Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş’ın ihale öncesi “8 milyon dolara el sıkışıldığı” yönündeki iddialara cevap vermesine yol açan Taksim-Yenikapı Metrosu Haliç geçişi ihalesi iptal oldu. Özellikle proje tartışmalarıyla gündeme oturan köprü geçişinin ihalesine, 7 firma katılmıştı.

İstanbul 1. No’lu Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu, İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlanan ’Tarihi Yarımada 1/5 bin ve 1/bin ölçekli Koruma İmar Planı’nı onaylamıştı. Böylece daha önce “kentin siluetini bozduğu” gerekçesiyle itiraz ettiği eski metro güzergâhına onay vermişti.

Kurulun görüş değişikliğinde eski güzergahla ilgili ’yeni’ plana danışmanlık yapan yeni üyelerin oyunun yer alması dikkat çekmişti.

AKP tarafından çıkarılan 2860 sayılı yasayla, tüm koruma kurullarında olduğu gibi İstanbul 1. No’lu Koruma Kurulu üyeliklerinde de değişiklik yapıldı. Daha önce beş üyeden oluşan koruma kurulunda, iki üye YÖK tarafından, üç üye ise Kültür Bakanlığı’nca atanıyordu. 2860 sayılı yasa değişikliğiyle YÖK’ün üyelikleri ikide kalırken, bakanlık üyelikleri beşe çıkarıldı.

Bakanlığın atadığı üyeler de eski metro güzergâhının yer aldığı yeni imar planını hazırlayan isimler olunca, 1990 yılında hazırlanan ilk planda yer alan metro güzergâhı 15 yıl sonunda kurulun onayından geçti. Böylece, imar planına danışmanlık yapan İhsan Sarı ve Sinan Kılıçoğlu, kendi planlarına onay vermiş oldu.
Haliç’e yeni köprü fikri, 1990’da ortaya atıldı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Taksim-Yenikapı Metrosu’nun Haliç’i geçebilmesi için Unkapanı ve Yeni Galata köprüsü arasına yeni köprü önerdi. Ama Mimarlar Odası İstanbul Şubesi’nin açtığı dava sonucu planlar 1994’te iptal edildi. 1995’te bölge ’kentsel sit alanı’ ilan edildi. İlgi-li Koruma Kurulu, sunulan güzergâha ’prensip’te izin verince, belediye 1998 yılında ihale açtı, tüneller tamamlanma aşamasına geldi. Ancak 2001 yılında, ’Sit ilan edilmiş bir alanda yapılacak her türlü inşai ve fiziki işlem için kurul izni alınması, aksi takdirde ruhsatsız inşaat yapılacağı’ uyarısı üzerine belediye Haliç geçişi ve istasyon tüneli çalışmalarını durdurdu.
İstanbul 1. No’lu Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu, son kararından önce, metronun Haliç geçişi için Süleymaniye ve Şişhane arasında düşünülen yeni köprünün tarihi yarımadanın siluetinde onarılamaz hasarlar yaratacağını, bunun yerine güzergâhın mevcut Unkapanı Köprüsü’ne veya onun yerine yapılacak köprüye kaydırılmasını istemişti.
Yeni köprü düşüncesiyle metro inşaatına başlayan belediye ise bu kararla yüzlerce metre tünelin devre dışı kalacağını savunarak kurula itiraz etmişti. Kurul kararında direnince dönemin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ali Müfit Gürtuna döneminde kurulun isteği doğrultusunda beş alternatif güzergâh hazırlandı ancak uygulamaya geçilmedi. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş da tünelleri ’tren garajı’ olarak kullanacaklarını söylemişti.
Yeni yasayla birlikte kurul üyeleri de değişince, karar değişti. Böylece projeye onay verildi. Başkan Kadir Topbaş da daha ihaleye çıkılmadan geçiş için proje hazırladı. Topbaş’ın altın boynuzu andıran projesi çok tartışıldı. Çünkü daha ihaleye çıkılmamıştı. Ayrıca Başkan’ın yakın arkadaşı Mimar Hakan Kıran’ın da ihaleye gireceği iddiaları gündeme geldi. Bu arada proje ihalesinin, ihale tarihinden önce 8 milyon dolara gizli kapılar ardında verildiği öne sürülmüştü. Medya, bu iddiayı Topbaş’a sormuş, ancak Topbaş, yalanlamıştı.
Bu iddiaların ardından, Taksim-Yenikapı Metrosu’nun Haliç geçişi için daha önce karayolu ve raylı sistemi içeren bir proje hazırlayan Topbaş, metronun eski güzergahına kaldırılmasıyla karayolu bağlantısından vaz geçti.
Projede, İstanbul Metrosu için 1988’de hazırlanan etüt projeye dönüldü. Buna göre ’Altınboynuz’ Unkapanı Köprüsü’nün yerine değil, Unkapanı ile Galata köprülerinin arasına inşa edilecekti. Motorlu araç trafiğine kapalı olacak yeni köprüden yalnızca metro raylı sistem geçecekti.
Bu aşamalardan sonra 4 Nisan 2004’te Haliç geçişinin proje ihalesine çıkıldı. Köprü ihalesine yedi firma katıldı, ancak Tekfen teklifini geri çekince geri kalan altı firmadan fiyat teklifi alım sürecine geçildi. Emay Uluslararası Mühendislik-Müşavirlik Limitet Şirketi, Altınok Müşavirlik Mühendislik Taahhüt Sanayi Ticaret Limitet Şirketi, Yüksel Proje Uluslararası A.Ş., Temelsu Uluslararası Mühendislik Hizmetleri A.Ş., Eser Müşavirlik A.Ş., Yüksel Domaniç Mühendislik Limitet Şirketi, Topbaş’ın çizdiği altınboynuz köprünün mühendislik hesaplamalarını yaparak, belediyeye uygulama projesi teklifinde bulundu.