Dünya seyrediyor, Çad ölüyor

Sudan’la savaş tehdidi altında yaşayan Çad, açlık, fakirlik ve pislikle savaşa yenilmek üzere. Türk Kızılayı, Çad’da bir eczane açtı. Bağışlarla çalışan eczane, ücretsiz ilaç dağıtacak ama, Çadlıların asgari yaşam için daha pekçok şeye ihtiyacı var.

Fransa’nın sömürgesi altında yıllarca yaşayan, 20 yıl önce özgürlüğünü kazanan Çad, petrol yatakları üzerinde kurulu; ama dünyanın en fakir 3. ülkesi.

Sudan’la “saldırmazlık” anlaşması imzalanmasının ardından, yıkılan evler yeniden yapılmaya çalışılıyor. Ama halk bu anlaşmazlığının her an bozulacağı, yeniden savaş başlayacağı tedirginliği bir yana, açlık ve pislikle savaşa yenilmek üzere... Halk bir yudum suya, bir lokma ekmeğe muhtaç. En hafifi sıtma olanlar, ilaç ve doktorsuzluk nedeniyle ölümün pençesinde yaşıyor. Türk Kızılay’ı, Çad’ın başkentinde “eczane” açtı. Türkiye’den ülkeye yardımların konuşulduğu toplantıda, Çad Başbakanı ve Sağlık Bakanı, ilaçtan doktora, pamuktan çarşafa, tıbbi cihazlardan gıda maddelerine kadar yaşamak için gereken her şeye ihtiyaçları olduğunu duyurdular.


Çad Başbakanı Nureddin Delva Kesire Cumakoye, Anadolu Ajansı’na yaptığı açıklamada, 11. İslam Konferansı’nda Sudan’la Çad arasında “saldırmazlık” anlaşması imzalandığını hatırlatarak, “Fakat, daha önceden gördük ki bu tür anlaşmalar zaman zaman bozulabiliyor. Bu nedenle Çad halkının tedbirli olması lazım” dedi.

Uluslararası kamuoyundan Çad’da yaşananları dikkatle takip etmelerini ve iki ülke arasında imzalanan anlaşmanın sürdürülebilirliği için destek istediklerini ifade eden Cumakoye, “Çad’la Sudan arasında gerginlik yaşanmaması iki ülkenin yararına olur. Bir ülke, ancak savaş olmazsa kalkınabilir” diye konuştu. Cumakoye, savaş nedeniyle çok sayıda çocuğun yetim kaldığını, sayısız binanın hasar gördüğünü, tüm dünya ülkelerinden her türlü desteği beklediklerini söyledi.

İLAÇLAR TEZGAHLARDA SATILIYOR
Ülkeye kaçak yollarla sokulan ve Ulusal Ecza Deposu’nun (CPA) denetiminde satılmayan ilaçlar, sağlıksız koşullarda tezgahlarda satılıyor. Halk, saklanma koşulları uygun olmayan ilaçları “ölümü” göze alarak kullanmaktan kaçınmıyor.

Hastanelerde tedavi gören hastalar, temiz çarşaf yerine eski yatakların üstüne serilmiş gazete kağıdı ya da hırkaların üstünde yatırılıyor. Enfeksiyon alma riski yüksek olan bebekler, hijyen koşullarından uzak, yanı başlarında çöplerin durduğu odalarda yaşam savaşı veriyorlar.

DOKTOR DA YOK, CİHAZ DA YOK
Sağlık Bakanı Avocksouma Djona Atchenemou, ülkede çok ciddi sağlık problemleri ile karşı karşıya olduklarını, aşılama başta olmak üzere koruyucu hekimlik yapılamadığını, tedavi için gerekli ilaç, malzeme ve tıbbi cihazların bulunmadığını söyledi.
Ülkede bir tıp fakültesi olmadığını, sadece Referans Hastanesi’nin içinde genel doktorluk eğitimin verildiği bir merkez bulunduğunu belirten Atchenemou, “Personel ihtiyacına acil olarak çare bulunmadığı sürece ilaç temin edilse bile sorunların önüne geçmemiz mümkün olamaz” dedi.

Atchenemou, ilaçların CPA’dan karşılandığını, ancak Çad’ın denize kıyısı olmadığı için ilaçların ülkeye getirilişinde sıkıntı yaşandığını, bunun da maliyete yansıdığını, maddi gücü olmayan vatandaşların ilaçları alamadığını söyledi.

