20
Mart
2026
Cuma
MEDYA

TRT Şeş’te Zazaca ve Soranice yayın

TRT Şeş’te Zazaca ve Soranice yayın

Kürtçe yayın hayatına başlaması iç ve dış kamuoyunda büyük yankı uyandıran TRT-6, Kürtçe'nin Kırmanci lehçesinden farklı lehçelerde de yayın yapmaya başladı. Bu konuda ilk adım Zazaca ile atıldı. Haftada 3-4 gün sürmesi planlanan Zazaca lehçesinde yayın start alırken, TRT Şeş yönetimi, Kuzey Irak ve İran bölgesinde kullanılan Soranice lehçesinde de yayın yapılması amacıyla düğmeye bastı. TRT-6 televizyon kanalının koordinatörü Sinan İlhan, Zazaca lehçesinde programların daha sık yapılması için çalışmalarını halen sürdürdüklerini, Irak'ın Erbil ve Süleymaniye gibi kentleri ile İran'ın bir bölümünde konuşulan Kürtçe'nin Soranice lehçesinde de program ve haberlerin yayınlanacağını söyledi.

 

Sabah
Yayın Tarihi : 13 Mayıs 2009 Çarşamba 20:59:44


Bu haber hakkında yorum yazmak ister misiniz?
Yorumlarınız
ELAZİZLİ IP: 85.100.202.xxx Tarih : 9.10.2009 20:02:47

ZAZA lar kürt değildir yeter artık tekrarlamak istemiyoruz ZAZA lar kürtlerden ayrı bir ırktır ZAZACA yokolma yolunda ilerliyor tüm ZAZA lar size sesleniyorum dilimize sahip çıkalım bunla ilgili girişimlerde bulunmalıyız....


çermikli zaza IP: 88.235.174.xxx Tarih : 30.08.2009 02:42:54

biz zazayız zaza nesli orta asyadan gelme ve zengin bir dildir biz kürt olsaydık kürtçe konuşurduk biz zazyızki zazaca konuşmaktayız kimi zazanın ne olduğunu bilmiyor ama zaza neslide türk boyudur ve osmanlı imparatorluğundan önce var olan ve horosandan gelme zengin bir dildir ve zaza bilim adamları çalışma bu konuda yaptıklarındada öz geçmişi zazaların ayrı bir ve türk boyudur biz kürt kanalında zaza yayını istemiyoz biz başka kanalada zaza yayını istiyoruz


