'Türkiye için zorunlu'

Hükümet ısrarlı

Hükümet, Çankaya’ya gönderdiği raporda, son düzenlemeyi AB doğrultusunda yaptığını belirtti. Raporda, “Türkiye, Avrupa Konseyi ülkeleri arasında sivilleri barış zamanında askeri mahkemelerde yargılayan tek ülke” denildi

AKP hükümeti, anayasal düzene karşı işlenen suçlar yönünden askeri yargının yetki alanını daraltan düzenlemeyi, mahkeme kararları ve AB’ye yönelik taahhütlerle savundu. Raporda, askeri yargının, genel yargının yanında istisnai bir alanla görevli olduğu, hükümetin de askeri yargının anayasada sayılan yetkilerini daraltma yetkisini taşıdığı vurgulandı.
Hükümetin Gül’e sunduğu raporda, düzenlemenin TBMM İçtüzüğü’ne aykırı biçimde yasalaştırıldığı iddiaları reddedildi. Gece yarısı yapılan oylamaya ve oylama biçimine yönelik itirazın bulunmadığının vurgulandığı raporda, Türkiye’nin, Avrupa Konseyi ülkeleri arasında sivilleri barış zamanında askeri mahkemelerde yargılayan tek ülke olduğu kaydedildi.
Raporda, bağımsız olamayacağı belirtilen askeri yargının, genel yargının yanında istisnai bir alanla görevli olduğu, görev kanununda yer alan ‘kanunlarda aksi yazılı olmadıkça’ ifadesinin, yasakoyucunun bu yetkileri daha da daraltabileceğini kanıtladığı öne sürüldü.

Soyut ifadeler
Raporda, askeri mahal ve suç gibi kavramların yoruma açık olduğu belirtilerek, Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu’nda askeri suç kavramının, anayasayı aşacak biçimde düzenlendiği öne sürüldü. Düzenlemenin Türkiye açısından “zorunlu” olduğunun vurgulandığı raporda, CMK’nın 250. maddesinde gösterilen suçların askeri suç niteliğinde sayılamayacağı kaydedildi.

Ülkelerdeki sistemler
Çeşitli AB belgeleri, BM kararları ve ABD İnsan Hakları Mahkemesi’nin kararının yer aldığı raporda, aralarında Almanya, İngiltere, İspanya, İtalya, Fransa, Belçika, Hollanda, Grönland, İrlanda’nın da bulunduğu çok sayıda ülkede uygulanan sistemler anlatıldı.
Askeri savcılıkların komutanlık izni olmadan harekete geçemeyeceklerinin öne sürüldüğü raporda, “Askeri yargının mevcut olduğu AB üyesi ülkelerde de bizdekinin aksine, askeri yargı üzerinde askeri otoritenin etkisi bulunmamaktadır” denildi.

Kritik karar
Düzenlemenin anayasanın 145. maddesine aykırı olmadığının anlatıldığı raporda, Anayasa Mahkemesi’nin bazı kararlarına atıf yapıldı.
İşaret edilen 4 Şubat 1978 tarihli kararda, askeri suç tanımı yapılıyor. Jandarma Genel Komutanlığı Askeri Mahkemesi’nin, bir gazetenin genel yayın yönetmeninin, devletin askeri kuvvetlerini tahkir ve tezyif suçundan askeri mahkemede yargılandığı dava ile ilgili başvurusu üzerine verilen kararda, askeri yargının ordu içindeki disiplini sağlamak amacıyla oluşturulduğu kaydediliyor. Askeri yargının barış zamanındaki görev alanının “askeri mahaller, asker kişiler, askerlik hizmet ve görevleri” ile sınırlı olduğunun vurgulandığı kararda, bir suçun askeri suç sayılması için gereken unsurlar da şöyle belirtiliyor:
* Failin asker kişi olması.
* Suçun unsurlarının yalnız Askeri Ceza Kanunu’nda yer alması ve başka bir yasada suç olarak öngörülmemiş olması.
* Suçu oluşturan eylemin askeri bir hizmet ve görevin ihlaline yol açması.
Yargıtay da katılıyor
Kararda, Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararlarına göre de başka bir ceza yasasında yer alan suçların askeri suç sayılamayacağı ifade ediliyor.

‘TSK ile zıtlaşmadan söz edilemez’
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, İtalyan gazetesi Corriere della Sera’ya verdiği demeçte, hükümet tarafından askerlerin sivil mahkemelerde yargılanmasını mümkün kılacak yasal düzenleme yapılmasının, iktidar ile ordu arasındaki gerginliğin göstergesi olarak nitelenmesine itiraz etti.
Erdoğan, “Soru doğru değil. Silahlı Kuvvetler ile zıtlaşmaktan söz edilemez. Askerler de polis ve güvenlik birimleri gibi bizim toplumumuzun bir parçasıdır. Sivil suçlar işleyen bir askeri sivil bir mahkemede yargılamak başka bir şeydir... Askerleri kendi görevleriyle alakalı bir suçtan dolayı yargılamak isteyen yok” dedi.