HASTANELERDE YATANLARIN YÜZDE 60’I SITMA
Sağlık Bakanlığı 2. Genel Sekreteri Dr. Muhammed Ali, ülkede en çok sıtma, tüberküloz, AIDS, menenjit, kolera ve ishal vakalarının görüldüğünü belirterek, “Bunlar öncelikle aşılama ile sonrasında da doğru bilgilendirme ve zamanında tedavi ile önlenebilecek hastalıklar. Ancak yetersizlikler nedeniyle bunları yapamıyoruz” diye konuştu.

Hastanede yatan hastaların yüzde 60’ının sıtma olduğunu ve bunların yüzde 20’sinin yaşamını kaybettiğini dile getiren Ali, anne ve bebek ölüm oranlarının da çok yüksek olduğunu söyledi. Ali, “Her yıl yüz binde bin 99 anne, binde 102 bebek yaşamını kaybediyor” dedi. Ülkede yaklaşık 27 bin kişiye bir doktor düştüğünü ifade eden Dr. Ali, şu anda ülke genelinde 1 anestezi, 1 beyin cerrahı, 1 psikolog, 2 kardiyolog, 12 kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, 4 çocuk doktoru, 20 cerrahın görev yaptığını söyledi. Bunların dışında hiç uzman doktor olmadığına işaret eden Ali, Çad’da 5 büyük hastane ile 57 poliklinik bulunduğunu kaydetti.

HER YIL 120 BİN KİŞİ HASTALIKLARA BAĞLI ÖLÜYOR
Çad’ın en büyük hastanesi Başkentteki Referans Hastanesi’nin Başhekimi Dr. Ngariera Rinadjita da özellikle anne ve bebek ölümlerini önleyebilmek için ellerinden geleni yaptıklarını, ancak yetersizlikler nedeniyle bunu engelleyemediklerini söyledi. Rinadjita, sadece Başkentte her yıl 50 bini çocuk 120 bin kişinin hastalıklara bağlı olarak yaşamını yitirdiğini söyledi.

Türkiye’deki bir hastane ile “kardeş hastane” olmak istediklerini ifade eden Rinadjita, “Buradan pratisyenler Türkiye’ye gönderebilir, alanda eğitim almaları sağlanabilir. Türk doktorların tecrübelerinden yararlanabiliriz. Ayrıca, malzeme ve cihaz yardımı da yapılabilir. Bir ultrason aleti, burada birçok kişinin hayatını kurtaracaktır” diye konuştu. 

TÜRK KIZILAYI ECZANE AÇTI
Türk Kızılayı, Çad’ın başkenti N’Camena’da ülkenin en büyük hastanesinde uluslararası standartlarda bir eczane açtı. Çad Kızılhaçı ile imzalanan protokol çerçevesinde açılması kararlaştırılan ve 25 Ocak 2008’de Türkiye Cumhuriyeti Çad Fahri Konsolosu Ali Abbas Seitchi, hastane Başhekimi Dr. Ngariera Rinadjita, Çad Kızılhaçı Başkanı Yaya Mahamat Liguita ve Çad Sağlık Bakanlığı yetkililerinin katıldığı törenle gayri resmi açılışı yapılarak hizmet vermeye başlayan eczanenin, ülkedeki iç savaşın sona ermesinin ardından 27 Mart 2008’de resmi açılışı yapıldı.

Açılışa, Türk Kızılayı İletişim Sorumlusu Selahattin Bostan, Türk Kızılayı Malatya Şube Başkanı Dr. Ali Yalçın, ilaçların teminini sağlayan sponsor firma yetkilisi Ali Alim, Türkiye İhracatçılar Meclisi Afrika Koordinatörü Yalın Alpay katıldı. 

TEMMUZ 2008’DE ÇAD KIZILHAÇI’NA DEVREDİLECEK
Türk Kızılayı Çad ekip başı Emrah Tek, Anadolu Ajansı’na yaptığı açıklamada, Çad’ın dünyanın en fakir 3. ülkesi olduğunu, halkın tamamına yakınının açlık, yoksulluk ve hastalık kıskacında yaşamlarını sürdürmeye çalıştıklarını söyledi.