Diyarbakirli Zaza(akt) IP: 85.181.130.xxx Tarih : 26.05.2009 16:52:30

Zazaca Yayınları TRT6 ‘de Değil Farklı Bir Kanalda Yapılmalıdır. TRT6 gerek TRT‘de Kürtçe yayına başlanacağının ilan edilmesi sürecinde gerekse 1 Ocak 2009 itibarı ile resmen başlayan yayınları itibarı ile ve basında yansıtıldığı haliyle bir Kürt Kanalı durumundadır. Ayrıca bu kanalın TEST yayınlarında bile insanlardan görüş alırken TRT6-Kürtçe/Kürt TV hakkında görüş sorulmuştur. Başta TRT’de anadilde yayın yapılacak denilirken Çok Dilli kanal diye lanse edilmesine rağmen zamanla bu kanal tamamen bir Kürt kanalı haline dönüşmüştür süreç içinde. Ve Kamuoyunda kabul gören kanaat de TRT6 (şeş)in bir Kürt Kanalı olduğudur. Ve Kürtler de bu kanalı tamamen kendilerine sahiplenmiş görünmektedirler. Bu Kürtçe yayın açısından olumlu olmasına rağmen gelinen aşamada biz Zazalar için artık Zazaca yayınların yapılacağı bir kanal olmaktan da uzaktır. Üstelik basında da zazaca da yayın yapılacak denilirken hemen hemen bütün basın yayın organlarında Kürtçenin Kurmanci lehçesinin yanısıra Zazaca ve Sorani lehçelerinde de yayın yapılacak deniliyordu. Bu yaklaşım  zaten başlı başına sakat bir yaklaşım olmasına karşın bu güne kadar hiç bir şekilde Zazaca yayın yapılmamıştır. Zaten biz de Kürtçe‘nin lehçesi olarak yapılacak bir yayını istemiyoruz. Bu açılardan toptan bakıp değerlendirme yapıldığında daha önceleri Haftada Yarım Saat olarak Kültürel Zenginliklerimiz Programında yapılan Zazaca yayın bile bu aşamadaki bir Zazaca yayından çok çok ileride bir adımdır. Çünkü o yayınlarda Zazalar Kürtlerden ve diğer Anadolu halklarından farklı kabul edilip Zazaca yayın yapılması imkânı vardı. Bizce yapılması gereken bu aşamada Zazalar açısından TRT6 de değil de yine TRT‘nin başka bir kanalında örneğin bir süredir uydu üzerinde Yakında Anadolunun Tüm Renkleri bu Ekranda sloğanı ile TEST EKRANI bulunan TRT Anadolu gibi bir kanaldan Kürtçe dışında Zazaca, Lazca, Arapça, Çerkesce gibi diğer dillerden yayınların devam etmesidir.Biz Zazalar Kürt değiliz ve bir Kürt Kanalında da yayın yapılmasını istemiyoruz bizler için. Zazaca yayın yapılacaksa ki en doğal hakkımızdır bu. Ve mutlaka Zazaca yayın yapılmalıdır da. O halde  ya başka bir TRT kanalından (örreğin TRT Anadolu gibi) ya da TRT6 gibi bir kanalın da Zazalara tahsis edilerek Zazaca yayın yapılabilmesi imkânı sunulmasıdır. Bize göre doğru olan da budur. Çünkü araştırmalarda da ortaya çıkmıştır ki bu gün nüfüs itibarı ile Türkiye‘de / Anadolu‘da 1. Sırada Türk Nüfusu, 2. sırada Kürt nüfusu ve 3. Sırada da Zazaların nüfusu vardır(4-6 Milyon; Kaynak: İnternet- Zazalar konusundaki araştırmalar / Başta Türkçe Wikipedia / Zazaca Wikipedia ve değişik dillerdeki Zazalar hakkındaki araştırmalar)... Zazalardan sonra da diğer etnik grupların nüfusların yoğunlukları devam etmektedir. Yeri gelmişken Zazaları Kürt gören ya da başka bir şey görenlere bir Uluslararası Kaynağın Site adresini aydınlatıcı olması açısından vermek isterim; http://www. ethnologue. com/show_l anguage.asp?code=diqBu Zazalar/Dimililerle ilgili madde ayrıntılar bu linkten incelenebilir.Diğer bir uluslararası kaynak da Kürtlerlei lgilihttp:/ www. ethnologue. com/show_language.asp?code=kmrBurada da Kürtler konusunda ayrıntılı bilgiler uluslararası kaynaktan incelenebilir.Her iki Etnoloji konusundaki uluslararası link incelendiğinde Zazalar ve Kürtlerin Hint-Avrupa Dil Ailesi içinde İrani bir etnik gruplar ve diller olması dışında hiç bir ortaklık ve benzerliklerinin olmadığı da görülecektir.