Oscar Niemeyer

Geride bıraktığımız XX. yüzyılda oluşan ve gelişen ‘’modern mimarlık’’ akımının ilkelerini belirleyen Fransız mimar Le Corbusiér ise, bu ilkelerle şaheserler yaratan mimarlardan biri de Brezilyalı mimar Oscar Niemeyer olmuştur.

Oscar Niemeyer (1907-2012)

1907 doğumlu Oscar Niemeyer, geçen ay 5 Aralık 2012’de, 105 yaşında bu dünyadan ayrıldı. Toprağı bol olsun. UIA (United International Architects) Başkanı Albert Dubler, yayınladığı tâziye mesajında ‘’Dünya mimarlık câmiası sembol olmuş bir figürünü, büyük bir yaratıcıyı, eylem ve yürek insanını yitirdi’’ diyordu.

Bu yazıyı mimarlıkla ilgili bir meslek makalesi olarak algılamayınız. Çünkü tüm mimar meslektaşlarım, bu değerli mimarı yeteri kadar tanırlar. Amacım tereciye tere satmak değil, mimar olmayan, ama sanatla ilgilenen okurlarımın, dünya çapında büyük ilgi yaratmış bir mimar hakkında fikir sahibi olmalarını sağlamak ve bu gibi değerlerin popüler kültürümüzce de tanınması gereğini vurgulamaktır. Kendimize ‘’’aydın’’ diyebiliyorsak eğer, dünyaya kapalı yaşayamayız.

Mimar Oscar Niemeyer, uzun yaşamı boyunca pek çok, 600’ün üzerinde eser bıraktı. Fransız mimar Le Corbusiér’nin modern mimarlık ilkelerini benimsedi; bazı projelerini onunla beraber gerçekleştirdi. Oscar Niemeyer, kısa zamanda velût ve ilginç çizgileriyle ünlendi, ömrünün sonuna kadar çalışmalarını aralıksız sürdürdü.

Sadece sanatı ile değil, toplum kültürü açısından da önemli bir isimdi. Brezilya Komünist Partisi’nin faal üyesi ve Küba lideri Fidel Castro’nun samimi dostu idi. Brezilya’nın diktatörlük rejimi döneminde, 1964’e kadar Fransa’da yaşamayı tercih etmişti. Jean Paul Belmondo’nun Oscar Niemeyer’i canlandırdığı, 1964 yapımı ‘’L’homme de Rio’’ (Rio’lu Adam) filmi mimarın yaşam ve eserlerinden bir kesit sunmaktadır.

Modern mimarlık akımı, Almanya, Weimar’daki ‘’Bauhaus Okulu’’ ile başlamış, Fransa’da Le Corbusiér ile devam etmiş, Bauhaus üyeleri, Hitler’in sanata müdahalesi ile modern mimarlık alanındaki gelişimi Amerika’da sürdürmüşlerdir. Modern mimarlık, binalarda kullanılan klâsik çağ malzemelerinin zorunlu kıldığı yapı formlarından ve gereksiz süslemelerden arındırılarak işleve ve modern insanın yaşamına önem verilmesini ve çağdaş malzemelerle yeni mimarî formlar araştırılmasını amaçlamıştır.

Bu rasyonalist akım, Brezilyalı mimar Oscar Niemeyer ile büyük bir uygulama alanı buldu. Mimar, mimarlığı, ‘’Sosyal koşullar ve teknik olanakların bir araya getirilme sanatı’’ şeklinde tarif ediyor ve uyguluyordu.

Mimarın sanatını ifade edebileceği en büyük fırsat, Brezilya başkentinin Rio de Janeiro’dan alınıp, yoktan var edilen Brasilia kentine kaydırılması ile karşısına çıktı. Lucia Costa, kentin planlamasını, Oscar Niemeyer, en önemli devlet binalarının projelerini üzerine aldı. Yeni bir başkent inşası, dönemin Brezilya Cumhurbaşkanı ‘’Kubitschek de Oliveira’’nın gereksiz bir kaprisi olarak görülse ve ülke ekonomisini dar boğazlara sürükleyen bir yapılanma olsa da sonuçta örnek bir başkent yaratılmış oldu.

Şimdi mimarın eserlerinden seçtiğim bazı yapıları görüşlerinize sunuyorum:

Sao Paulo, Modern Sanatlar Müzesi (1948)

São Paulo Modern Sanatlar Müzesi, Oscar Niemeyer’in ününü sağlayan, olgunluk çağının (1948) önemli bir eseridir.

New York, Birleşmiş Milletler Merkezi (1953)

Le Corbusiér ile beraber çalıştığı döneme ait en önemli eseri, 1953 yılında tamamlanan New York’taki Birleşmiş Milletler Merkezine ait bina olmuştur.

Brasilia, Brezilya Ulusal Parlamentosu (1964)

1957-64 arasında Brasilia’da inşa edilen Ulusal Parlamento (National Congress) binası, bir kitle platformu üzerinde yer alan kubbe, çanak ve çift kule kitleleri ile yasama-yürütme-yargı erklerini simgelemektedir. Kubbe altında Senato, çanak altında milletvekili çalışma odaları, çifte kulede parlamento ofisleri yer almaktadır.

Brasilia, Katedral (1970)

Brasilia Katolik Kilisesi (Katedral) 1970’de gerçekleştirdiği bir şaheserdir. Parabolik kolonlardan bir demet oluşturan kitle, kubbe mimarisinden çok daha anlamlı olarak Hz. İsa’nın göğe yükselişini sembolize etmektedir.

Brasilia, Cumhurbaşkanlığı Sarayı (1958)

Diğer önemli bir eseri, Brasilia başkentinde, Paraoa yapay gölü kıyısındaki yarımada üzerine kurulmuş ve 1958’de tamamlanmış bulunan Cumhurbaşkanlığı (Planalto) Sarayı’dır.

Rio de Janeiro, Niteroi, Contenporary Sanat Müzesi

Rio de Janeiro, Niteroi’de inşa edilen Contemporary Müzesi değişik mimarisi ile dikkati çeker.

İspanya, Asturia Kültür Merkezi

İspanya, Asturia Kültür Merkezi; İtalya, Ravello Oditoryumu yurt dışında inşa ettiği ilginç eserlere örnektir.

İtalya, Ravello, Oditoryum (2009)

São Paulo, İbirapuera Parkı içinde yer alan Oditoryum binası 2005 yılında açıldı. 800 kişilik konser salonu ve diğer servisleri içeren bina betonarme kabuk olup kırmızı renkli metal giriş saçağı ile dikkati çekmektedir.

Sao Paulo, İbirapuera Park, Oditoryum (2005)

Mimar, bir de cami projesi yapmıştır. 1980 yılında başlanan ve 2010 yılında açılışı yapılan Malezya’daki George Town, Penang Camii için fazla bir şey söyleyemiyorum. Takdir sizin.

Malezya, Penang Camii (2010)

Oscar Niemeyer’in gerçekleştirdiği son önemli eser, 2009’da inşasına başlanan, 2012’de açılışı yapılan Brasilia Dijital TV Kulesi olmuştur. Telekomünikasyon hizmetlerinde kullanılan kulede, rasat çalışmaları da yapılmakta, bir de restoranı içermektedir. Yüksekliği 180 metredir.

Brasilia, TV Kulesi (2012)

Yüzlerce eserinden seçtiğim ve yazıya eklediğim resimler, umarım sizlere genel bir fikir verebilecektir.
 

yerguvenc@gmail.com