Alanyasporlu 6 futbolcunun, dün yağışlı havada antrenman yaparken saha kenarına düşen yıldırımdan etkilenip hastanelik olması, yurdun dört bir köşesinde şiddetli yağmurların sürmesi ürküttü ve dikkatlerin bu doğa olayına çevrilmesine yol açtı.

Avrupa Acil Tıp Birliği Başkanvekili Uz. Dr. Ülkümen Rodoplu, ilkyardım uyarılarını sıralarken, “Görünüşte yıldırım çarpması sonucunda ölmüş gibi görünen çoğu insan eğer çabuk hareket edilirse düzgün bir tıbbi yardımla yeniden hayata döndürülebilir. Bir grup insan yıldırımdan etkilendiğinde, ölü gibi görünenlere ilk tedavi yapılmalıdır. Kendinde olmayan, fakat nefes alıp verenler muhtemelen kendilerine geleceklerdir” dedi.

Uz. Dr. Ülkümen Rodoplu, yıldırımın genellikle şiddetli bir yağmurla birlikte görüldüğünü belirtti. Yıldırımın yer boşalmaları olarak tanımlandığını vurgulayan Uz. Dr. Rodoplu, şunları söyledi:

“Yıldırım yer ile bulut arasında meydana gelen şiddetli ve ani elektrik boşalması olup, zigzaklı bir yol takip ederek kollar halinde aşağı doğru iner. Yıldırım bir elektrik akımıdır. Yıldırım konusunda yapılan çalışmalar sonucunda; bir insanın yıldırım tarafından çarpılma şansı 600 binde bir olarak tahmin ediliyor. Dünyada her saniyede yaklaşık 100 yıldırım düşmesi vakası meydana geliyor. Yıldırım tarafından çarpılan her 10 kişiden 9'unun hala yaşadığı biliniyor. Fakat kurtulanların yaklaşık yüzde 25'inin uzun vadede psikolojik ve fizyolojik sorunlar yaşadığı belirtiliyor.”

Alanyalı futbolcuların şanslı olduğunu belirten Uz. Dr. Rodoplu, “Çünkü yıldırım üzerlerine düşmemiş. Çünkü yıldırım çarpması neticesinde hayatlarını kaybeden insanlara baktığımızda o anda sandalla giderken, yüzerken, golf oynarken, bisiklete binerken, bir ağacın altında dururken, telefonda konuşurken, bir kamyona yükleme yaparken, futbol oynarken, bir bot içersinde balık avlarken, dağa tırmanırken gibi eylemler içinde olduklarını görüyoruz. Kauçuk tabanlı ayakkabıların yıldırımdan korunmayı sağlamayacağını bilin, bir fırtına sırasında uzun ağaçların altına sığınmaktan kaçının” diye konuştu.

NASIL ÖNLEM ALINIR

Uz. Dr. Ülkümen Rodoplu, yıldırım çarpmasına karşı alınacak önlemleri ise şöyle sıraladı:

“Eğer dışarıda yakalanırsanız: ağaçlar, bayrak direkleri, telefon ve posta direkleri gibi uzun objelerden uzaklaşın. Vadiler ve hendekler gibi alçak alanlarda barınak bulmaya çalışın. Alandaki en yüksek obje olmayın. Sudan uzak durun. Bir fırtına söz konusuysa, botla gezmeye veya yüzmeye gitmeyin ve eğer dışarıda su üzerindeyken yakalanırsanız mümkün olduğu kadar çabuk karaya çıkın. Traktörler, kazma- kürek, metal çitler, motosikletler, çim biçme makinaları ve bisikletler gibi elektrik ileten objelerden uzak durun. Bir şemsiye tutmak veya balık avlama oltası taşımak özellikle tehlikeli aktivitelerdir.”

