EKONOMİ % 4 BÜYÜRSE İNŞAAT % 6 BÜYÜMEYİ YAKALAR
Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği Başkanı Turgay Tanes, eldeki stok sayesinde, 2010'da konut fiyatlarında keskin çıkışlar olmayacağını belirterek, yılın ilk altı aylık döneminde gayrimenkul sektörünün yüzde 6'lık büyümeyi yakalayacağını söylüyor.
Ekonomik krizden en çok etkilenen piyasaların başında inşaatın geldiğini söylersek, sanırım yanılmış olmayız. Özetleyecek olursak... 2008 yılında ekonomi yüzde 1 büyürken, inşaat sektörü yüzde 8 oranında küçüldü. Bu durum istihdama da yansıdı. İnşaat sektörü, tek başına istihdamda yüzde 7'leri temsil ederken, bu oran bir anda yüzde 5'lere geriledi.
2007 yılında 523 bin konut için yapı izni alınmışken, bu rakam önce 400 binlere ve 2008'in sonlarına doğru da 323 bine kadar düştü. 2009'un başında yeni inşaat izni alacak bir durum kalmadı.
2009'un ikinci çeyreğinde gelen vergi ve harç teşvikleri, piyasanın biraz toparlanmasını sağladı. Bu sayede yapı ruhsat izni 400 binlere yeniden çıktı. Şu bir gerçek ki inşaat sektörü açısından 2008 ve 2009 yılları kelimenin tam anlamıyla kayıp yıl oldu.
Şimdilerde ise yatırımcısından sokaktaki vatandaşına kadar hemen herkesin merak ettiği konu, 2010 yılında inşaat sektöründe nelerin yaşanacağı. Kayıp yıl olmaya devam mı edecek? Yoksa ekonomideki kıpırdanmaya paralel gelişme mi yaşanacak?
Stok var, fiyat artmaz
Geçenlerde, Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği (GYODER) Başkanı Turgay Tanes ile sohbet ediyoruz... Herkesin merak ettiği konuyu kendisine sordum. Turgay Tanes, yılın ilk altı aylık döneminde yüzde 4'lük büyümenin gerçekleşmesi halinde, gayrimenkul sektörünün de yüzde 6'lık büyümeyi yakalayacağını söylüyor. Ardından da 2010'un gayrimenkul sektörü açısından toparlanma ve büyüme yılı olacağına değiniyor.
Peki, büyümeden kasıt ne? Eldeki stokların eritilmesi mi? Yoksa yeni inşaat yatırımlarının yapılması mı? Ya da yeni inşaat yatırımı olursa, fiyatlar artacak mı?
Turgay Tanes'in bu konulardaki yaklaşımı ilginç. 2004 yılından 2007'ye kadar inşaat piyasasında hızlı bir büyüme dönemi yaşandığını hatırlatıyor Tanes ve bu büyümenin süratle talep getirdiğini; ancak arz tarafının o kadar hazırlıklı olmadığını ifade ediyor.
Turgay Tanes'e göre, talebe yetişmek için ihalelere girildi, yeni projeler geliştirildi ve sonuçta, emlak fiyatlarında dramatik artışlar yaşandı. Bunun da beraberinde ciddi bir stok oluşturduğuna dikkat çeken Tanes şunları söylüyor: "Kimileri yüz binlerce konut stokundan bahsediyor. Gerçi bu konuda veri eksikliği var ama yine de bu oranda bir stok yok. Doğrudur, bir stok oluştu. Yapılmış, henüz bazıları satılmamış konutlar var... Yürümekteyken krize girmiş projeler de var. Bizim düşüncemiz, eldeki bu stok sayesinde, 2010 yılında başlayacak toparlanma ile fiyatlarda keskin çıkışlar olmayacak. Bu stok, fiyatları bir ölçüde baskılayacak. Açıkçası, hem sektördeki büyüme hem fiyatlardaki kontrollü artış sonucunda inşaat sektöründe dengeli bir gidiş bekliyoruz."
Konut kredi faizleri düşer mi
Sohbetimiz sırasında Turgay Tanes'e, 2010 yılında inşaat pazarında beklenen gelişmeye paralel, bankaların konut kredilerinde nasıl bir tutum izleyeceklerini de soruyorum. Tanes, bankaların faiz oranlarında bugüne kadar yaptıkları düşüşlerin önemli düşüşler olduğuna değiniyor. Türkiye'deki mevduat yapısı, vade dağılımı ve kaynak ihtiyacı göz önüne alındığında; bankaların, konut kredilerinde faiz oranlarını daha da aşağı çekmeyeceklerini düşünüyor.
"Ufak çaplı düşüşler olabilir ama genel olarak bu oranların korunacağını ve konut kredisi hacminin de kontrollü bir şekilde büyüyeceğini öngörüyoruz" diyor Turgay Tanes ve konut kredisi hacminin 41 milyara çıktığına değinerek, "41 milyar, GSMH'nin yüzde 4'üne tekabül ediyor. Buralara bindelerden geldik. Bankalar, belirli ölçüde kredi paketini gerçekten iyi reytingi olan müşterilere sunuyor. Biz bu seyrin 2010'da da devam edeceğini düşünüyoruz" şeklinde konuşuyor.
Ödenmeyen kredilerin durumu
Geri dönmeyen krediler konusunda sorun yaşanıyor muydu? Turgay Tanes, hiç problem olmadığını belirtiyor ve geri ödenmeyen konut kredilerinin bindeler seviyesinde olduğunu vurguluyor. Tanes, bu konuda veri bilgisi de veriyor:
"Ortalama konut kredisi miktarı 50 bin liralar seviyesinde. Vade de 7 yıl mertebesinde. Demek ki kredi kullananlar kira yerine, taksitini ödeyebileceği şekilde ayarlamışlar."
Turgay Tanes ile inşaat pazarına yönelik sohbetimiz böyleydi. Görünen o ki 2008 ve 2009'u kayıp yıl olarak geçiren inşaatçılar, 2010'dan umutlu. Daha doğrusu, umutlu olmak durumundalar.
Son olarak şunu de ekleyeyim. Eğer ekonomide olağanüstü bir gelişme olmazsa, emlak fiyatları 2010 yılında, bugünkü mertebelerini koruyacak. Daha açık bir anlatımla... Bu yıl konut alımı için uygun bir yıl. Hem elde belirli bir stok var ve fiyatlar artmayacak görünüyor hem de ekonomideki yavaş kıpırdanma piyasada ekstrem sapmalar yaratmayacak.
