İngiltere'de yayımlanan Financial Times gazetesi, Avrupa Komisyonu'nun 8 Kasım'da yayımlayacağı ilerleme raporunda Türkiye'ye ağır eleştiriler getirildiğini bildirdi.

Financial Times'ın Almanca baskısı olan FT Deutschland'ın ulaştığı taslak raporda, Türkiye'nin ifade özgürlüğü, işkenceyle mücadele ve ordunun rolü konusunda yeterince ilerleme kaydedilemediği belirtiliyor. Öte yandan  NTV’nin ulaştığı belgede, Türkiye’nin limanlarını Rum gemi ve uçaklarına açmaması durumunda, müzakerelerin askıya alınıp alınmaması için bir öneride bulunulmuyor.


Gazete, raporun bu haliyle Türkiye'nin üyelik çabalarına ciddi bir darbe indirdiğini vurguluyor.

Financial Times'ın haberine göre, rapordaki eleştirilerin Avrupa Birliği yetkililerinin müzakereleri canlı tutmak için çaba harcadığı bir döneme rastladığı görüşünde.

İngiltere gibi bazı ülkelerin, Türkiye'de Avrupa Birliği konusundaki uzlaşmanın bozulmaya başlamasından ve birlik içindeki genişleme tartışmalarının Türkleri yabancılaştırmasından kaygı duyduklarını aktaran gazete, bir AB yetkilisinin şu görüşlerini aktarıyor:

''Türklerin son 18 ay içinde ve özellikle müzakerekerin başlamasından sonraki süreçte daha fazla adım atabileceklerini ummuştuk. Eğer daha fazla ifade özgürlüğü olsaydı, işkence silinseydi, herşey daha farklı olacaktı.''

Financial Times, Türkiye'nin üyelik umutlarına ilişkin tartışmalar Aralık ayındaki AB zirvesinde yeni bir boyut kazanacağını vurgularken, Türkiye AB ilişkilerinde muhtemel krizin nedeni olarak görülen Kıbrıs konusunda şu değerlendirmeyi yapıyor:

''Zirvede Türkiye'nin limanlarını Kıbrıs gemilerine açıp açmadığına ve genel anlamda reformlar konusunda neler yaptığına bakılacak. Taslak raporda Türkiye'nin limanlarını Rumlara açmaması eleştiriliyor ve bunun Türkiye'yle imzalanan Gümrük Birliği anlaşmasının ihlali anlamına geldiği vurgulanıyor.''

''Kıbrıs'ın veto hakkı olduğu için bu konu, müzakereleri durdurabilir. Ancak Türkiye'nin reform taleplerine ne ölçüde yanıt verdiği de zirveye hakim olacak havayı belirleyecek.''

''Avrupa Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu yetkilisi Olli Rehn geçen hafta Ankara'nın kararlı bir şekilde reform sürecini yeniden başlatması gerektiğini söylemiş ve üye ülkelerden bu konuya odaklanmalarını istemişti.''

Financial Times'a göre, Rehn'in 8 Kasım'da nihai şeklini açıklayacağı raporun taslağında Türklüğü, Türkiye Cumhuriyeti ve kurumlarını aşağılamayı suç sayan 301'inci maddeye gönderme yapılarak "Yeni Ceza Yasası'nın belli hükümleri altında, şiddet içermeyen yollarla düşüncelerini ifade edenlerin yargılanması ve hüküm giymesi bir endişe kaynağı" deniyor.

Taslakta Agos Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Hırant Dink'in Ermeni kimliğine ilişkin yazısı nedeniyle altı ay hapis cezasına çarptırılması örnek gösteriliyor:

Financial Times'a göre, komisyonun taslak raporunda, işkencede azalma eğilimi görülmesine karşın gözetim merkezleri dışındaki işkence ve kötü muamale iddialarının devam ettiği belirtiliyor.

