Konya Selçuk Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü öğretim görevlileri, geçen yıl 305 milyon dolara satılarak özelleştirilen Seydişehir Eti Alüminyum Fabrikası’nın atık barajında, 20.8 milyar dolarlık ’nadir toprak elementleri’ bulunduğunu iddia etti.

Yrd. Doç. Dr. Fetullah Arık, fabrikanın atık barajının yanı sıra bölgede çok miktarda nadir toprak elementi bulunduğunu belirterek, "Bunlar işlenirse ekonomiye çok büyük katkı sağlar. 3 milyar dolarlık bir yatırım yapıldığı taktirde, bölgede bulunan toplam 150 milyar dolarlık rezerv işlenebilir" dedi.

Selçuk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından da desteklenen araştırma sonunda ortaya çıkan verilerle ilgili rapor hazırlandı. Rektörlüğe verilen 140 sayfalık rapor, önümüzdeki günlerde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na sunulacak. Türkiye’de daha önce Eskişehir Kızılcaören ile Malatya Kuluncak’ta bir miktar ’nadir toprak elementi’ bulunduğunu, bu tür elementlerin dünyada çok sınırlı miktarda olduğunu belirten Arık, şunları söyledi:

"1970 yılından bu yana faaliyette bulunan Seydişehir Eti Alüminyum Fabrikası’na işlenmek üzere yataktan alınan elementler ayrıştırılarak alüminyum alınıp kalan elementlerin ne olduğu tespit edilmeden atık barajına bırakılmış. Bir başka deyişle ham elementlerin sadece yüzde 45’i fabrikada işlenmiş, geri kalan yüzde 55’i işe yaramayacağı düşüncesiyle atık olarak biriktirilmiş. Böylece sadece atık barajında 11 bin 700 ton kadar nadir toprak elementi birikmiş. Dünya maden fiyatlarına göre atık havuzundaki bu elementlerin bugünkü değeri 20.8 milyar dolar."

Uzay aracı yakıtı oluyor

YRD. Doç. Dr. Fetuhlah Arık, dünyada sayılı bölgelerde çıkarılabilen bu elementlerin, uzay araçlarında yakıt, petrol katalizatörü ve batarya yapımında kullanıldığını belirtti.

Arık, şöyle dedi: "Örneklerde çok miktarda nadir toprak elementi olarak adlandırılan ve daha çok uzay araçlarının yakıtları, petrol katalizörü ile laptop ve cep telefonu gibi yüksek teknoloji ürünü makinelerin bataryalarının yapımında kullanılan lantan (La), seryum (Ce), prasedyum (Pr) ve skandiyum (Sc) tespit ettik. Araştırmamızı atık barajında yoğunlaştırdık."