Pirinç fiyatı artınca bulgura geri döndük

Pirinç ihracatında söz sahibi ülkelerin ihracatı durdurma kararı alması, Türkiye’de pirinç fiyatlarının son 1 yılda yüzde 130 zamlanmasına neden oldu.

Bu artışın yüzde 100’lük bölümü ise son 1 ayda meydana geldi. Pirinç fiyatları özellikle ihracatçı ülkelerin satışı kesmesi ile yükseliş hızını artırdı. Türkiye’nin pirinç ihtiyacı her yıl yaklaşık 600 bin ton civarında gerçekleşiyor. Bunun 400 bin tonu Türkiye’de üretilirken 200 bin ton civarında da ithalat yapılıyor. Türkiye başta ABD ve Mısır olmak üzere yaklaşık 16 ayrı ülkeden pirinç ithal ediyor.

Pirinç fiyatlarında görülen anormal artışlar tüketimi de bıçak gibi kesti. Sofrada pirincin yerini bulgurun almaya başladığını söyleyen sektör yetkilileri, “kişibaşı tüketim 8 yılda 5 kilo düştü. Tüketim her geçen gün azalıyor” diyor. Sektör yetkililerinden alınan bilgiye göre 2000 yılında Türkiye’de kişi başına düşen pirinç tüketimi 12 kilogramdı. Bu rakam 2006 yılında 9 kilograma, 2007 yılında ise 7.8 kilograma düştü. 2008’in ilk çeyreğinde ise tüketim ortalama 7.1 kilogram oldu.

Paketler de küçüldü

Reis Gıda Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Reis, “Türkiye yurtdışındaki fiyat artışlarına ayak uydurdu. Pirinç fiyatları yüzde 100’e yakın bir artış kaydetti” dedi. Mart ayı başında 2.20 YTL olan yerli baldo pirincinin bir ayda yüzde 81 arttığını söyleyen Reis, “Dün itibarıyla yerli baldo pirincinin toptan fiyatı 4 YTL’ye yükseldi. Osmancık pirinci de 1.50 YTL’den 3 YTL’ye fırladı. Bu artışlar doğal olarak tüketime yansıdı. Tüketim geriledi” diye konuştu.

Pirinçteki fiyat artışının tüketim alışkanlıklarını da değiştirdiğini söyleyen Reis, “Geçen yıl pirinç satışlarının yüzde 60’ını 1 kilo üzerindeki paketlerde yapıyorduk. Gelen zamlardan sonra 1 kilogram ve atındaki paketlere ilgi arttı. Vatandaşın açık pirince de daha çok yöneldiğini görüyoruz” diye konuştu.

Reis, pirinçteki artışın bulgura yaradığına dikkat çekerek “Bulgurda bir aylık zamanda yüzde 20’ye yakın artış gözlemledik. Makarna satışlarında da yüzde 10-12’lik bir satış artışı var. Bulgurda da fiyat artışları yüzde 100’lerin üzerinde ama hâlâ pirincin yarısı. Artık pirinç pilavı yerine bulgur pilavı tüketiyoruz” dedi.

Geçen yıl ortalama 0.75 YTL’den satılan 1 kilogram bulgur gelen zamlarla birlikte 1.5 YTL’den satılıyor.

Yerli pirinç 4 YTL, bulgur ise 1.5 YTL’den satılıyor

Nisan 2007 7 Mart 2008 7 Nisan 2008 1 aylık Yıllık

(YTL) (YTL) (YTL) artış (%) artış (%)

Osmancık Pirinci 1.30 1.50 3.00 100 130

Yerli Baldo Pirinci 1.80 2.20 4.00 81 122

Mısır Pirinci 0.90 1.00 2.00 100 122

Bulgur 0.75 1.20 1.50 25 100

Filipinler’de pirinci askerler dağıtıyor

* ULUSLARARASI fiyatlandırmayı belirleyen Asya ülkelerinin başını çektiği üreticilerin bazıları pirinç ihracatını kısarken bazıları da tamamen durdurmuş durumda. Hatta Filipinler’de pirinç, kendi vatandaşlarına bile asker kontrolünde dağıtılıyor. Dünyanın en büyük pirinç üreticileri olan Endenozya, Tayland, Hindistan, Mısır gibi ülkeler hızla tırmanan pirinç fiyatlarının enflasyon üzerinde etkisini azaltmak için girişimlerde bulunuyor.

Spekülatif artış söz konusu değil

SEZON Pirinç Başkanı Mehmet Erdoğan, “Son bir haftada yüzde 15 yükselen pirinç fiyatlarının aylık artışı yüzde 100’e ulaştı. Spekülasyonlar küçük bir etki yapıyor. Asıl sorun gıda ürünlerinin hisse senetlerinden fazla kazandırır hale gelmesi. Uluslararası fonlar bile tarıma yatırım yapıyor. Ekilebilir alanların biyoyakıt ürünlerine ayrılması da bir etken. Tarım fiyatlarında bundan sonra ucuzluk dönemi bitti” dedi.