yaşamadık.

Gaz oranı yüksek olunca risk artar
Gıdasa İçecek Genel Müdürü Adnan Erem..

NORMALDE şöyle bir tespit var. Maden suyu, kaynağından bu kadar yüksek gazlarla çıkmıyor. İçindeki gaz alınıyor, karbondioksit ilave ediliyor. Bunun oranları üründen ürüne değişiyor. Türk halkı yüksek gazla seviyor. Bu nedenle 1 litreye 10 gram ve üzerinde gaz basılıyor. Gaz seviyesi arttığı zaman patlama riski de artıyor. Ben patlamaların taşıma hatası ve işte bu yüksek gaz oranından kaynaklanabileceğini düşünüyorum. Yurt dışında gaz miktarı 7-8 gramı geçmez, biz kendi ürünümüze 6.5 gram basıyoruz. Türkiye'de 10'un üzerinde gaz basıldığını biliyorum.

Mısır'dan ithal soda şişesi daha sorunlu
Maden Suyu Üreticileri Derneği Genel Sek. Nizamettin Şentürk..

ÖZELLIKLE Mısır'dan ithal edilen şişelerde bu sorunun yaşandığını tespit ettik. Mısır'daki şişenin üretim kalitesi hakkında bilgimiz yok. Geçen yıl Sişecam'ın Yenişehir fabrikasındaki şişelerde sorun olmuştu, daha sonra o sorun giderildi. Bir de Türkiye'deki damak tadı doğrultusunda biraz daha yüksek oranda gaz basılıyor. Bu da patlamayı tetikleyebilir. Şişenin dolapta ve taşınırken yatay durmaması gerekiyor. Türkiye'de maden suyu üreten Sağlık Bakanlığı'ndan ruhsatlı 22 üretici var. 2002'de kişi başına yıllık 2.2 litre tüketilirken, 2006'da bizim tanıtım çalışmalarımızla 5.5 litreye çıktı. Türkiye dünyanın maden suyu potansiyeli en yüksek 10'uncu ülkesi. Ama biz bunun yüzde 10'unu kullanıyoruz. Kaynaklardan günlük 63 milyon litre maden suyu boşalıyor, 225'e yakın kaynak var, bunlardan 20'si işletiliyor.