İstanbul Sağlık İşleri Daire Başkanlığı, Veteriner ve Mezbahalar Şube Müdürlüğü Kuş Gribi ile ilgili geniş bir dosya hazırladı. Bu hastalık nedir, hangi hayvanlardan bulaşır? İnsanlara hangi yollardan bulaşır ve naslı korunulur? İşte bu konuda aranan tüm cevaplar:

Kuş Gribi Nedir?

Tavuk Vebası, Avian İnfluenza isimleri ile de anılan hastalığa İnfluenza A virus grubunun alt tipleri neden olurlar. Hastalık tavuk, kuş, hindi, su kuşları, ördekler, kaz gibi kanatlılarda ve bazen de domuzlarda görülüp insanlara da bulaşabilen viral bir enfeksiyondur.

İlk olarak 1878 yılında bildirilmiştir. Bilinen 15 alt tipi vardır. Bunların hepsi kanatlılarda bulunur 5 tanesi insanlarda görülmektedir. H5N1 patojenitesi en yüksek suştur. Yaygın hastalık yapan H5 ve H7 tipleridir. Hastalık kanatlı hayvanlarda, solunum ve sinir sitemine ait belirtilerle kendini gösterir. İnkübasyon süresi 2–4 gündür. Çok bulaşıcı olup hızlı yayılır. Hasta kanatlılardaki ölüm oranı çok yüksektir. Mortalite %100 denebilir.

Virus 56oC’de 3 saat, 60oC’da 30 dakika, 22oC’da 4 gün, 0oC’da 1 ay canlı kalabilmektedir. Dezenfektanlara duyarlıdır.

Bulaşma

Hayvanlardan Hayvanlara Bulaşma:
İnfluenza A Virusu, hastalığın bulunduğu bölgelere çeşitli şekillerde taşınması ile kanatlı hayvanların yaşadığı çiftlik ve işletmelere bulaşmaktadır. Özellikle hastalıklı bölgelerden göçmen kuşlar vasıtası ile taşınırlar. Göçmen kuşlardan su kuşları Virus naklinde önemli rol oynar. Bunlardan yaban ördekler hastalık belirtisi göstermeyip, etkene dirençlidirler. Hastalığın doğal rezervuarlarıdır. Yalnız taşıyıcılık görevi yaparlar. Hastalığa tavuk ve hindiler çok duyarlıdır. Kanatlıların toplu bulunduğu kümeslerde hastalık bulaştığında, hızla yayılarak endemik bir seyir izler. Virus böcekler, sinekler ve kemiricililerle de bulaşabilmektedir. Hastalıktan ölmüş kuşlar, kuş pislikleri, kontamine su, toz, toprak ve gübre de yayılmaya yol açar. İnfekte kuş ve tavukların tükürük, burun salgısı ve dışkıları ile Virus bulaşmış yem, kafes donanımı, giyecek ve özellikle çiftliklerde çalışanların ayakkabıları kontaminasyona neden olurlar.

Çiftliklerde hastalığın hızlı yayılmasında, ekipman ve yiyecekle etkenin kolayca taşınması etkili olmaktadır.

Kuş ithalat ve ihracatınında etkeni taşımasında rolü olabilmektedir.

İnsanlara Bulaşma: Hasta kanatlı hayvanlarla direkt temasta bulunan kişilere solunum ve ağız yolu ile bulaşmaktadır. Bulaşma, kanatlı çiftlik ve işletmelerinde çalışan personel, sağlık mensupları, imha işleminde görev alan kişilerde daha çok görülmektedir.

İnsandan insana bulaşması kesin değildir. İnsanlarda H5N1 Virus tipi etkili olmaktadır. İnsanlar arasında yayılmasının, virusun mutasyon geçirerek adapte olmasıyla gerçekleşeceği bilim adamlarınca bildirilmektedir.

Dünyada son sekiz yılda Kuş Gribinden 62 kişi ölmüştür.

Dünyada Görülen Kuş Gribi Vakaları:
İlk defa 1878’de İtalya’da görüldü,

1960’da Güney Afrika’da,

1983-1984’de Amerika Birleşik Devletler’inde Pensilvanya eyaletinde,

1994’de Meksika’da,

1997’de Honkong’da,

1999-2000’de İtalya’da,

2003 yılında Güney Kore ve Japonya’da

2004 yılında Vietnam ve Tayland’da,

2005’de Rusya ve Kazakistan’da, görülmüştür.

Bu ülkelerle beraber Belçika, Kamboçya, Endonezya, İran, Laos, Çin, Pakistan ve Romanya’da kuş gribinin görüldüğü ülkeler arasındadır.