Gazete, raporun Türkiye'de asker sivil ilikileri konusunda da, silahlı kuvvetlere eleştiriler içerdiğini aktarırken, şöyle devam ediyor:

''Taslakta ayrıca üst düzey askeri yetkililerin Kıbrıs, laiklik ve Kürt azınlık konusundaki açıklamalarına atıf yapılarak silahlı kuvvetlerin siyasette hala önemli bir etkinliği bulunduğu ifade ediliyor. Komisyon, iç güvenlik gerekçesiyle, sivil yetkililerin isteği olmadan askeri operasyonlar yapıldığını söylüyor.''

Financial Times'ın haberine göre, taslak raporda ayrıca, Türkiye yolsuzluklar, yargının yeterince bağımsız olmaması ve azınlık haklarının tam olarak korunamaması nedeniyle eleştiriliyor.

Taslakta, yargı personelinin eğitimi ve vatandaşların kamudan zararlarının karşılığını alabilmelerine olanak sağlayacak ombudsmanlık müessesesi oluşturulmasına yönelik çabalardan ise özgüyle sözediliyor. 

Strateji belgesinde ‘askıya alma’ yok 

NTV’nin ulaştığı belgede, Türkiye’nin limanlarını Rum gemi ve uçaklarına açmaması durumunda, müzakerelerin askıya alınıp alınmaması için bir öneride bulunulmuyor.

AB Komisyonu’nun, ilerleme raporuyla birlikte açıklayacağı ve AB-Türkiye ilişkilerine yön veren strateji belgesi de netlik kazandı. Yaklaşık 20 sayfa olan eklemelerin yapılması beklenen belgede, Türkiye limanlarını Rum gemi ve uçaklarına açmazsa, müzakerelerin askıya alınacağı konusunda ise açık bir ifade yer almadı. Bu konunun 6 Kasım’da yapılacak toplantıda kesinlik kazanacağı belirtiliyor.

Komisyon kaynakları limanlar sorunuyla ilgili 3 seçenek olduğunu ifade ediyorlar. Stratejik belgede müzakerelerin kısmen ya da tamamen askıya alınması dışında hiçbir öneri getirilmeyebilir.

Şu anda AB Komisyonu, son seçeneği tercih ediyor; ancak Fransa, Avusturya, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve Yunanistan, müzakerelerin kısmen askıya alınmasını isteyebilir.

‘REFORMLAR HIZLANDIRILMALI’ 

Strateji belgesinde, işkenceye sıfır tolerans politikası çerçevesinde işkence ve kötü muaemele vakalarının sayısında azalma tespit edildiği belirtiliyor. Reform süreci devam etse de reformların hızında bir düşüş olduğu vurgulanıyor ve 2007’de reformlara hız kazandırılması isteniyor.

TCK 301. maddenin de AB standartlarıyla uyumlu hale getirilmesi istenen belgede, bunun için maddenin ya değiştirilmesi ya da tamamen kaldırılarak, ifade özgürlüğünü gecikmeden garanti altına alması gerektiğine işaret ediliyor.

Belgede, Güneydoğu Anadolu’daki sosyal ve ekonomik krize de yer veriliyor ve “Kürt halkının hakları sağlanmalı ve dini azınlıkların hakları teminat altına alınmalı” deniyor.

‘ENTEGRASYON KAPASİTESİ AB’NİN YÜKÜMLÜLÜĞÜ’
Öte yandan strateji belgesinde, komisyonda iki yıldır tartışılan ‘hazmetme kapasitesi’ kavramı yerine ‘entegrasyon kapasitesi’ kavramını kullanıyor. Entegrasyon kapasitesinin AB’nin yeni üyeler ile birlikte etkin çalışıp çalışamayacağı ile ilgili olduğu belirtiliyor.

Komisyon, entegrasyon kapasitesinin coğrafi değil fonksiyonel bir kavram olduğunun altını çiziyor ve bunun Türkiye’nin değil AB’nin yerine getirmesi gereken bir kriter olduğunu ifade ediyor.

Birliğin genişleme ile ilgil kaygıları dikkate aldığı belirtilirken, “Yeni kararlar almak konusunda çok dikkatliyiz ancaj sürece başlamış olan ülkelere karşı yükümlülüklerimize bağlıyız” deniyor.