UZMANINDAN 'GRİP AŞISI' İLE İLGİLİ BİLİNMEYENLER

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. İbrahim Keleş, 'grip ve grip aşısı' ile ilgili tüm bilinmeyenleri Kenthaber'e anlattı. Grip nedir, nasıl etkiler? Grip ve kalp hastaları ile ilgili bir çalışma var mı? Grip aşısı kimlere ve ne zaman yapılmalıdır? İşte kendini tıbba adamış bir bilim adamından merak edilen tüm soruların yanıtları...

Grip nedir, belirtileri nelerdir ve kalp hastalarını nasıl etkiler? 

Grip; influenza virüsünün sebep oldugu bir üst solunum yolu enfeksiyonudur.
Yüksek ateş, kuru öksürük, göz sulanması, burun akıntısı, halsizlik, baş ağrısı, boğaz ağrısı ve eklem ağrıları ile kendini gösterir. Gribin en iyi tedavisi dinlenmektir. Özellikle yaşlılar, çocuklar, kalp hastaları, diyabetliler, karaciğer rahatsızlığı olanlar gribi daha ağır geçirir.

Grip aterosklerotik damarlarda tıkanmaya neden olarak kalp krizini tetikleyici rol oynayabilir. Grip mevsiminde ve salgının olduğu dönemlerde kalp hastalarında ölümün arttığını gözlemekteyim. Yüksek ateş direnç düşüklüğüne neden olarak kalp üzerindeki yükün ve oksijen gereksinimini artırarak kalp yetmezliğinin ilerlemesine ve hastanın kötüleşmesine neden olur.

Gribin kalp hastalarını etkilediği ile ilgili çalışmalar var mı?

Bu konuda çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Bunlardan biri 2000’de yayınlanmıştır. Texas-Houston’daki 218 koroner kalp hastası, aşı yapılarak Ekim 1994 ile Mart 1998 arasında ki kış sezonunda izlenmiş ve grip aşılarının yeni ortaya çıkan enfarktüsleri azalttığı tesbit edilmiştir.

Yine 2002’de yayınlanan çalışmada; enfarktüs sonrası hastaneye ilk 72 saat içerisinde yatırılan 200 hasta ve stend anjiyoplasti planlanan 101 hasta çalışmaya dahil edilmiş. Hastalar, çok merkezli, ileriye dönük bir çalışmada standart tedavi ve standart tedavi + intramüsküler influenza aşısı seçenekleri arasında randomize edilmiş, altı aylık bir süre boyunca, ölüm, tekrarlayan enfarktüs ve iskemi nedenli rehospitalizasyon açısından izlenmiştir. İlk alınan sonuçlarda, kardiyovasküler ölüm oranı sadece standart tedavi alanlarda %8 , standart tedaviye ek olarak aşı olanlarda %2 olarak saptanmıştır. Yapılan üçlü analizde negatif olay oranı standart tedavide %23 iken ek olarak aşı olanlarda %11 olarak saptanmıştır.

2003 yılında New England Journal of Medicine dergisi 1998-2000 yılları arasında yayınlanmış olan kohort ve kuşak analizlerini incelemiş ve yaşlı hastalarda grip aşısının kardiyak nedenle hospitalizasyon oranını %20 civarında azalttığını saptamıştır.

2004 yılında yayınlanan FLUVACS çalışmasının iki yıllık takip sonuçlarına göre ve grip aşısından sonraki bir yıl sonunda enfarktüs oranı %6, aşılanmayanlarda %17 olduğu; üçlü risk analizlerine göre ise bu oran %22 ve % 37 olduğu tespit edilmiş. Aşının kalp krizine karşı koruyucu etkisinin en az 1 yıl devam ettiği sonucuna varılmış.


– Grip aşısı kimlere ve ne zaman yapılmalıdır?

Özellikle 65 yaş üstü olanlar, ağır hipertansiyonu olanlar, astımı, diyabeti, koroner kalp rahatsızlığı, ağır bronşiti olanlar ve kalp yetersizliği olanlar ile sağlık çalışanları mutlaka aşı yaptırılmalıdır. Aşının özellikle Eylül-Ekim ve Kasım ayında yapılması daha uygundur. Ama Ocak-Şubat aylarında da yapılan grip aşısı faydalı olmaktadır. Bu dönemlerde yapılan grip aşısı koruyucu özellik göstermektedir.

– Grip aşısı her yıl tekrarlanmalımıdır?

Grip aşısı her mevsim rastlanan virüslere göre yeniden yapılmaktadır. Aşının koruyuculuğu %70-90 oranındadır. Çok küçük bir grup da aşıya rağmen grip gelişebilir. Burada diğer enfeksiyonların neden olduğu solunum yolu enfeksiyonu ile gribi birbirine karıştırmamak gerekir. Grip belli dönemlerde tüm dünya genelinde salgın yapmaktadır. Grip aşısının her yıl düzenli olarak yapılması çeşitli kalp hastalarının ilerlemesini ve kötüleşmesini önlediği için önerilmektedir.