5
Mayıs
2024
Pazar
ANKARA

ATO:"Kaçak cenneti Türkiye"

Ankara Ticaret Odası (ATO), sigaradan içkiye, çaydan şekere, akaryakıttan büyükbaş ve küçükbaş hayvana kadar geniş yelpazeli kaçak mal girişine evsahipliği yapan Türkiye'nin tam bir kaçak cenneti olduğunu öne sürdü.

ATO'nun hazırladığı "Kaçak Ekonomisi" raporuna göre, Türkiye ekonomisi, ülkeye hangi yollardan girdiği belli olmayan kaçak ürünler yüzünden yılda 20 milyar dolar kaybediyor. Kaçakçılık yoluyla ülkeye giren ürünler, Türkiye ekonomisinde vergi, istihdam ve gelir kaybına yol açıyor. Türkiye'ye kaçak yoldan giren ürünler ve ekonomiye etkilerinin masaya yatırıldığı rapora göre, kaçakçıların en çok yüzünü güldüren ancak ekonomiye de en büyük zararı veren ürün, akaryakıt. Türkiye'ye yılda 2.5 milyon ton kaçak akaryakıt giriyor.
Bu miktar, ülke içinde tüketilen toplam akaryakıtın yaklaşık yüzde 20'sini, bir başka ifadeyle beşte birini oluşturuyor. Kaçak akaryakıtın parasal değeri ise yaklaşık 4.5 miyar dolar. TBMM Akaryakıt Kaçakçılığını Araştırma Komisyonu'nun çalışması, sadece son iki yılda Türkiye'de 7 milyon 814 bin ton akaryakıt kaçakçılığı yapıldığını, devletin ise bu kaçakçılıktan dolayı 10.7 milyar YTL'lik vergi kaybına uğradığını ortaya koyuyor. Rapora göre, Türkiye'nin çok düşük bedelle akaryakıt temin edilecek ülkelere komşu olması, sahillerin uzunluğu ve kontrolünün zorluğu özellikle deniz yoluyla yapılan akaryakıt kaçakçılığına zemin hazırlıyor. Akaryakıt vergisinin yüksekliği de yasadışı yollarla para kazanma arzusunda olanların iştahını kabartıyor.
 
Raporda, gümrük kayıtlarına göre son 10 yılda 40 milyon 435 bin 552 adet cep telefonunun ithal edildiği, bu ithalat için de 5 milyar 551 milyon dolar para harcandığı anımsatılıyor. Raporda ayrıca Telekomünikasyon Kurumu'nun verilerine göre son 10 yılda Türkiye'ye 70 milyon cep telefonunun girdiği vurgulanarak, iki kurumun kayıtları arasındaki farkın, Türkiye'ye kaçak giren cep telefonu sayısını gösterdiği belirtiliyor. Raporda, kaçak yollarla Türkiye'ye sokulan cep telefonu sayısının 29.6 milyon olduğu kaydedildi. Rapora göre, cep telefonu cihazı kolayca paraya dönüştürülebildiği için çok sayıda suç örgütü cep telefonu kaçakçılığına yöneliyor. Cep telefonu kaçakçılığında en fazla devlet zarara uğruyor. Türk Telekomünikasyon Kurumu'na göre ise kaçak cep telefonu sayısı 12 bin, bu telefonların Türk ekonomisine verdiği zarar 3 milyar dolar, "kaçak cepten alo" yüzünden devletin uğradığı gelir kaybı ise 1 milyar dolar. Cep'te kaçağın ülkeye zararı ise toplam 4 milyar dolar.

