Zeytin bakışlı Akdeniz kıyıları

 Akdeniz’de zeytin hasadının sonlarına gelindi. Fabrikalar çalışıp zeytinleri yağa dönüştürdü. Şişelendi, kutulandı, bidonlara dolduruldu. Sabah, öğle ve akşam, üç öğün kurulan sofralarımızı zeytinyağlı yemekler, mezeler süsledi. Salatalara yeni sıkma yağlar konuldu, ekmek bandırılarak afiyetle yendi. Zeytin’in denizi Akdeniz’dir. Antalya’ya gelen bütün turistlere Akdeniz’e özgü zeytinyağı anlatılıyor, tatdırılıyor.
Turizmin gözdesi Akdeniz kıyılarında boş arazilere dikilen fidanların sayısı 1 milyonu aştı. Zeytin dikmek, yaşamı ciddiye almanın göstergesi sayılıyor. Dile kolay, 2 bin yıl yaşayabilen bir ağaç. Zeytin barışı, zaferi ve gücü çağrıştırıyor, lezzet ve şifayı akıllara getiriyor. Böylesine özel bir bitkidir zeytin...
Nazım Hikmet’in şiiri vardır; “Yani öylesine ciddiye alacaksın ki yaşamayı / yetmişinde bile / mesela zeytin ağacı dikeceksin. / Hem de öyle çocuklara kalır diye değil / ölmekten korktuğun halde ölüme inanmadığın için / yaşamak yanı ağır bastığından...” Böyle diyor Nazım Hikmet.
Tatil beldesi ve Türkiye’nin ilk turistik merkezlerinden antik yerleşim beldesi Side, zeytini ve zeytinyağını Akdeniz’de yaygınlaştırma çabalarında öncü olmaya devam ediyor. Sideli her ailenin mutlaka zeytinliği var. Halen de boş buldukları alana zeytin dikmeyi sürdürüyor. Son yıllarda Manavgat ilçesi de Side’nin bu alışkanlığını yaygınlaştırıyor.
Mehmet Gülcü, doğma büyüme Sideli. Turizme yönelik işletmeleri var. “30 yıl önce hippiler gelirdi buralara. Biz de hizmet satıp karşılığını alıyorduk. İyi de para kazanıyorduk. Şimdi öyle mi ya. Müşteri arttı ama o kadar kazanç yok” diye durumu özetledi. Side Belediyesi’nin başlattığı düzenleme ile yollar genişletiliyor, kaldırım, yol ve sahil işgalleri sona erdiriliyor. Yürüyüş yolları yapılıyor, birçok iş yeri fazla çıkıntılarını gönüllü olarak geri alıyor. Esnafın yüzde 90’ı bu düzenlemeyi destekliyor, değişikliğe de rızasıyla, isteğiyle yapılıyor. Mehmet Gülcü, “Yanlışları herkes kabul ettiği için düzenleme destek görüyor” diye açıklık getirdi.
-Çiftçiliğe devam-
Geçtiğimiz yıllarda ‘Side Platformu’ oluşturulmuştu. Amaç çevreyi doğayı ve tarım alanlarını korumaktı. Side Platformu Bülteni yayına devam ediyor. ‘Sahibi’ görünen Gülcü, “Turizm dedik ama yanlışlar yapıldı. Bunları düzeltmemiz gerekiyor” diyor. İşyerinin ismi Kingfisher. Tabelada Türkçesi de yazıyor; ‘Yalı Çapkını’...
Sahillerde plajda uçuşan, bizim bildiğimiz balıkcıl minik mavi bir kuş. Mehmet Gülcü gelinen durumu şöyle özetledi: “Oteller yaptık, ama denizi korumadık. Kuzu balıkları yumurtlamaya bile gelmiyor artık. Kuşlar bile azaldı. Tarımı doğayı hiç bırakmadım. Nar ektim 8 yıl önce. Bu yıl 40 ton ürün aldık. Zeytinliğim de var. Yani çiftçiliğe devam. Side’ye gelen misafirlere buraya özgü tadları da sunmamız gerek, anlatmamız gerek.”
-1 milyon zeytin dikildi-
Doğan Zeytinyağı Fabrikası ile 64 yıldır zeytincilik yapan Barut ailesinden Cengiz Haydar Barut, “Bölgemizde 7 yılda bir milyondan fazla zeytin fidanı dikildi. Artık ürün gelmeye başlandı. Birkaç yıla kalmaz üründe patlama yaşanır. Zeytinciliğe devletin de katkısı olsa üretim hızla artar, kalkınmaya büyük destek olur” dedi.