Şimdi konumuza yani Zazaca yayın konusuna dönelim.Ve bu noktada da ilginçtir ki yakında yayına başlanacağı söylenen Lazca, Farsça ve Arapça yayın için söyleceklerimiz ise, Türkiye‘de yukarıda da bahsettiğimiz gibi Zazaların nüfusu Türklerden sonra Anadolu‘da 3. sıradadır. Ve yayın yapılacağı söylenen Laz, Arap ve Fars‘ların nüfusu Zazalara göre kat kat daha azdır. Bu demek değildir O diller önemsizdir yayın yapılmasına gerek yoktur. Aksine tek bir kişi bile farklı ise dili ve kültürü ile değerlidir ve bu Farklılık Dünyanın ve Ülkemizin bir Zenginliğidir. Nasıl ki Dünya ve tabiat varlıklarının korunması için dünyada her türlü önlem alınıyorsa. İnsanların dilleri ve kültürleri de korunmalı ve yaşatılmalıdır. Nasıl ki nesli tükenmek üzere olan Kelaynak Kuşları bir dönem korumaya alındı, nasıl ki Karetta Karetta kaplumbağaları korumaya alındı, nasıl ki Fok balıkları bu gün dünya da nesli tükenmek üzere olan ve koruma altın alınmış ve avlanması yasak tabiat varlıkları arasında ise diller ve kültürler de koruma altına alınmalıdır ve yaşatılmalıdır. Bu gün Zazaların kültürü ve dili yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır. Zazaların medyası yok denecek kadar azdır, Zazaların basın yayını hemen hemen yoktur, düzenli yayın yapan, periyodik aralıklarla yayın yapan bir dergisi bile yoktur. Bütün bunların en temel sebebi maddi imkânsızlıklardır ve bu yoklukların sonucu olarak da Zaza Aydınları ve Sanatçıları seslerini de yeteri kadar zazalara ve dünyaya ulaştıramamaktadırlar…Ama gelinen noktada yine de korunma ve yaşatılma şansı vardır. Az da olsa, öz de olsa bu gün zaza aydınları vardır yazan, çizen ve zazaca müzik yapan, zazaca film yapan sanatçılarımız da mevcuttur. Zaza kökenli Zaza bilim adamları ve Zazalara ilgi duyan yerli ve yabancı bilim adamları da mevcut olup ve yenileri de yetişmektedir.Farklı bir dil  demek, halk demektir. Bir halkın dilinin yaşaması demek, o halkın yaşaması demektir.
Dünya ve tabiat varlıklarını korumayı ve yaşatmayı sevenler dil ve kültürler konusunda da aynı dereceden fazlası ile hassas olmalıdırlar.Derler ki "Kendine Yapılmasını İstemediğini Sen de Başkasına Yapmayacaksın" ya da "İğneyi Kendine Çuvaldızı Başkasına Batır"Bu gün Türkçe bile İngilizce dahil diğer yabancı diller karşısında yozlaşma ile karşı karşıyadır. Türkçede bile kullanılan sözcüklerin çoğu ya İngilizce ya da başka bir dildir. Mesela Cep Shop (Cep Telefonu Satış Mağazası), Mega Market (Büyük Alışveriş Merkezi)… gibi yüzlerce örnek verilebilir.En azından yaygın kullanılan bir dildir.Kürtçe ise uydu üzerindeki 10‘un üzerindeki TV ve 30‘un üzerindeki radyo yayınları ile yayın çizgileri itibarı ile eleştirilir ama ve önemli bir kısmının yayın politikasını zaten tasvip etmiyoruz ama bir dil ve kültürün yaşatılması açısından hayli ilerleme kaydetmiştir. Zazalar açısından ise maalesef durum iç açıcı bir durumda değildir. 4-6 milyon nüfusu olan bir halkın henüz bir TV yayını bile yok, internet yayınlarını saymazsak. Radyo yayınları da Radyo Zaza‘nın internet yayını dışında zaten yok.Ekonomik olarak zaten zazalar kendileri bu yayınları yapacak güçte değil. O halde tek seçenek kalıyor, hâlihazırda Türkiye’deki demokratik açılımlarla başlayan TV yayınlarının TRT‘den Zazaca yayın olarak da devam etmesidir.Bu konu üzerinde iyi düşünüp kafa yormak gerekiyor.Dünya üzerinde bir tabiat varlığı daha yok olmasın, dünyanın renklerinden bir daha solmasın. En güzel bahçe mümkün olduğu kadar çok çiçeğin değişik renk ve kokuları ile ahenk/uyum içinde bir arada bulunduğu bahçedir. Tek renkli bir bahçe, çiçek bahçesi bile olsa pek fazla tad ve haz vermez ama farklı renklerin ve kokuların bir arada bulunduğu bir bahçe cennet bahçelerinden bir bahçe gibidir.Renklerin ve güzel kokuların uyum içinde yaşadığı bir dünya dileği ile...Zazalar dilleri ve kültürleri ile yok olmasın. Dünyanın renklerinden ve tadlarından biri daha solmasınHerkese sevgi ve saygılar…