DUMANINI YEL ALIYOR, PARASINI EL ALIYOR 

Rapora göre, Türkiye'ye her yıl 25 bin ton kaçak sigara giriyor. Yani her 6 sigaradan 1'i kaçak. Sigara kaçakçılığından dolayı devlet her yıl 2.5 milyar dolar vergi kaybına uğruyor. Türkiye'ye en çok kaçak sigara Irak'tan sokuluyor. Kuzey Irak'ta Dohuk ve Süleymaniye'de kurulu fabrikalarda üretilen kaçak sigaranın büyük miktarlarda girdiği yer ise serbest bölgeler. tütün eksperlerinin verilerine göre bir konteynır kaçak sigaranın üretim ve taşıması dahil 80-90 bin dolarlık maliyeti bulunuyor. Fakat Türkiye'ye sokulup piyasaya dağıtıldığı zaman 1 milyon 600 bin dolar ediyor. Başka bir ifadeyle suç örgütleri her konteynırda 1 milyon dolar net para kazanıyor. Yurtdışından gelen her yolcu beraberinde vergiden muaf olarak bir karton sigara getirebiliyor. Fakat pratikte bu üç karton olarak uygulanıyor. Gürbulak Sınır Kapısı'ndan bunun için her gün 2 bin kişi İran'a gidip geliyor ve beraberinde 6 bin karton sigarayla dönüyor. İran'da kartonunu 15 YTL'ye alıp, Türkiye'de aynı ürünü 40 YTL'ye aynı gün satıyorlar. Yapılan araştırmalara göre Türkiye'ye yılda 1 milyon ton 'kaçak şeker' giriyor. Kaçak şekerin ekonomiye maliyeti yaklaşık 1.5 milyar dolar. Serbest bölgeler yoluyla ihraç edilmiş gibi gösterilen nişasta bazlı şeker başka gümrükten yeniden ülkeye sokularak yurt içinde satılıyor. Şeker kaçakçılığı için İran ve Irak'a günübirlik turlar düzenlendiği biliniyor. Ayrıca, sınırdan yük hayvanları vasıtasıyla da ülkeye kaçak şeker sokuluyor. Kaçak şeker yüzünden, stoklarda şeker birikmesi nedeniyle 2 milyon dönüm alanda pancar tarımı yapılamıyor. Şeker kaçakçılığı, tarımda 1 milyon 600 bin, sanayide 260 bin olmak üzere toplam 1 milyon 860 bin kişilik istihdam kaybına yol açıyor. Üreticiye zararı en fazla olan kaçak ürünlerden biri de çay. Türkiye'de bir kilogram çayın maliyeti yaklaşık 2.5-3 dolar iken, Hindistan ve Seylan gibi ülkelerde bu rakamın 1 dolar seviyesinde olması kaçak çay girişinin temel nedeni. Türk tüketicileri maliyetlerin fiyata yansımasıyla çaya 5 ila 6 YTL (3.5-4.5 dolar) öderken, dünyada çayın ortalama fiyatı 1.5-2.5 dolar arasında değişiyor. Son bir yıllık dönemde Türkiye'ye giren kaçak çay miktarının 40 bin ton olduğu, devletin vergi kaybının 120 milyon dolar, üreticinin zararının ise 110 milyon YTL (73 milyon dolar) olduğu ifade ediliyor.
 
Türkiye'de kaçak olarak giren bir başka ürün de içki. Ülkeye kaçak yollardan giren içkinin yıllık olarak 85-100 bin şişe civarında olduğu iddia ediliyor. Emniyet Genel Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı'nın hazırladığı raporda 2003 yılında 17 bin 956 şişe kaçak içki ele geçirildiğini belirtirken, bu rakam 2004 yılında rekor düzeyde artarak 61 bin 647 şişeye ulaştı. Emniyet'in raporuna göre, içki kaçakçılarının sadece 2004 yılındaki kazancı 200 milyon doları buldu. Sektör temsilcilerine göre ise, devletin son bir y7nu kaçakçılığına yöneliyor. Cep telefonu kaçakçılda sadece viskiden uğradığı vergi kaybı 22 trilyon TL oldu.