Bilindiği gibi Yurdumuzda Balıkesir’in Manyas ilçesi Kızıksa Beldesi’nde bir hindi çiftliğinde görülen vakada, laboratuarda yapılan analiz sonucu H5N1 virusu, İngiltere’deki laboratuar onayı ile de tespit edilmiştir.

Gerekli koruyucu önlemler Tarım Bakanlığı ve diğer kuruluşlarca alınmaktadır.

Koruma ve Kontrol

Kanatlı Çiftlik ve İşletmelerinde Kontrol Önlemleri:
Hastalık çıkan işletmelerde; hasta ve hastalarla irtibatı olan tüm hayvanlar imha edilmelidir. İmha sırasında hijyenik önlemler kesinlikle alınmalıdır.
Çiftliklere yaban kuşların ve domuzların girmesi engellenmelidir.
Hastalık şüphesinde, Tarım Bakanlığı birimleri ile hemen irtibata geçilmelidir.
Erken teşhis ve bildirim hastalığın iyice yayılmasına engel olur.
Hastalığın tedavi ve aşısı yoktur.
İşletme Veteriner Hekimi, Bakanlık birimi yetkilileri ile koordineli hastalık şüpheli materyali ilgili laboratuarlara kısa zamanda ulaştırıp kesin teşhis sağlanmalıdır.
İşletmede etkin bir dezenfeksiyon programı uygulanmalıdır.
Ülkemizde vuku bulan olayda Tarım Bakanlığı’nın “Tavuk Vebası Ulusal Acil Eylem Planı” uygulanmaktadır.
Hastalık çıkan işletmede giriş çıkışlar kontrol altına alınıp kümes ve yem ünitelerine ziyaretçi kabul edilmemelidir.
Personel hareketleri sınırlandırılmalıdır.
Hastalıkla mücadelede, bazı ülkelerde hayvanların itlaf edilme bedellerinin ödenmemesi salgının kontrol altına alınmasını güçleştirmektedir.
Hastalık görülmeyen işletmelerde; yine giriş çıkışlar kontrol altına alınıp personel hareketleri sınırlandırılmalıdır.
Kümes giriş çıkışlarında personel kıyafetlerini değiştirmelidir.
Programlı ve etkin, temizlik ve dezenfeksiyon uygulanmalıdır.
Tarım Bakanlığı ve Sağlık Teşkilatları koordineli çalışmalıdır.
Yetiştirilmek için, yumurta, civciv veya piliçler güvenli damızlık çiftliklerinden alınmalıdır.
Kanatlıların kesimi Veteriner Hekim muayene ve gözetiminde yapılmalıdır.
Kümes dışı da temiz tutulup uygun dezenfeksiyon yapılmalıdır.
Kümeslere kemirici ve yabani kuşların girmesi önlenmeli.
Yem, su ve diğer ekipmanın hijyenik olmasına özen gösterilmelidir.
Aynı çiftlikte bir tür hayvan yetiştirilmeli, dışarıdan hayvan katılmamalıdır.
Kümesler teknik ve hijyenik koşullara sahip olmalıdır.
Hayvanların sağlık sigortaları olmalıdır.
Çiğ kümes hayvanları işlenirken de hijyen kurallarına uyulmalıdır.
Tüketiciler İçin Korunma Önlemleri:

Kanatlı eti ve yumurtasının pişirilerek tüketilmesi sonucu hastalık insanlara bulaşmamaktadır. Virus 80oC ve üzerinde ısı işlemi gördüğünde birkaç dakika içinde ölmektedir.
Enfekte bölgelerdeki kanatlı hayvan ve dışkıları ile yakın temasta bulunulmamalıdır.
Hastalık çıkan bölgelere seyahat ederken gerekli tedbirler alınmalıdır.
El hijyenine dikkat edilip, eller ılık, bol sabunlu su ile yıkanmalıdır.
Avlanma yapılmayıp, özellikle su kuşları avlanıp yenilmemelidir.
Kanatlı eti ve ürünleri alırken etiketlerinin bulunup, güvenli işletmelerden temin edildiği araştırılmalıdır.
Dışkı ile bulaşmış gıdalar (yumurta v.b.) virusun taşınmasında rol oynayabilir.
Enfekte maddelere temas eden kimseler kişisel hijyenik önlemleri almalıdır.
Hastalıklı hayvanların dışkılarının bulaştığı sular hayvanlar ve insanlar tarafından kullanılmamalıdır.
Gribin görüldüğü yerlerde hastalanan insanların Oseltamivir etken maddeli ilacı kullandıkları ifade edilmektedir.