2
Şubat
2026
Pazertesi
ANASAYFA

Yasaklar, Yasaklar!..

İnsan yaşamı demokrasicilik oynayan ülkelerde hep yasaklar ile karşı karşıya kalmıştır. Genlerine, “padişahım sen çok yaşa” sözcüğü yer etmiş olanlar, karşı karşıya kaldığı yasakları hep tevekkülle karşılamış, bunu koyanların bir bildiği vardır diye düşünmüştür.

Sözlükler yasak’ı katı biçimde tanımlamışlardır. Onlara göre bir yerde bir toplulukta yasalar veya toplumsal kurallar gereği yapılmasına izin verilmeyen veya engellenmesi engellenen şey… Başka bir deyişle yapılmaması istenilen emredilmiş, memnu… Toplumun huzuru, güvenliği için konulan yasaklara herkes gibi bizim de boynumuz kıldan incedir. Ancak bazı yasaklar var ki, onların konulması biraz keyfi, biraz da dayatma olunca işin rengi o zaman değişiyor…

Çoğumuz gençliğimizde cinsel olsun, siyasi olsun yasak kitapları gizli gizli okumadık mı?

Bir dönem Karl Marks’tan, Lenin’den ve komünist manifestosundan ulu orta söz etmek yasak değil miydi?

Aynanın karşısına geçip, kimseye duyurmadan kendimize sorsak; acaba kaçımız yasak aşk yaşadı?

Öğrencilik yıllarında kopya çekmeyenimiz var mı acaba?

Devlet memuru olanlar arasında, içlerinden gelmese de, yasaya uygun düşmese de siyasetçi veya amir baskısından bilerek yanlış iş yapanlar yok mudur?

Kısacası bu yasaklar, yasaklamalar, yasaklayıcılar, yasaklılar tüm yaşamımızda bizlerle beraber yaşadı…

Nedense yasaklar denilince aklıma hep Devekuşu Kabare Tiyatrosunun ünlü oyunu, gündemden hiç düşmeyen parodileri gelir… Kandemir Konduk’un yazıp, Zeki Alasya’nın yönettiği oyunda başta Metin Akpınar olmak üzere kimler kimler oynamıştı…

Yanılmıyorsam oyun şöyle başlamıştı;

Yasak ne günah ne?

Yasak nedir? Nedir yasak?

Hiç düşündünüz mü dostlar?

Yasak diyorlarsa yasak…

Uzun yıllar önce Devekuşu Kabere Tiyatrosunun oyuncuları oynarken, Kandemir Konduk bunları yazarken yıllar sonrasını mı görmüşlerdi? Bilinmez…

Oysa biz Osmanlının torunlarıyız diyerek İdil Biret’in Topkapı Sarayındaki konserini basmak isteyenler, Osmanlı Tarihindeki yasakları biliyorlar mıydı?

Geçmiş günlerin ünlü tarihçisi ve benim de ondan çok şey öğrendiğim, bana basının kapılarını açan Reşat Ekrem Koçu Osmanlı tarihindeki yasakları tadına doyulmaz üslubu ile yazmıştı…

Neydi bu yasaklar?

Gayri Müslimlere cariye satma yasağı, kahve yasağı; Geceleri ezanla yatsı arası sokağa çıkma yasağı; Evlerde ışık yakma yasağı; Afyon ve esrar kullanma yasağı; Kadınların kayıklara erkeklerle binme yasağı; Kadınların Eyüp’te kaymakçı dükkânına girme yasağı; Kadınların açık saçık gezme yasağı; Kadınların mesire yasağı; İstanbul’a bekâr uşağı girme yasağı; Hamama giden gayrimüslimlere nalın giyme yasağı; Arabaya ve ata binme yasağı; Çingenelere ata binme ve kısrak besleme yasağı; Saçak, şahnişin, çardak yasağı; Arnavutlara tellak olma yasağı; Umumi yerlerde ve bilhassa kahvehanelerde devlet sohbeti yasağı; Kiliselerde çan çalma yasağı; Şehirdeki konaklardan yalılara, yalılardan konaklara taşınma yasağı; Silah taşıma yasağı; Surların üzerine ev yapma yasağı; Ay yıldız yasağı; Tütün yasağı ve içki yasağı…

Osmanlının bu yasaklarından içki ve tütün yasağının, günümüzde adım adım yapılmaya çalışıldığını görüyoruz. Öncelikle içki satan yerlere, restoranlara ruhsat verilmesinin güçleştirildiğini görüyoruz. Sorulduğunda böyle bir niyetimiz yok deniyorsa da uygulamanın böyle olmadığı açıkça görülüyor. Son günlerde onlara bir de belirli yerlerde sigara içme yasağı getirildi. Geçtiğimiz haftanın basınına baktığımızda sigara yasağı konusunda anlatılanlar pehlivan tefrikalarını aşmış durumdalar.