YEDİĞİMİZ ETİN YARISI KAÇAK 

ATO'nun raporuna göre, Türkiye'ye her yıl yaklaşık 1 milyon hayvan kaçak yollarla giriyor. Kaçak hayvan ticaretinden Türkiye'nin zararı 1 milyar YTL'yi (666 milyon dolar) buluyor. Kaçak büyükbaş ve küçükbaş hayvanın yanı sıra, Türkiye'ye özellikle İran'dan kaçak et de giriyor. İstanbul'daki etlerin yüzde 60'ı, tüm Türkiye genelinde satılan etlerin de yarıdan fazlası kaçak. Türkiye'ye giren kaçak etin değeri 6-7 milyar dolar civarında. Sınırlardan girerken tespit edilen kaçak hayvan sürüleri, kulak küpesi takılarak kayıtlı hale getiriliyor. Kulak küpesi hayvanlar için kimlik ve kayıt anlamına geliyor. Türkiye'de uyuşturucu olarak kabul edilen Extacy kullanımı giderek yaygınlaşıyor. 1999'da düzenlenen operasyonlarda 30 bin adet Extacy ele geçirilirken, bu rakam 2004'te 718 bin, 2005'te ise 1 milyonu aştı. Polis verileri, 2004'te MDMA olarak da bilinen Extacy hapıyla yakalananların sayısının önceki yıla göre yüzde 100 artış göstererek bin 443'ü bulduğunu gösteriyor. Türkiye'de bir Extacy tabletinin fiyatı 10 YTL. Polise göre Türkiye'ye her yıl 5-6 milyon civarında Extacy hapı giriyor. 10 YTL'den hesaplandığında ortaya 60 milyon YTL'lik (40 milyon dolar) bir pazar çıkıyor.
 
Kaçak ürünlerin yanında insanlar da kaçak olarak ülkeye giriş yapıyor. 1995-2005 arasında Türkiye'ye yasadışı yollardan giriş yaptığı belirlenen yaklaşık 580 bin kişi yakalandı. Türkiye, Asya ile Avrupa arasındaki coğrafi konumu nedeniyle Afganistan, Pakistan, Irak, İran, Bangladeş, Suriye, Moritanya, Somali gibi ülke vatandaşlarının Avrupa ülkelerine geçişi için transit güzergah. Moldova, Romanya, Belarus, Gürcistan, Rusya Federasyonu gibi eski Doğu Bloğu ülkeleri vatandaşları için de kaçak çalışılabilecek bir ülke. Türkiye Bilimler Akademisi'nin 'Yurtdışından Gelenlerin Nicelik ve Niteliklerinin Tespitinde Sorunlar' adlı raporuna göre, her yıl yaklaşık 100 bin kişi kaçak göçmen olarak yakalanıyor, yakalanamayan 100 bin kaçak göçmenin de Türkiye'ye giriş-çıkış yaptığı tahmin ediliyor. Her yıl 5 bin kişi sığınma istemiyle Türkiye'ye geliyor. Kaçak göçmen başına 2-3 bin dolar civarında para alınıyor. Türkiye üzerinden yapılan kaçak göçmen ticaretinde milyon dolarlardan bahsediliyor.

"204 BİN GÖRÜNMEZ KAMYON YÜKÜ, KAÇAK YURDA GİRİYOR" 

ATO Başkanı Sinan Aygün, Türkiye'ye kaçak giren ürünlerin miktarı dikkate alındığında, kaçak ürünleri taşımak için 20 tonluk kamyonlar kullanıldığı varsayıldığında, her yıl 204 bin 'görünmez' kamyonun yurda kaçak mal soktuğunu söyledi. Türkiye ekonomisinin kaçakçılık nedeniyle yılda 20 milyar dolarlık kayba uğradığını söyleyen Aygün, "Gümrüklerimiz kevgire dönmüş durumda, delik deşik. Türkiye'ye her yıl 204 bin kamyonun taşıyacağı kadar kaçak mal giriyor. Bu kadar mal ülkeye nasıl giriyor insanın aklı almıyor. Bu görünmez kamyonlar nedeniyle 20 milyar dolarımız havaya uçuyor" dedi.
 
Kaçak mal ticaretinin devlet için vergi ve istihdam, üretici için ise gelir kaybına yol açtığını söyleyen Aygün, "Ürettiğimiz şekeri çayı tüketemediğimiz için stoklar birikiyor, olan üreticiye oluyor. TEKEL'in pazar payı dy7nu kaçakçılığına yöneliyor. Cep telefonu kaçakçüşüyor, olan vatandaşa oluyor. Akaryakıt kaçakçılığıyla birileri haksız kazançlar elde ediyor, yorulmadan para kazanıyor, yine olan vatandaşa oluyor. Fatura işsizlik, yoksulluk olarak vatandaşa çıkıyor. Devlet kaçakçılık nedeniyle mahrum olduğu vergi gelirlerinin tahsili için vatandaşa yöneliyor" diye konuştu.
İHA
Yayın Tarihi : 8 Ekim 2006 Pazar 11:08:22


Bu haber hakkında yorum yazmak ister misiniz?