Kömür fiyatları 'yapma'ya yöneltti

Kars'ın Selim ilçesinde eski geleneği sürdüren kadınlar, 'kokaryakıt' olarak adlandırılan tezeğin bir diğer çeşidi 'yapma'yı elde hazırlıyorlar. Kadınlar 'yapma' yaparken genç kızlar ise türkü söylüyor. 

Ekonomik kriz ve kömür fiyatlarının astronomik rakamlara tırmanması köylüyü eski geleneklere yöneltti. Taş yapılı evlerin çoğunlukta bulunduğu köylerde hayvancılıkla geçimlerini sağlayan köylüler en önemli kışlık yakacakları olan tezekle yakacak ihtiyaçlarını karşılıyorlar. Tezeğin diğer bir çeşidi olan 'yapma' ise git gide yok olurken, kömür zammı nedeniyle yeniden ortaya çıktı. 

Ahırdan alınan hayvan gübrelerinin bir harmana dökülmesi ve üzerinin çiğnenmesiyle elde edilen tezek, daha sonra da küreklerle kesilerek belli şekiller verildikten sonra kuruması için üst üste yığılıyor. Yapma ise; genelde kadınlar tarafından elde hazırlanıyor. El arabalarıyla ahırdan getirilen hayvan gübreleri toprak zemine sahip harmana getiriliyor. Ellerine eldiven takan kadınlar hayvan gübrelerini yuvarlayarak şekil veriyorlar. 3 şekilde yapılabilen 'yapma'nın biraz kalın olanı yere diziliyor, orta kalınlıkta olanı bahçe duvarı üzerine konuluyor, ince olanı da bina duvarlarına yapıştırılıyor. Elle yapıldığı için iyice bastırılması 'yapma'nın daha uzun süre yanmasını sağlıyor. 

Selim ilçesine bağlı Iğdır köyünde de kadınlar havaların soğumasıyla birlikte 'yapma' işerini de hızlandırdılar. Renkli görüntüler eşliğinde geçen 'yapma' hazırlığı Özge Koç'un türküleriyle daha da güzelleşiyor. Annesi ve komşuları yapma yaparken türkü söyleyerek onlara moral veren Özge, güzel sesiyle ortamı farklılaştırıyor.
Kalıba tuğla döker gibi yapma yapan kadınlardan Türkan Yıldırım, "Yaz mevsiminden bu yana köylere kömür dağıttılar ama bizlere vermediler. Neymiş, benim evim iyiymiş. Biz, dişimizle tırnağımızla kendi başımızı sokacak bir ev yaptık diye bize kömür vermediler" dedi. 

Kadınlardan Şükran Akbulut ise, mecburen eski yöntemlere döndüklerini, kömür fiyatlarının çok pahalı olduğunu söyleyerek, kömür almaya güçlerinin yetmediğini ifade etti.