Finliler saç için, Estonya'ya gidiyor

Baltık denizinin iki yakasındaki iki şehir... Helsinki ve Talinn. Biri kişi başına düşen milli gelirin 51 bin euro olduğu AB'nin en zengin ülkelerinden biri olan Finlandiya'da, diğer ise eski Sovyetler Birliği ülkelerinden olan ve son dönemde küresel krizden nasibini fazlasıyla alan Estonya'da. İki şehrin gelir seviyesindeki uçurum kendi içinde farklı bir denge bulmuş. Bu denge Baltık bölgesine yaptığımız gezinin aklımızda kalan en çarpıcı görüntüsü oluyor.
Bir haliçle ayrılan ve birbirinden 3 saat uzaklıkta olan olan iki ülkenin sınırları Estonya'nın 2004 yılında AB üyesi olmasından itibaren kalkmış durumda. Finlandiyalılar ucuz kuaför, diş hekimi ve her türlü hizmeti daha ucuza almak için lüks cruislarlar haftasonları Talinn'e akın ederken, Estonyalılar ise yeni bir hayat ve iş bulmak umuduyla Finlandiya'nın kapılarını çalıyor.

Finnair'in davetlisi olarak katıldığımız Baltık bölgesi gezisinin ilk ayağı Finlandiya'nın başkenti Helsinki. Ülkenin fince ismi Suomi. Ülke ayrıca "Ak Zambaklar" ülkesi olarak da anılıyor. Bunun sebebi ise ülkede bulunan 170 bin göl. Ülke, Nokia ve Kone gibi önemli telekomünikasyon ve elektronik şirketlerinin ana vatanı. Nüfus 5 milyon civarında. 5 bin civarında Türk bulunuyor. Büyük kısmı başkent Helsinki'de yaşıyor. Türkler genelde kebapçılık ve pidecilik yapıyor, ancak öğretim üyeleri, girişimciler ve öğrencilere de rastlamak mümkün. İş yerleri sayısını regüle eden Finlandiya hükümeti ise artık yeterince pideci olduğuna düşünüyor. Yeni açılacak dükkanlara izin ve teşvik konusunda çekimser davranıyor.

Haftasonu röfle ve diş gezisi
Helsinki'den Estonya'nın başkenti Talinn'e yolculuğumuz 3 saat sürecek. Geceyi gemide geçirip sabah karaya ayak basacağız. Baltık Prensesi adlı devasa cruise gemisi 3 bin kişilik. Gemide 13 restoran ve bar, 450 kişilik 9 konferans salonu, televizyon ve banyosu olan 927 kamara bulunuyor. Kozmetik dükkanı, süpermarket, sauna ve yüzme havuzu da cabası. Bekleme salonunda giyimlerinden varlıklı oldukları anlaşılan iki Finli bayanla sohbete dalıyorum. Biri iki haftadır ertelediği diş randevusuna gideceğini anlatıyor, diğeri ise röfle yaptırmaya gidiyor. Çıkışta da biraz alışveriş biraz keyif. Estonya'nın AB üyesi olmasından memnun olup olmadıklarını soruyorum. "Genel olarak evet, Finlandiya'da pahalı olan bir çok servisi daha iyi kalite ve daha ucuza bulmak mümkün. Mesela Helsinki'de 20 euro olan bir saç düzleştirme işlemi, Talinn'de 5 euroya kadar iniyor" diyor. Diğeri ise biraz kararsız. "Özellikle krizin ardından iş bulmak için buraya gelen Estonyalı oluyor. Sokaklarda dilencilerin sayısı giderek artıyor. Daha önce pek yaşamadığımız bir şey, hükümetin bu konuda biraz daha dikkatli olması gerekiyor" diyorlar.

Finlandiya'da sadece Estontalı değil, Romen ve Bugar dilencilerin de büyük sorun. Kaldığımız otelin sahibi Muhittin Bilici ayrıca Uluslararası Af Örgütü'nün bölge sorumlusu. 20 yıldır Finlandiya'dan yaşayan Bilici, özellikle son 2 yıldır Finlandiya'nın başını ağrıtan sorunların arasında Romenler ve Bulgarlar geldiğini söylüyor. ABD'nin son genişleme hamlesinden sonra üye olan ülkelerden büyük göç alan Finlandiya'nın bu hamleden sonra ilk kez dilenci kavramıyla karşılaştığını anlatan Bilici, "Dilencilere acıyarak, evlerine davet ettikten sonra soyulan çok Fin oldu. Polis bir orta yol bulmakta zorlanıyor" diye anlatıyor. Taşlar yerine oturuyor. 1 Ocak 2007'de son genişlemesini Bulgaristan ve Romanya'ya kapılarını açarak yaşayan 27 başlı AB'de sorunlar bitmiyor. Refah düzeyi yüksek devletler, yoksul devletleri daha rahat girebilecekleri arka bahçeleri olarak görürken, fırsatlara aç ülkelerin vatandaşları ise farklı bir yaşam umuduyla zengin ülkelerin yollarına düşüyor.


TALİNN ORTAÇAĞ KENTİ GİBİ

1.34 milyon nüfusun olduğu Estonya'da 60 bin civarında işsiz bulunduğu tahmin ediliyor. Estonya ekonomisi kuzey ülkeleri arasında en ağır darbeyi alanlardan birisi olarak görüldüğünü anlatan rehberimiz, Kriz öncesinde "AB'nin Üç Baltık kaplanından biri" olarak adlandırılan Estonya'daki işsizliğin arttığını anlatıyor. Gerçektende 2008'in üçüncü çeyreğinde 6.2'den dördüncü çeyrekte yüzde 7.6'ya yükselmiş durumda. Turizm ile bu krizi aşmayı hedeflediklerini anlatan rehberimiz 2008 yılında 4 milyon turist çeken Estonya'yı ziyaret eden turistlerin 2.8 milyonu Talinn'e geldiğini anlatıyor. Bir Orta çağ film setini andıran başkent Talinn'e mayıs ve ekim aylarında 300 cruise gemisi demirliyor. Talinn'in eski şehir olarak adlandılan kısmı 12 yıldır birleşmiş Milletler Dünya Kültür Mirası kapsamında bulunuyor.