Hoşap Kalesi'nde ilk kazı çalışmaları

Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Mehmet Top, tarihi Hoşap Kalesi'nde 10 yıl boyunca kazı çalışması yapılacağını söyledi.

Gürpınar ilçesi Güzelsu köyünde bulunan ve 1643 yılında Mahmudi aşiretinden Sarı Süleyman Bey tarafından yaptırılan Hoşap Kalesi'ndeki kazı çalışmalarına, YYÜ Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Mehmet Top başkanlığında start verildi. Dün başlanan ve 10 yıl sürecek olan kazı çalışmalarına 15 kişilik bir ekiple devam ediliyor. Kazı çalışmalarının ilki kale girişinde bulanan ve taşları dökülen duvarın tamiratıyla başladı.

Yapılan kazı çalışmaları hakkında basın mensuplarına bilgi veren Yrd. Doç. Dr. Top, tarihi Hoşap Kalesi'nin eski bir yerleşim yeri olduğunu ve Osmanlı döneminde yaşayan Mahmudi beyleri tarafından yaptırıldığını söyledi. Kalenin tarihine ilişkin ellerindeki tek kanıtın giriş kapısının üzerinde bulunan kitabe olduğunu kaydeden Yrd. Doç. Dr. Top, "Kalenin bu duruma göre 1643 yıllarında Mahmudiye aşiretinden Süleyman Bey tarafından yaptırıldığı anlaşılıyor. Kalenin 16. yüzyıla hatta Urartu dönemine kadar inen bir tarihi var. Burası bugün olduğu gibi geçmişte de Van-İran güzergahında önemli bir nokta teşkil ediyordu. Hem askeri amaçlı hem de ticari amaçlı bir geçiş güzergahı oluşturduğundan kalenin önemi büyüktür. Hoşap Kalesi, Van bölgesinde surları ile içerisindeki yapılarıyla ayakta kalabilen en önemli yapılardan bir tanesidir. Dış ve iç kaleden oluşan yapıda en üst kesime çıkış sağlayan zindan diye tabir ettiğimiz bölümün yanındaki dolgu toprağını kaldırmak suretiyle burada bir açma gerçekleştirdik. 10 yıl boyunca Hoşap Kalesi'nde kazı çalışmalarımızı sürdüreceğiz" dedi.

80 yıllık Cumhuriyet tarihinde bugüne kadar kalede hiçbir kazı çalışması yapılmadığını, kalenin kapalı olması dolayısıyla gelen turistlerin kapıdan döndüğünü vurgulayan Yrd. Doç. Dr. Top, bugüne kadar özellikle Urartu dönemine ilişkin kazıların yapıldığını kaydetti. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Van İl Özel İdaresi ve YYÜ desteklediği kazı çalışmalarının yanı sıra kalenin onarımının yapılarak bir an önce ziyarete açılması gerektiğini belirten Yrd. Doç. Dr. Top, "Bu, Hoşap Kalesi'nde yapılan ilk kazı çalışmasıdır. Bu nedenle ilgililerin ve yetkililerin bu noktada bize daha fazla destek vermesini istiyoruz. Hoşap Kalesi Van Gölü çevresinde önemli bir tarihsel mekandır. Bizim ileriki önemlerdeki projelerimiz sadece kazı ile sınırlı kalmayacak. Buranın kültür turizmine kazandırılması için çalışacağız. Dış kalede görmüş olduğunuz köy evleri var. Şu anda arkeolojik SİT alanı. Burada da yapılaşma dondurulmuş durumda. İleriki dönemlerde bunların taşınması gündemde. Eğer buradaki insanlar başka bir yere taşınırsa burayı pansiyon gibi konaklama imkanlarının da olabileceği biraz da turizme katkı sağlayacak bir mekan haline getirmeyi tasarlıyoruz" şeklinde konuştu.

Mahmudi aşireti beylerinden Sarı Süleyman tarafından 1643 yılında eski bir Urartu kalesinin temelleri üzerinde kurulmuş olan Hoşap Kalesi'nde çok sayıda eski hamam, medrese, çeşme, su sarnıcı, zindan ve oda bulunuyor.