Zeytinciliğin gelişmesine önem veren Cengiz Haydar Barut aynı zamanda turizmci, Side – Manavgat Turizm İşletmecileri Derneği Başkanı. Kendilerine ait otellerde bölgenin ürünlerinin tüketilmesine çok önem veriyor. Zeytinyağı fabrikasında ve zeytin bahçelerinde turlarla gelen turistleri konuk ediyor. Kent merkezindeki Vakıf Zeytinliği’nin Ticaret Borsası’na kiralanmasının ardından buradaki 25 bin zeytin ağacının ürününü de Barut’lar satın almış.
“Antalya’nın akçiğeri burası” dedi Cengiz Haydar Barut. Ve devam etti: “İyiki borsaya verildi. Buraya değişik duygularla, rant hırsıyla bakılmamalı, böyle kalmalı. Bahçe bakımsız kalmış, oysa iki kat ürün alınır buradan.”

-Belediyeler cazibe merkezleri oluşturmalı-
Side-Manavgat Turizm İşletmecileri Derneği’nin (SİDE-TUDER) toplantısı için Başkan Cengiz Haydar Barut ile birlikte Sueno Otel’e geçtik. Barut, “Turizmciyiz ama gördüğün gibi tarımdan da kopmuş değiliz. Zeytini ve zeytinyağını turistik bir ürün yapacağız. Herkes turizm yapacak değil ya. Çiftçimizi de tarım sektörünü de düşünmeliyiz” dedi.
Manavgat Kaymakamı, bölgedeki tüm belediye başkanları, Emniyet Müdürü, Jandarma Komutanı, işletmeciler ve işadamları buluşup sezonla ilgili görüş ve önerilerde bulunacaklar, değerlendirme yapacaklardı.
Toplantı öncesi Akdeniz Turistik Otelciler ve İşletmeciler Birliği Başkanı Sururi Çorabatır ile Manavgat eski Belediye Başkanı Akay Senel ile kısa bir görüşme olanağımız oldu. Çorabatır, Mısır’dan yeni dönmüştü. Oradan edindiği izlenimle seslendi: “Antalya’da kıyı boyunca yer alan turistik belediyelerimize büyük iş düşüyor. Beldelerinde cazibe merkezleri oluştursunlar. Yurt dışı tanıtımlara kalkışmasınlar, o bizim işimiz, bakanlığın işi. Destek olsunlar yanımızda olsunlar ama, öncelikle bölgelerinde cazibe merkezleri yaratıp, otellerdeki misafirleri çekecek projeler yaratsınlar. Siyaset gömleğini çıkarıp çevreyi düzenleyip güzelleştirsinler. Buna bizler de yardımcı oluruz. Otelciler olarak bizler paylaşımcıyız.”
-Herkes işini yapmalı-
Çorabatır’ı ilk kez ‘yumuşak-sert’ bir tavır içinde gördüm. Söylediklerine katılmamak mümkün değil. Turistlerin otelden çıkmasını herkes, hepimiz istiyoruz. Ama çıkınca onun güvenliği, çevre düzenlemesi, esnafın onlara davranış şeklinden korkuyoruz. Herkes kendi işini yapmalı. Belediye başkanları kendi evinin önünü süpürsün, monotonlaşmadan heyecanlarını yitirmeden yöresini en güzel hale getirsin. Otelci iyi hizmet versin, bakanlık, turizm birlik ve dernekleri iyi tanıtım yapsın.
Manavgat eski Belediye Başkanı Akay Şenel, “Turizm zor ama zevkli ve neşeyle çalışılan bir iş kolu. Emekleme döneminden çıkmalıyız. Belediyelere çok iş düşüyor, turizmcilerin görüşlerini iyi analiz etmeliler” dedi.
-Turizmci tarımdan kopmuyor-
Manavgat Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Şükrü Vural, “Turizmde marka olduk, tarımsal ürünlerle de marka olmalıyız. Nar-Narenciye ve Zeytin bölgemizde gelişiyor” dedi. 4’ü yeni açılanla birlikte zeytinyağı fabrikası 10’a ulaşmış. Boş alanların tarımla değerlendirilmesini istedi Başkan Vural.
Side içinde başlatılan düzenleme çalışmalarına işadamları ve turizmciler destek veriyor. Side Belediye Başkanı Abdülkadir Uçar, “Düzenleme projesince birçok yapı sahipleri tarafından yıkılıyor. Kimse şikayetçi değil. Side’nin güzelleştirilmesini herkes istiyor çünkü. 3.5 kilometre sahil düzenlemesi yapıldı. Kıyı kenar çizgisi altında hiç yapı kalmadı. Parklar düzenlendi, cazibe merkezleri oluşturuyoruz. Artık turist otelden çıkmak isteyecek, çarşıya enerji, hareket gelecek” diye özetledi çalışmalarını.