BEYEFENDİ KAVRAYAMAMIŞ

AKP’nin 2. adamı Dengir Mir Mehmet Fırat’ın, ABD’nin New York Times Gazetesi’ndeki "Atatürk devrimleri Türk halkında travma yarattı" sözleri Meclis’te tepkilere neden oldu.

TBMM Başkanı Köksal Toptan, "Yok canım, bizi bugünlere getiren Atatürk devrimleridir" derken, diğer tepkiler şöyle:

Suçüstü

Mehmet Şandır (MHP Grup Başkanvekili) Bu sözlerle ne amaçladığını bir bütünlük içinde topluma açıklamalı. Eğer cumhuriyeti, cumhuriyetin değerlerini, ilkelerini ve cumhuriyeti kuranların toplumun önüne koyduğu hedefleri travma olarak değerlendiriyorsa bu cumhuriyet karşıtlığıdır. Şuur altının dışa vurumudur. Suçüstü yakalanmış durumdadır.

Bilinçli

Faruk Bal (MHP Genel Başkan Yardımcısı) 85 yıllık Cumhuriyet tarihi içinde bir siyasi partinin ikinci adamı tarafından söylenebilecek sözler değil. Bilinçli olarak verilmiş bir beyanat. Yaklaşan seçimlerde hesap vermekten kaçmak istiyor.

O bakış açısı

Mehmet Ekici (MHPGenel Başkan Yardımcısı) Beyefendi modern devlet sürecini kavrayamamış. Olaya dar açıdan bakıyor. Zaten o bakış açısı münasebetiyle 340 milletvekili ve yüzde 47 oya rağmen halkın tamamını kucaklama olanağına sahip olamadılar.

Sorunu var

Oktay Vural (MHPGrup Başkanvekili) Bu zihniyetin cumhuriyetin kuruluşu, temel değerleri ve milletin değerleriyle sorunu olduğu açıktır. Bugünkü tartışmaları cumhuriyetin kuruluş yıllarına götürenler, Atatürk’ün milli mücadelesini hazmedemeyenlerdir.

Cephe savaşı

Mustafa Özyürek (CHP Genel Saymanı) AKP’nin, Atatürk’e, Atatürkçü düşünceye ve Atatürkçülere yönelik başlattığı cephe savaşının örneği. 22 Temmuz seçimleri sonrasında takiye dönemi sona erdi. Atatürk’e ve eserlerine yönelik doğrudan saldırılar başladı. Çünkü, Türkiye’yi bir İslam cumhuriyetine dönüştürme hedeflerinin, Atatürkçü düşünce etkisizleştirilmedikçe başarıya ulaşamayacağını biliyorlar. Türk toplumunun çok büyük bir çoğunluğu Atatürk devrimlerini bir travma olarak algılamamış, aksine devrimleri sahiplendiğini 85 yıllık pratikte göstermiştir. Topluma travmayı yaşatan, yaşatmaya çalışan AKP’nin kendisidir.

Rövanş

Hakkı Süha Okay (CHPGrup Başkanvekili) Mustafa Kemal’in aydınlama devriminden rövanş almak istiyorlar. Bu söylemlerini kararlılıkla sürdüren bu siyasal iktidar, maalesef Cumhuriyet’i ve değerlerini içine sindirememiştir. Hedef, Mustafa Kemal ve kurduğu Cumhuriyet’tir.

Afyon gibi

Masum Türker (DSPGenel Sekreteri) AKP’nin nihai hedefini ortaya koymuştur. Fırat’ın açıklamasını, belli kesimlere son yıllarda afyon gibi yutturulup meseleyi Atatürk’ü tartışılır hale getirmek ve Cumhuriyetin temellerini sarsmaya yönelik görüyorum.

Gerici laflar

Vahit Erdem (AKP Kırıkkale Milletvekili) Sarf edilmemesi gereken gerici laflar. Türkiye, Cumhuriyet döneminde devrimlerini yaptı ve şimdi normal yolunda ilerliyor, ilerlemesi lazım. Artık geriye dönüp de ’şöyle oldu böyle oldu’ demenin bir faydası da yok. Onun için ileriye bakmamız lazım. 