Özellikle içki içilen mekânlarda, kahvehanelerde insanlar bunun çaresizliğini yaşıyorlar. Çareyi sigara molası verip toplu halde kapı önünde birikenlerden bu kez yoldan gelip geçenler rahatsız oluyor. İşletme sahipleri ise müşterilerinin azalmasından şikâyetçiler… Yasağı delebilmek için çareler arıyorlar. Manisa’da bir kahvehane işletmecisi çareyi kahvehanesinin çatısını sökmekte bulmuş!..

İçkili bir mekânda içkinizi içerken sigara yasak… Özellikle Boğaziçi’nde denize karşı içkinizi yudumlarken sigara yasak…

Açık havada maç izlerken sigara yasak…

Televizyonda gösterilen filmlerde sigara içenlerin görüntülenmesi yasak, tüten dumanlar ise yasak değil…

Sigara içmeyenlerin hakkı deniyor. Tamam, güzel de; yasalara göre suç kapsamına girmeyen sigara içenlerin özgürlük hakları ne olacak?

Merek ediyorum sigara yasağını başka yasaklar izleyecek mi? Örneğin Nişantaşı ve Maçka’da gençlerin el ele oturmalarından rahatsız olan yöneticimiz olmuş… Onları ahlak erozyonu olarak nitelemiş… Birkaç gün öncesi Gürpınar’da başı türbanlı, baştan ayağa tesettürlü genç bir kızı bir delikanlı ile sarmaş dolaş sahilde dolaşırken görmüştüm. Acaba böylesine bir yasak gelirse kanları kaynayan gençlere el ele dolaşma yasağı gelirse, bu yasağın kapsamına hangileri girecek?

Meşhur sözdür; tok açın halinden anlamaz derler. Doğru bir söz; sigara içki içmekten nasibini alamamışlar, sigarasız içkinin tadı olmadığını anlayamazlar. Yaptıkları Çin işkencesinin farkında bile değiller, akıllarınca yanlış yorumladıkları veya anlayamadıkları din kitaplarının hükümlerine uyduklarını sanırlar. Oysa çuvaldızın ucu onlara değince işler değişiverir. Yıllar öncesi yabancı sigaraların tüketimi, yurda girişleri yasaklanmıştı. Bir gazeteci arkadaş yolunu bulmuş, bakanlar kurulu toplantısını görüntülemişti. Resimde her bakanın önünde birer Marllboro paketi duruyordu.

Yasaklar dedik, nereden nereye geldik. Gelişmiş ülkelerde yasak ve yasak kavramının farklı uygulandığı da göz ardı edilmemelidir. Oysa ben bugün tarihteki tütün ve içki yasağından söz edecek, o yasakları koyanların saraylarında tütün ve şarap içtiklerini anlatacaktım. Onu da bir sonraki yazımda sizlerle paylaşırım…


erdemyucel2002@hotmail.com
 

Yayın Tarihi : 3 Ağustos 2009 Pazartesi 10:43:44
Güncelleme :3 Ağustos 2009 Pazartesi 10:52:01


Bu haber hakkında yorum yazmak ister misiniz?
Yorumlarınız
mehmet ersindigil IP: 84.62.54.xxx Tarih : 3.08.2009 16:03:36

Hocam sen sag ol var ol"Gene güzel bir yaziyi kaleme almissin.Aslinda bu konu hakkinda ben baska yöne cevirecem.Bildigim kadari ile icki ve tütün devlet idaresi eli altindaydi.Ve devlet bundan cok cok Devlet hazinesine vergi girmekteydi.Oysa simdi Devlet büyüklerimiz bunlari yasaklamaya basladi yakinda,da raki sigara gibi yasaklanacagina inanmaktayim.