“Böyle bir durumda üzerinizdeki tüm metal objelerden kurtulun. Çamaşır iplerinden, metal borulardan, raylardan ve bunlara benzer hayli uzak mesafelerden yıldırımı size taşıyabilecek metalik devrelerden uzak durun” diyen Uz. Dr. Rodoplu sözlerini şöyle sürdürdü:

“Yıldırım esnasında tamamen metal kaplı arabanızın içerisindeyseniz güvendesiniz. Ancak bir fırtına sırasında üzerinize devrilebilecek ağaçların veya diğer uzun objelerin yakınına veya altına park etmeyin. Arabanıza dokunabilecek devrilmiş güç kaynaklarından sakının. Arabada bulunan akım iletebilecek herhangi bir metale dokunmayın. Arabanın camlarının sıkı sıkı kapalı olmasına dikkat edin. Arabanızın içerisinde güvendesiniz, fakat dışarıya ayak bastığınızda bir şok yaşayabilirsiniz.”

‘AYAKLARINIZ BİRLEŞİK YERE DİZ ÇÖKÜN’

Bir tepe üstünde, herhangi bir açık alanda veya plajda durulmaması gerektiğini kaydeden Uz. Dr. Rodoplu, “Yıldırıma herhangi bir barınaktan uzak düz bir arazide yakalanırsanız ve saçlarınızın dik durduğunu hissediyorsanız yıldırım size çarpmak üzere olabilir. Derhal ayaklarınız birleşik yere diz çökün, ellerinizi dizlerinizin üstüne koyun ve öne doğru eğilin. Yüzü koyun yatmayın. Kalabalık bir grupla birlikte açık alandaysanız, birbirinizden oldukça uzak kalacak şekilde dağılın. Eğer kapalı mekandaysanız; kesinlikle gerekmedikçe dışarı çıkmayın, kapılardan, pencerelerden, şöminelerden ve radyatör, soba, lavabo ve metal boru gibi elektrik iletebilecek nesnelerden uzak durun. Kendinizle dışarısı arasına mümkün olduğu kadar çok duvar koyun. Elektrikli alet ve telefonları tutmayın. Sadece pille çalışan aletleri kullanın. Fırtına vurmadan önce radyo ve televizyon setleri, bilgisayarlar da dahil olmak üzere elektrikli aletlerin bağlantılarını kesin. Fırtına sırasında onlara dokunmayın. Banyo ve duş almayın.”

İLKYARDIM

Öte yandan Uz. Dr. Rodoplu yıldırım çarpan kişilere ilk yardımın nasıl yapılması gerektiği konusunda da uyarılarda bulundu. İlk yardımla ilgili olarak Uz. Dr. Rodoplu şunları söyledi:

“Yıldırım kurbanları daima ölüm halinde değillerdir. Eğer bir kişi yıldırım tarafından çarpılırsa, o kişi hiçbir elektrik yükü taşımaz ve bu nedenle ona dokunabilirsiniz. O kişi yıldırım tarafından çarpılma neticesinde yanmış ve şiddetli bir elektrik şoku almış olacaktır ve de usulüne uygun yapılacak bir ilk yardımla düzelebilecek bir kalp durması söz konusu olabilecektir. Görünüşte yıldırım çarpması neticesinde ölmüş gibi görünen çoğu insan eğer çabuk hareket edilirse düzgün bir tıbbi yardımla yeniden hayata döndürülebilir. Bir grup insan yıldırımdan etkilendiğinde, ölü gibi görünenlere ilk tedavi yapılmalıdır. Kendinde olmayan, fakat nefes alıp verenler muhtemelen kendilerine geleceklerdir. Zaman yitirmeden 112 acil telefonunu arayın veya arattırın.”

İlk yardım, beyinde geri dönülemez bir zarar oluşmasını önlemek için 4 ila 6 dakika içerisinde bu nefes alamayan kişilere verilmesi gerektiğini belirten Uz. Dr. Rodoplu, “Suni solunum, erişkinlerde her beş saniyede bir, bebek ve çocuklarda her üç saniyede bir uygulanmalıdır. Eğer kurban nefes almıyorsa ve nabız yoksa, kalbe ve akciğere canlandırma gereklidir. Bu suni teneffüs ile harici kalp masajının bir kombinasyonudur. Bu tıbbi müdahale, iyi yetiştirilmiş kişiler tarafından uygulanmalıdır. Sadece sersemlemiş ve yaralanmamış gibi görünen kurbanlara da ilk yardım uygulayın. Özellikle kıvrımların ve mücevheratların yakınlarındaki el ve ayak parmaklarını yanıklar için kontrol edin. Kurbanın yürümesine izin vermeyin’ diye konşutu.