Edebiyatta son gelişmeler

Martin Luther King’e ait evraklar satışa çıkarıldı... The Guardian ve Observer’ın eleştirmenlerinin yılın en kitapları olarak seçtikleri kitaplar arasında Türkiye’de yayımlanmış fazla örnek yok. Lord Byron’ın, ölümünden sonra bir arkadaşı tarafından kesilen saçının teli 1500 strelin başlangıç fiyatıyla satışa çıktı

Şarkıcı ve aktivist Harry Belafonte, Martin Luther King’e ait evrakları satışa çıkarmaya kalkınca kıyamet koptu. King’in ailesi evrakların kanunsuz yollardan elde edildikleri iddiasıyla Belafonte’yi mahkemeye vermekle tehdit ederlerken müzayede evi de parçaları satıştan çekti. Bahsi geçen belgeler arasında King’in Vietnam karşıtı konuşmasının el yazması ve vurulduğunda üzerinde olan takımın cebinden çıkan konuşmanın metni de yer alıyor. King’in varisleri bir duyuruyla Belafonte ailesinin daha önce de Martin Luther King’e ait evrakları gizlice satmaya çalıştığını açıkladılar. 1950’lerde King’le arkadaş olan Belafonte ise Vietnam konuşmasının kendisinin King’e sağladığı bir apartman dairesinde yazıldığını ve King’in Los Angeles’a giderken taslağı arkasında bıraktığını söyledi. Takımın cebindeki evraksa King’in karısı tarafından ortak bir arkadaşlarına, onun tarafından da Belafonte’ye verilmiş. Evrakların belirlenen müzayede fiyatları 1 milyon dolardan başlıyor.

Yılın en iyi kitapları

The Guardian ve Observer’ın eleştirmenlerinin yılın en kitapları olarak seçtikleri kitaplar arasında Türkiye’de yayımlanmış fazla örnek yok. John Le Carré’in The Most Wanted Man’i; Suite Française ile dünyanın ilgisini çekmeyi başaran Nemirovsky’nin All Our Worldly Goods kitabı, Joseph O’Neill’in ABD’de dördüncü baskıya giden Netherland’i, Updike’ın The Widow of Eastwick’i ve Toni Morrison’ın Mercy’si listedeki kitaplardan. Booker galibi The White Tiger (Aravind Adiga) ve sol edebiyatta ilginç bir soluk denilen Mary Ann Shaffer’ın The Guernsey Literary isimli yapıtı da önerilen kitaplardan. Şu an için Noel satışlarında ön plana çıkan kitaplarsa Rowling’in muhteşem bir zamanlamayla piyasaya sürdüğü Tales of Beedle the Bard ve Faulks’un yeni Bond filmiyle satışı yükselen romanı Afyon Çiçeği.

Soljenitsin yol olursa

Geçen yıl boyunca Soljenitsin’in adı kitabının Rusya’da yayımlanması ve ölümü de dahil olmak üzere pek çok vesileyle gündeme geldi. Ama bu sefer konu bizde de sık sık yapılan sokak adı değişiklikleriyle ilgili. Ağustos ayında Rusya devlet başkanı Medvedev, ölümünün ardından yazarı anmak adına uygun bir hareket olacağını düşünerek Moskova’daki bir caddeye onun adını vermeyi önermişti. Ne var ki cadde sakinleri, devlet başkanına katılmadıklarını açıkça ifade ettiler. Komünistlerle beraber büyük bir kampanya başlatan sokak sakinleri sokaklarına komünist dönemde taşıdığı adın (Bolshaya Kommunistecheskaya Ulitsa/Büyük Komününist Caddesi) geri verilmesi için gösterilen düzenlemeye başladılar. Sakinlerin iddiasına göre Medvedev’in yaptığı yasal değil. Rusya yasalarına göre otoriteler ölen birinin adını bir sokağa vermeden önce on yıl beklemek zorundalar!
Geçen pazar işler bir adım ileri gitti ve sokak sakinleri tabelayı parçaladılar. Otoriteler uygun çözümü yazarın adını sokağın diğer tarafındaki McDonalds’ın yanına koymakta buldular.

Neden yazıyoruz?

“İnanıyorum ki hepimizin bu soruya verecek bir cevabımız var. Eğer yazıyorsak bu harekete geçmediğimiz anlamına geliyor, gerçeklerle yüzleştiğimizde kendimizi kötü hissettiğimiz ve tepki vermek için başka bir yolu seçtiğimiz. İletişim kurmak için başka bir yolu seçtiğimiz, mesafemizi koruduğumuz, düşünmek için kendimize zaman tanıdığımız.
Uzun zamandır, yazarlar, dünyayı değiştirebileceklerine inanacak kadar küstahlar; hikâyeleri ve romanları aracılığıyla hayatın nasıl olması gerektiğinin daha iyi bir örneğine hayat vereceklerini umuyorlar. Özetle izleyici olarak kalmayı tercih ediyorlar. Oysa izleyici olarak kalmayı seçen yazar çoğu zaman bir röntgenciden farksızdır.” The Guardian, Le Clezio’nun bu sözleriyle yazarların yazmayı, neden yazdıklarını anlattıkları bir seriye başladı. Bu seride yazarlar, kimi zaman eski çalışmalarından alınmış metinlerle bu soruya karşılık vermeyi deniyorlar. Derleme Guardian’ın şimdiye kadar hazırladığı en iyi dosyalardan biri.

Yazarın saçının teli...

Kimi insanların saçlarının telinin bile ne kadar değerli olduğuna ilginç bir örnek. Sotheby’s Müzayede salonunda geçen günlerde yapılan ve edebiyat başlıklı bir müzayedede Adam Smith’in Ulusların Zenginliği kitabının ilk baskısı 30 bin sterline giderken, Beatrix Potter’ın tek bir tavşan çizimi 50 bin sterline alıcı buldu. Ama müzayedenin en ilginç satışı Lord Byron’ın saçının teliydi. Ölümünden sonra bir arkadaşı tarafından kesilen saç 1500 strelin başlangıç fiyatıyla satışa çıktı ve 6 bin sterline kadar yükseldi.