İstanbul'da bir tarih canlanıyor

İstanbul'da bir tarih yeniden canlanıyor. 1993 yılında faaliyeti durdurulan Kadıköy Hasanpaşa Gazhanesi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin girişimiyle sosyal ve kültürel bir merkez olarak yeniden düzenlenecek.

İstanbul’un en önemli endüstri anıtlarından biri uzun bir unutulmuşluk döneminin ardından yeniden yaşam buluyor. Doğalgaz kullanımına geçilmesi sonucunda 1993 yılında faaliyeti durdurulan Kadıköy Hasanpaşa Gazhanesi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin girişimiyle sosyal ve kültürel bir merkez olarak yeniden düzenlenecek, İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi öğretim üyelerinden bir grubun koordinasyonunda yürütülen projelendirme çalışmalarının ilk aşaması tamamlanmış bulunuyor.

Söz konusu proje gerçeğe dönüştürüldüğünde, Türkiye’de örneğine az rastlanan tarihsel bir üretim tesisine yeni bir kültürel işlev kazandırılmış olacak. Sanayi tarihimizin kısalığından ve son yıllardaki hızlı kentsel değişimlerden ötürü, benzer yapı ve tesislerin önemli kesimi yitirildi. Kadıköy Hasanpaşa Gazhanesi bu yeni proje çerçevesinde korunduğunda Türkiye için öncü bir girişim başarıya ulaşmış olacak.

Bu tesisin korunmasına yönelik çabalar “Gazhane Gönüllüleri” adı altında örgütlenen sivil inisiyatifin öncülüğünde başlamıştır. 1994 yılında İstanbul 2 Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu bu önemli endüstri tesisinin dünyadaki kimi benzerleri gibi yeniden işlevlendirilmesi için korunmasını sağlayacak tescil işlemini yapmış, sit ilan edilen alanda tahribatın durdurulması sağlanmıştı.

Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi ve Kadıköy Belediyesi’nin de desteği alınarak altı yıl önce başlatılan koruma çalışmaları, bugün İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yatırım Planlama Müdürlüğü’ nün İTÜ Mimarlık Fakültesi ile yaptığı işbirliği sonucunda önemli bir aşamaya ulaştı.

Hazırlanan koruma ve yeniden kullanım ön projesi ilgili kurul tarafından onaylandı.
Projelendirme çalışmaları, 2000 yılının Ağustos ayında tüm gaz üretim alanının ve mevcut yapı stokunun belgelenmesi aşamasıyla başladı. Yılbaşında tamamlanan röleve çalışmalarının ardından, yapının özgün durumunun nasıl olduğunu saptayan restitüsyon ve koruma-müdahale kararlarını içeren restorasyon projeleri hazırlandı. Son olarak da, mevcut yapıların gelecekte sosyal ve kültürel merkez işleviyle nasıl değerlendirileceğini belirleyen ön proje aşamasına ulaşıldı.

Ön proje öncelikle yakın çevre kullanıcılarının, sonra da Anadolu yakasının beklentisi ve gereksinmesi olan, ancak tüm kente de hizmet verecek bir kültür alanını yaratma amacıyla biçimlendirildi. Bu alanda konumlanan 20 yapı restorasyon kararları dikkate alınarak korunacak ve yeni işlevler kazandırılarak kentsel yaşama katılacak. Halen ayakta duran yapıların yaşama döndürülmesinin yanı sıra, ikisi tümüyle, biri kısmen sökülmüş olan gazometrelerin de imgesel bütünlüğü sağlamak amacıyla, ihya edilmesi öngörülüyor.

Eski Gazhane kompleksindeki yapılara kazandırılacak yeni işlevler arasında, çocuk oyun ve eğitim alanları, çeşitli büyüklük ve tipteki sanatçı atölyeleri ve sergi mekanları, kitaplık ve seminer odaları, bir enerji eğitim ve bilgi merkezi, 500 kişilik çok amaçlı salon, 3 sinema salonu ve bir sanal gösteri merkezi, restoran ve kafeler ile yer altına alınmış 250 araçlık bir otopark, yönetim, güvenlik ve destek birimleri bulunuyor.

Hasanpaşa Gazhanesi’nin yeniden yaşama döndürülmesi, bir endüstri tesisini tüm teknolojik donanımıyla birlikte geleceğe aktarışı bağlamında Türkiye için bir ilk olacak.