Kim nasıl çevirdi


Hürriyet

Türk toplumuna travma yaşatıldı. Bir gecede kıyafetlerini ve dillerini değiştirmeleri söylendi. Dinsel yolları dağıtıldı.

Vatan

Türk toplumu bir travma yaşamıştır. Bir gece içinde kıyafetlerini, dillerini değiştirmeleri istenmiştir. Dini yaşama biçimleri ortadan kaldırılmıştır. Bu travmayı yaşamayan toplumlar, insanların nasıl giyindiklerine ilişkin tartışmaları anlayamazlar.

Dengir M. M. Fırat

Türk toplumu travmatize oldu. Bir gecede giysilerini, dillerini değiştirmeleri istendi. Dini yaşam biçimleri tasfiye edildi. (...) Giysi konusu travmatize olmayan toplumlarda, insanların nasıl giyindiği bu kadar umursanmaz. 



İyi-kötü demedim

AKP Genel Başkan Yardımcısı Dengir Mir Mehmet Fırat, sözlerinin tepki çekmesi üzerine dün düzenlediği basın toplantısında New York Times’a yaptığı açıklamanın arkasında durarak, "Her devrim sosyal bir travma yaratır. Evrim ile devrimin arasındaki fark da budur. Dolayısıyla her devrim gibi Atatürk devrimleri de bizim toplumumuzda bir travma yaratmıştır" görüşünü yineledi.

Fırat sözlerini özetle şöyle sürdürdü: "Devrimlerin iyi ya da kötü olduğuna yönelik bir değerlendirme yoktur, o metinde. Fransız Devrimi ya da Sovyet Devrimi de yaşandığı ülkelerde olduğu gibi tüm dünyada da bir travma yaratmıştır; her iki devrimin de etkileri sürüyor. Türk toplumunun bunlardan istisna olduğunu söylemek doğru değildir. Yeni bir cumhuriyet kurulmuş ve o cumhuriyet toplumun o güne kadar ki değer yargılarını ve kurumlarını ortadan kaldırmıştır. Bunlar birer devrimdir. Latin harflerine geçiş, medreselerin kapatılarak eğitimin tek elde toplanması birer devrimdir.

Analiz yaptım

Yabancılara verdiğim mülakatlarda, kısaca tarihi bir perspektif çizerek değerlendirmelerde bulunurum. Keşke New York Times, benimle yaptığı söyleşiyi daha geniş bir şekilde yayınlasaydı. Tüm söyleşi yayınlansaydı, Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılışı, cumhuriyetin kuruluşu, çok partili siyasi hayata geçiş, 1950 Devrimi olarak nitelendirdiğim DP’nin iktidara gelişiyle ilgili analizlerim de görülürdü. New York Times’da yayımlanan metin ile o metnin çevirisini karşılaştırmalı olarak okuyanlar, malum grubun sayfalarına haberi nasıl aldıklarını göreceklerdir. Bizim çevirimizle onların sayfalarına aldıkları metni karşılaştırınız."

Psikolojik savaş

Fırat, söyleşisini sayfalarına taşıyan Hürriyet ve Vatan’ı da üstü kapalı olarak eleştirerek, "Bir gruba ait yazılı basın organlarında yer alan haberler bir psikolojik savaşın parçası. Yapılmak istenen güzel bir analizin gölgelenmesinden ibaret" iddiasında bulundu.

Baykal: Ne biçim laflar bunlar

CHP Genel Başkanı Deniz Baykal, Sosyalist Enternasyonal’den istifa etmesini isteyen AKP Genel Başkan Yardımcısı Mir Dengir Fırat’a "Ne biçim laflar bunlar. Yapay, anlamsız ifadeler" sözleriyle tepki gösterdi.

Cumhuriyet Gazetesi Ankara Bürosu’nun yeni binasında dün düzenlenen kokteylde gazetecilerle sohbet eden Baykal, Fırat’a yönelik olarak, "Sosyalist Enternasyonal’in basın sözcüsü mü? Sosyalist Enternasyonal Başkanlık Divanı adına mı yapıyor bu açıklamayı? Ne biçim laflar bunlar. Yapay, anlamsız ifadeler" karşılığını verdi.