Ufukta ne görünüyor?
19 Şubat 2008 tarihinde Financial Times’ta köşe yazarı, baş ekonomi yorumcusu Martin Wolf (http://www.ft.com/comment/columnists/martinwolf) bir yazı yayınlamıştı. Geçen hafta bahsettiğim üç önemli yazardan diğer ikisini birarada bu yazıda görme fırsatı buluyoruz.
Wolf bu yazısında krizin nerelere gidebileceğini sorgularken Nouriel Roubini’den bahsediyor. Roubini New York Universitesi, Stern Scholl of Business’da hoca, aynı zamanda kurduğu ve yönettiği RGE Monitor’un sahibi (http://www.rgemonitor.com). Sitenin ekonomi ve politika uzmanlarından oluşan araştırmacıları, kendilerini finans alanında çalışanların ihtiyaç duyduğu rakamların ve grafiklerin ötesinde “önsezi” sağlayan bilgi kaynağı olarak tanımlıyorlar. 17 Temmuz 2006 tarihinde bu sitede yayımlanan “A Coming Recession in the US Economy?” başlıklı yazı ile krizi ilk görenlerden olmuştu. Roubini’nin görev yaptığı New York Universitesi, Stern Scholl of Business ise iş okullarının derecelendirmesini yapan örneğin Business Week dergisinin ilk 15’inde yer alan bir kurum.
Tekrar yazıya dönelim. Profesor Roubini finansal krizi 12 aşamaya ayırmış. Bu aşamalar aşağıdaki şekilde gerçekleşiyor:
1. Ev piyasasında durgunluk
2. Morgage kayıpları
3. Teminatsız tüketici kredileri
4. Bono ödemelerini garantileyen sigorta şirketlerinin ratinglerinin düşmesi
5. Emlak piyasasında erime
6. Yerel ve ulusal banka iflasları
7. Kaldıraçlı satınalma (leveraged buyout) ile alınan şirketlerde büyük zararlar
8. Şirketlerin ödeme güçlükleri
9. Finansal sistemde büyük çalkantı
10. Hisse senedi fiyatlarında büyük çöküş
11. Finansal piyasalarda likidite sıkıntısı
12. Büyük kayıplar, sermaye azalmaları, kredi piyasasında daralma, zorlanan likidite ve ölü fiyatına varlık satışları
İlk onbir aşamayı net bir şekilde yaşadık. Şimdi onikinci içindeyiz. Bu aşama ne kadar sürer tahmin etmek zor ama, umutlar 2009’un ilk çeyreğinden sonra tekrar yeşerecek gibi görünüyor.
