Merkez Bankası ve Dünya gazetesi işbirliğiyle ETSO salonunda düzenlenen "Para politikaları" konulu toplantının açılış konuşmasını yapan Muammer Cindilli, Erzurum'da bilboard'lara astıkları afişler ile vatandaşları mega alışveriş merkezlerine gitmek yerine esnaftan alışveriş yapmaya davet etmelerini eleştirenlere tepki gösterdi.

Erzurum'da yabancı marka ürünlerinin satışına ve ulusal ve uluslar arası alışveriş merkezlerinin şube açmasını doğru bulmadıklarını ifade eden Cindilli, şöyle konuştu:
"Büyük mağazaların ekonomi üzerinde olumsuz etkileri olmaktadır. Çevrelerinde bulunan bakkal ve diğer esnaf, sanatkarlar ile KOBİ'lerin yapılarının bozulmasına ve ekonomik faaliyetlerini terk etmesine neden olmakta, ödeme süresi gibi mali yapıyı olumsuz yönde etkilecek dayatmaları getirmektedir. Ürünlerinin yüzde 60'ını üreticilerden doğrudan almaları sebebiyle ülkemiz ticareti hayatında önemli bir yer tutan ve istihdama yüksek oranda katkı sağlayan bayi - toptancı kanalı kan kaybetmektedir. Büyük mağazalar üreticilerden daha yüksek hacimde alım yapabilmekte, rakiplerine göre daha ucuz fiyat uygulayabilmekte, pazar payını ve alım gücünü artırarak yüksek iskontalar alabilmekte ve KOBİ'leri olumsuz etkilemektedir.

Yerel marketler ve indirim marketleri payını artırırken en fazla zarar gören bakkal tarzı küçük işletmeler olmuştur. Son dönemde Türkiye'de bakkalların payı yüzde 38'den yüzde 32'ye gerilemiş, aynı dönemde süpermarketlerin ve hipermarketlerin pazar payı ise yüzde 30'lardan yüzde 36'ya kadar yükselmiştir. Büyük marketler promosyon yapmak için üreticilere fason üretim yaptırmakta, düşük kalitede olan ürünleri farklı marka isimleriyle veya kendi isimleriyle cok daha düşük fiyattan sunmaktadır. Mağaza markaları üreticiler için tehdit, perakendeciler için ise fırsat olarak görülmektedir. Ayrıca, bu uygulamalar markalaşmayı yaygınlaştırmak için canla başla çalıştırılan bir ortamda mevcut bazı markaların yok olmasına yol açmaktadır. Büyük mağazalar genellikle kent içerisinde kalmakta ve faaliyetlerine elverişli olmayan arsalarda yapılan ve önceden yapılmış yapılarda faaliyet göstermektedir. Yeterli otoparkları olmayan büyük mağazalar ve alış- veriş merkezleri, yerleşim merkezlerinde trafik ve gürültü kirliliğine neden olmaktadır. Sektörde uzun saatler çalışılması ile de sıkıntılar yaşanmaktadır. Uzunu saatler çalışılması çalışanların aileleri ile zaman geçirmesini sınırlamakta ve dolayısıyla sosyal dengenin bozulmasına, istihdamın kalitesinin de düşmesine zemin hazırlamaktadır. Büyük mağazalar diğer işletmelere zarar verecek ve haksız rekabet oluşturacak şekilde maliyetin altında zararına satışlar yapabilmektedir. Diğer yandan zararına satışlar vergi kaybına sebep olduğu ve genellikle tüketiciyi ekmeye yönelik olduğu için genel anlamda tüketiciler içinde olumsuzdur."

Bu kapsamda çözüm odaklı önerilerinin olduğunu belirten ETSO Başkanı Muammer Cindilli, şöyle devam etti:
"Büyük zincir marketler cirolarının binde 5'i oranında oluşturulacak Sosyal Denge Fonuna pay ödemelidirler. Bu fonda toplanacak meblağ, esnafın ve ara toptancının kredi ihtiyaçları için kullanılmalıdır. Söz konusu zincirler için hafta sonu tatili ve günlük mesai kısıtlaması uygulanmalıdır. Aylık ciroların yüzde 25'inden az olmamak kaydıyla, yerel müstahsil ve toptancılardan mal alma yükümlülüğü getirilmelidir. Eskiden beri konuşulan büyük marketlerin şehir dışına kaydırılması kararı hayatiyete geçirilmelidir. Zincir mağazalar için kamu tarafından kamu eliyle pozitif ayrımcılık yapılmalıdır."

iha

Yayın Tarihi : 6 Eylül 2007 Perşembe 17:32:39