Kasım 2007’de Türk Kızılayı tarafından Çad’da eczane açılması için gerekli hazırlıkları yapmak üzere ülkeye geldiğini anlatan Tek, hastane yönetiminin eczane için belirlediği yeri, koşullar doğrultusunda modern bir hale getirdiklerini ifade etti. Tek, hastane yönetiminin verdiği acil ihtiyaç listesine göre ilaçları temin ettiklerini belirterek, “İlaçlar, ülkedeki ulusal ecza deposundan (CPA) satın alınıyor. İlaçların maddi yükü Türkiye’deki büyük firma tarafından karşılanıyor. Firmanın bağışları devam ettiği sürece, ücretsiz ilaç dağıtımı devam edecek” dedi.

Eczanenin, Temmuz 2008’de yapılacak ek protokolle Çad Kızılhaçı’na ve onların belirleyeceği bir koordinatöre devredileceğini ifade eden Tek, Türk Kızılayı’nın ilaç alım dönemlerinde ve belirli aralıklarla kontrol amaçlı olarak ülkeye geleceğini söyledi. 

İLAÇLAR 40 DERECEDE SOKAKLARDA SATILIYOR
Tek, ülkede en çok sıtma, tüberküloz, AIDS, kolera ve menenjit hastalıklarının görüldüğünü, çok sayıda insanın ilaçlara ulaşamadığı için yaşamını yitirdiğini kaydetti. İlaçların, sağlıksız koşullarda, sokaklarda el arabalarında 40 derecede satıldığına dikkati çeken Tek, “İlaçlar, seyyar satıcılara düşmüş durumda. Ulusal ecza deposunun dışında ülkeye kaçak yollarla sokulan ilaçlar, yüksek sıcaklık altında hijyenden uzak koşullarda satılıyor. Maddi gücü olmayan fakir halk, her şeyi göze alarak bu ilaçları kullanmaktan kaçınmıyor” diye konuştu.

Bir ilacın 7 derecenin üstünde saklanmasının ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini vurgulayan Tek, ülkede uygun koşullarda satış yapılan eczaneler olduğunu, ancak fakir halkın buradaki ilaçları pahallı olduğu için alamadıklarını söyledi.

Türk Kızılayı İletişim Sorumlusu Selahattin Bostan da, Çad Kızılhaçı ile önümüzdeki dönemi planlamak için Türkiye’de bir araya gelmeyi düşündüklerini ifade ederek, “Bize bildirilen tüm yardım taleplerini, ilgili birimlere aktaracağız. Bu konuda hazırlayacağımız rapor doğrultusunda, Türk Kızılayı olarak elimizden gelen her türlü yardımı yapmaya devam edeceğiz. Ayrıca Sağlık Bakanlığı ile temas kurarak, Çad’da durumu aktaracağız” dedi. 

PETROL VAR AMA KULLANILAMIYOR
Çad Başbakanı Cumakoye, ülkesinin petrol kaynağı olduğunu ancak bunu kullanamadıklarını belirterek, “Petrol çıkaran firmalar büyük paralar kazanıyor. Ancak bize bu paranın yüzde 2’sini veriyorlar. Zenginlik içindeki ülkede maddi sıkıntı içinde yaşıyoruz. Bu gelişimimizi etkiliyor. Sağlık olmak üzere pek çok alanda ciddi sıkıntı yaşıyoruz” dedi.

Seslerini dünya kamuoyuna duyurmak istediklerini ifade eden Cumakoye, Türk Kızılayı’na, hiçbir karşılık beklemeden Çad halkının yanında oldukları için teşekkür ettiklerini ve minnet duyduklarını söyledi.

Sağlık Sakanı Atchenemou da, ülkede sağlık sorunlarının çok ciddi boyutlarda olduğunu, başta anne ve bebek ölümleri olmak üzere çok sayıda kişinin hastalıklara bağlı olarak yaşamını yitirdiğini belirtti. Atchenemou, başta ilaç olmak üzere, sargı bezi, pamuk, dezenfektan, iğne gibi tıbbi malzemelere, ultrason, MR gibi cihazlara, hastanede kullanılmak üzere yatak, nevresim, çarşaf gibi akla gelebilecek her türlü malzemeye ihtiyaçları olduğunu vurgulayarak, Türk Kızılayı’ndan yardımların artarak devam etmesini arzu ettiklerini söyledi.