Krizde tablo fiyatları dibe vurdu

Parası biten yatırımcı tablo sattı, krizde fiyatlar dip yaptı

Küresel krizde nakite sıkışan yatırımcı koleksiyonunu satışa çıkarınca sanat eserlerinin fiyatlarında yüzde 35'e varan erimeler gözlendi. Dev müzayede kuruluşlarının hisseleri de hızla değer kaybediyor.

Küresel krizin etkilerinden kaçamayan sanat eserlerinin fiyatları hızla gerilemeye başladı. Dün Financial Times'da yer alan bir habere göre özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrası döneminin eserlerinde fiyatlar yüzde 35'lere varan düşüşler gördü. Küresel ekonomik kriz öncesinde dünya genelinde yaşanan hızlı büyümeden yararlanan yatırımcılar kazançlarının önemli bir bölümünü sanat eserlerine yatırıyordu. Kısa zamanda büyük servetler edinen Rus oligarklar, Çinli, Hindistanlı ve Ortadoğulu zenginler de prestij kazanmak amacıyla müzayedelerde ödedikleri dudak uçuklatan fiyatlarla koleksiyonlarını genişletirken, sanat eserlerinin fiyatları da hızla yükseliyordu. Hatta bazen yeni milyarderler müzayedede satışa çıkan tüm eserleri bir seferde kimsenin hayal bile etmediği fiyatlarla satın alıyor, açık artırmaya katılan diğer yatırımcıların hayallerini yıkıyorlardı.

Nakit bulamayan koleksiyonunu sattı
Ancak küresel krizin etkisini her geçen gün biraz daha gösterip zenginlerin kazançlarını azaltması ve servetlerini küçültmesiyle birlikte ortaya çıkan nakit ihtiyacı bu rüya gibi dönemin sona erdiği işaretlerini vermeye başladı. Sanat eserlerinin fiyatları düşüşe geçerken özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemi ve çağdaş eserlerde hızlı gerilemeler yaşandı. Örneğin Pop Art akımının önemli temsilcilerinden birisi olan ünlü sanatçı Andy Warhol'un yaptığı Mick Jagger portresi 2006'da 1.5 milyon dolara satılmıştı. Aynı portre bu yılın ilk çeyreğinde 1.1 milyon dolara satılabildi. Mei Moses sanat eserleri endeksine göre yılın ilk çeyreğinde sanat eserlerinin fiyatlarında yüzde 35'lik düşüş yaşandı. Geçen yıl yaşanan fiyat kaybı da yüzde 4,8 oldu.
Krizde para kaybeden koleksiyonerlerin yanı sıra, ABD'de 50 milyar dolarlık yolsuzluğu ortaya çıkan ünlü yatırım uzmanı Bernard Madoff'un kurbanlarının zora düşerek ellerindeki sanat eserlerini satışa çıkarmaları da fiyatların düşmesinde etkili oldu.
Son 10 yılda İkinci Dünya Savaşı sonrası dönem ve çağdaş sanat eserlerinin fiyatlarında yılda yüzde 20'lere varan artış yaşanıyordu. Ancak krizle birlikte bu eserlerin fiyatlarında yüzde 30 düşüş meydana geldi. Eski ustaların çalışmaları krizden çağdaş sanatçıların eserlerine göre çok daha az etkilendi. J.M.V Turner'in "Jüpiter'in Tapınağı" adlı eseri 1982'de 1.1 milyon dolara satılmıştı. Aynı eser geçen yılın son çeyreğinde 12.9 milyon dolara satıldı. 1880'lere kadar giden kayıtların tarihini tutan Michael Moses'a göre yatırımcılar açısından en kötü yıl 1991'di. O dönemde sanat eserlerinin fiyatlarında yüzde 41'e varan düşüşler yaşanmıştı.

Sanat sektörü krize bağışık değil
Sanat eserlerini alıp satan aracı şirketler ve eleştirmenler aylar boyunca bu sektörün krize bağışık olduğunu ileri sürmüşlerdi. Ancak özellikle son aylarda yaşanan fiyat düşüşleri bunun doğru olmadığını gösterdi. Müzayede kurulu Sotheby's hisseleri geçen yılın aynı döneminden bu yana yüzde 83 geriledi. Sotheby's geçen hafta cuma günkü müzayedesinde sunduğu eserlerin yüzde 72'sini satarken satış öncesi gelir tahminlerinin yüzde 70'ini elde edebildi. Christies ise sunduğu eserlerin yalnızca yüzde 55'ine alıcı bulabildi. Sotheby's ve Christies'in gelecek ay New York'ta gerçekleştirecekleri müzayedeler sanat eserleri piyasasanın sağlığının test edilmesi açısından büyük önem taşıyor.
Sanat dünyasının kalbi olarak gösterilen İtalya bile bu düşüşten etkilendi. İtalya'daki modern sanat eserleri müzayedelerinde geçen yıl yüzde 5'lik düşüş yaşandı. Kriz öncesinde baş döndüren ekonomik büyüme hızıyla parmak ısırtan ancak krizde ihracatının azalmasıyla yavaşlayan Çin'de de sanat balonu söndü. Çin'in en popüler 18 sanatçısının eserlerinin fiyatları son 10 yılda 13 kat artmıştı. Ancak geçen yıl fiyatlarda yüzde 28'e varan düşüşler yaşandı.