Osmanlı eserleri kurtarıcı bekliyor

Ordu'da Ermeni ve Rum Kiliseleri 'kültür ve sanat merkezi' haline getirilirken, Osmanlı ve Selçuklu döneminden kalma eserler yok olmamak için bir kurtarıcı bekliyor.

1850 yılında yörede yerleşik Ermeniler tarafından ibadet amacıyla inşa edilen Düz Mahalle'deki Ermeni Kilisesi, 1995 yılında Ordu Belediyesi tarafından restore edilerek 350 kişilik kültür sanat merkezi haline getirildi. Bugün bu binada konferans, seminer, tiyatro ve sergi gibi faaliyetler gerçekleştiriliyor.

Taşbaşı Mahallesi'nde bulunan Rum Kilisesi ise, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Ordu Valiliği tarafından ortaklaşa restore edilerek 'Kültür Merkezi' adıyla hizmete açıldı. Perşembe'de bulunan 'Yason Kilisesi' de 'turistik cazibe' haline dönüştürüldü. Antik Yunan klasiklerinde 'Argonot' efsanesinin geçtiği yer olarak bilinen Yason Kilisesi, restore edilerek turizmin hizmetine sunuldu. Kiliseyi her yıl 10 binlerce yerli ve yabancı turist ziyaret ediyor.

TARİHİ HAMAMLAR KİRLENDİ

Ortaçağ'da dünyanın bazı bölgelerinde henüz banyo kültürü dahi oluşmamışken, küçük yerleşim birimlerinde hamam inşa etmeyi ihmal etmeyen Osmanlılar'dan kalma tarihi eserler ise bakımsızlığa terk edildi. Şehir merkezine 5 kilometre mesafede bulunan, 16. yüzyılın sonlarında Osmanlılar tarafından yaptırılan iki tarihi hamam, adeta kaderine terk edildi. Ordu çevresine 16. yüzyılın sonlarında başlayan göç sonucu civar köylere yerleşen Oymak boyları tarafından inşa edilen tarihi hamamlar, ot ve toprağın arasında kaybolmamak mücadelesi veriyor. Erkek ve kadınlar için birbirinden 100 metre uzaklıkta inşa edilen iki tarihi hamamın içi ve dışı, defineciler tarafından adeta harabeye çevrilmiş vaziyette bulunuyor.

ESKİ VALİ KONAĞI AĞLIYOR

Cumhuriyetin kurulduğu yıllarda vali konağı olarak kullanılan 18. yüzyıldan kalma konak ise bugün adeta 'ağlıyor'. Ordu'nun il olarak tescillendiği 1921 yılından itibaren 'vali konağı' olarak kullanılan tarihi bina bugün gecekonduya dönüştü. İlk Cumhuriyet Valisi Fazıl Özelçi tarafından konak olarak kullanılan asırlık tarihi bina, bugün şahıs hissesinde bulunuyor. Duvarları yer yer çatlayan, sıvaları dökülen tarihi konağın çatısına doğru uzanan '21. yüzyıl soba boruları', balkonuna gerilen ip, buna asılan çamaşırlar ile kablo yığını haline dönüşen elektrik tesisatları, mimarisi ve estetiğiyle bir döneme damgasını vuran binayı acınacak hale dönüştürüyor. Ayrıca binanın giriş katından üst katına ulaşması için yapılan 'ilkel beton merdiven' ise tarihi yapıyı adeta hançerliyor.

OSMANLI KİTABELİ ÇEŞME UNUTULDU

1970'li yıllara kadar çeşmeler şehri olan ve hemen her mahallesinde birkaç tane tarihi nitelikte hayrat bulunan Ordu'da, bu ata yadigarları bir bir yok oldu. Ordu'da 1910'lu yıllardan itibaren 500 metre yüksekliğindeki Boztepe'nin zirvesinden kopup gelen kaynak sularını şehrin bütün mahallelerine dağıtmak amacıyla hayırsever vatandaşlar tarafından yapılan onlarca çeşme ile hayrat, bugün ya beton yapıların temel duvarları altında kayboldu ya da kitabeleriyle birlikte sorumsuz insanlar tarafından yıkılarak kırıldı. Bu tarihi çeşme ve hayratların çoğunluğu yeni yapılan veya yükseltilen yollar sebebiyle toprak altında kalırken, kitabeleri tarihi eser kaçakçıları tarafından tek tek söküldü. Yaklaşık 33 yıl öncesine kadar şehrin 15'e yakın mahallesinde her gün gürül gürül suların aktığı kurnalı 68 adet çeşme veya hayrat bulunan ve bundan dolayı 'Çeşmeler Beldesi' olarak anılan Ordu, bu özelliğini kaybetti. 68 çeşme ve hayrattan bugün geriye sadece birkaç tanesi kaldı. Bunlardan biri olan Saray Mahallesi'ndeki Osmanbey Çeşmesi, üzerindeki padişah tuğrası ve kitabesiyle ayakta kalma mücadelesi veriyor. Çeşme hala mahalle sakinleri tarafından kullanılıyor.

VALİ DÜZGÜN'ÜN TARİH İLGİSİ

16 yıl mülki idarede görev yaptıktan sonra 4 yıl boyunca Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü olarak görev yapan Ordu Valisi Orhan Düzgün'ün tarihi eser, kültür varlıkları ve turistik objelere olan ilgisi, Ordu'daki Osmanlı kültür varlıklarının kaderine terkedilmişliğinden kurtarılması yönünde şans olarak değerlendiriliyor.