1920 yılında Afife Jale Hanım, ‘’Yamalar’’ adlı oyunla ilk kez sahneye çıkar. İkinci hafta ‘’Tatlı Sır’’ adlı oyun oynanır.Bu oyunda da rolü vardır. Birinci perde sona erer. H. Fahri Ozansoy şöyle yazıyor : Sağ taraftaki locada Reşat Nuri ( Güntekin) ile beraberdim. Piyes oynanırken ara sıra birbirimize dönüyor, bir iki kelime fikirlerimizi söylüyorduk. Bir aralık baktım ki, ‘’ Çalıkuşu ‘’ muharririnin sevinç teessüründen gözleri yaşarırı gibi oldu, çok geçmeden bu teessürünü bana da sirayet ettirdi. Kulaklarımda hala onun titrek bir sesle fısıldadığı kesik kesik sözleri işitir gibi oluyorum: ‘’ Ne güzel ses... Ne güzel dil ...Sahnede Türk Kadının konuşması... Unutulmayacak bir gece.’’
26 Temmuz 1923’de M. Kemal Atatürk, İzmir’de Darülbedayi ( İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları) temsilcilerini kabul edecek ve Türk Kadınlarının sahneye çıkmalarını teşvik edecektir.
Vazfi Rıza Zobu şöyle yazıyor : ‘’ Gazi, Türk Hanımlarıyla gelmenize memnun oldum. Onları güzel şiveleriyle sahneden dinlemek pek keyifli olacak’’ deyince temsilcilerimiz rahat nefes almışlar.

1924’te Musiki Muallim Mektebi açılır. Bu okul, Ankara Devlet Konservatuarının çekirdeğini oluşturacaktır. Bu arada Darulbedayi ( İstanbul Şehir Tiyatrosu), çeşitli aşamalardan geçtikten sonra 1927 yılında, Muhsin Ertuğrul yönetiminde yeniden açılır.
Muhsin Ertuğrul Diyor ki :’’ Mutlu bir gecede ( 12 Nisan 1930 ) büyük Atatürk sordu :’’ Ne istersiniz benden’’, o zaman binbir yokluk içinde kıvranıyorduk. Atatürk’ten istenecek neler vardı neler. Fakat bence Tiyatronun en önemli sorunu, gelecek kuşaklar davasıydı. Kendilerine ‘’ bir tiyatro okulu açalım, onu istiyoruz’’ ve aradan çok geçmeden tiyatro okulu, Devlet Konservatuarı açıldı.’’

1930 ‘lar Atatürk’ün yakından ilgilendiği yıllardır. Oyun yazdırır, yazılan oyunları düzeltir, besteletir, izler. Bu dönemde bir Devlet Tiyatrosu kurulması düşüncesi gittikçe olgunlaşmaktadır.
19 Haziran 1934’de Atatürk’ün teşvikiyle yazılan Özsoy Operası ( Adnan Saygun ), 1 Ekim 1935 ‘de İstanbul Şehir Tiyatrosunda, Kemal Küçük’ün yazdığı ilk çocuk oyunu oynanır.


Alnında Işığı İlk Hissedenler
T. Özakman