Asil konu Devlet büyüklerimiz insanlarin refahi icin calismasi gerekirken Halkini birden bogmaya baslamis gibi görüyorum.Cünkü Sigaradan ve Rakidan artik hazineye vergi girmeyecek.Devlet ayakta durabilmesi icin diger mamüllere zam koymaya baslamistir.Petrol fiyatlari gün gecmiyor bahalaniyor,Belediyeler Allahin suyuna yüzde 75 se kadar zam yapiyorlar,Ceryana zam dahalarida vardir hepsini sayacaksam sayfalar sigmaz. Ögleyse devlet büyüklerimizin Halkini düsünerek yapmasi gereken bir sey geriye kaliyor.Aldiklari maaslarindan ekstradan yüzde 20 sini vergi ödesinler.Ha ayriyeten maaslarinin genede yüzde 20 sini aşagiya ceksinler.Böylelikle hayati kolaylastiracak bazi ürünlerden vergi indirimi yaparak ucuzlatirlar.Tabiki bu söyledigim islerine gelmiyecek ama,Bu benim bir önerimdir.Bu dediklerim olmazsa gelecek secimlerde yasaklari kaldiracak bir Parti bulunur ve Halk o Partiyi iktidara getirir diye düsünüyorum saygilarimla.


Kadriye Yilmaz IP: 95.14.57.xxx Tarih : 18.08.2009 07:55:32

Vallahi ben baska yasaklar gelmesini istiyorum.Mesela

1´.Milletvekilleri ile milletvekili olmayan vatandaslar arasindaki kazanc farki yasagi

2.Pembe köskte ikamet eden (sayemizde)leydinin kiyafetlerini bizimkilrden fark yasagi

3.Onlarin yani zatlara sunulan yemeklerin fark yasagi

4.Onlar (Bize ait)lüx otomobillerde korumalarla biz dolmuslardaki fark yasagi

5.Seyahatlerinde(bize ait jetlerde)istedikleri ülkeye vize ihtiyaci olmadan bizim paralari harcama yasagi.

Daha 6-7-8-ve devam edebilecek sayisi binleri asan fark yasaklari dururken gariban milletin efkarindan tüttüdügü cigarasini,ki onun vrgisinide sizler cebe indiriyorsunuz.Bizide bu topraklarin analari dogurdu.Biz fantom seyi degiliz.Siz egitime yeteri kadar önem verin.Zaten sigaranin zararlarini  bu millet biliyor,biliyorda proteinsiz yasamaninda ne kadar hayati önemi oldugunu biliyor bu millet.Et alamiyor,cocuklarini sokakta mendil satmaya yolluyor.Istanbul trafiginde cocugunu cam silmeye yolluyor ve daha nice olumsuz yasak olmasi gereken sey varken yüksek vergiler aldiginiz sigarayami taktiniz.Borcu olmayan ve ödeyemedigi icin intahar eden vatandasi düsünün.Vallahi ben bu kadar dert üstüne birde sigara  yasagi  filan dinlemem ve efkerimin dumanina semalara püskürtürüm.sefam olsun deyip.Herkese sefali günler diliyorum.


hürriyet IP: 78.162.54.xxx Tarih : 4.08.2009 02:18:41

YASAKLAR!.....Yasaklar insanlara ne getirir ne götürür hiç düşündünüz mü?Evet, bu konu da nerden cıktı? dediniz sanki!.. sigaramın dumanından çıkmadı yanılmıyorsam çünkü sigaramı yakamıyorum YASAK…

Evet düşündüm sıkıldım biraz da millete tek tek derdimi anlatamamaktan en iyisi yazayım dedim derdimi dinlemek isteyen okur,istemeyen okumaz, ister sigara kullanan ister sigara kullanmayan herkes okuyabilir yazdıklarımı çünkü okumak hala yasak değil yanılmıyorsam.

Ben kafeterya işletiyorum, daha doğrusu fast food ve kafeterya bedava reklamını yapıyor derseniz diye ismini yazmıyorum.

Reklamlarla düzelmeyeceğini sizler de biliyorsunuz. Sigara içmek yasak olduğu sürece elli defa reklam yapsak neye yarar, bu yasakla neyin reklamını yapıyoruz sizce?. Tv’ler her yer kaç günlerdir bu yasak konuşulmuyor mu? bu yasakla yatıp bu yasakla kalkmaya başlamadık mı? kapalı mekanlarda tüketilmesi yasak içmeyenlere sağlığı tehdit ediliyormuş,bu yasakla iyi mi oldu?,kötü mü oldu? Bu yasakla cadde sokak ortasına dökülmedik mi? alenen sigara içtiğimizi gösterip teşhir etmiyor muyuz? Sokakta sigara içiyordum, iki üç küçük afacan çocuk sokakta oyun oynarken meraklı gözlerle bizi seyrediyorlardı sanırım içlerindeki tek düşünce büyükler bunu yapıyor iyi bir şey olmalı babamda yapıyor bak , büyüyünce bende onlar gibi sokağa oyun oynamaya değil oturup sigara içmeye çıkacağım, bir elimede çay alırım diyorlardı eminim ya neden bu hükümet çocukların sokakta oyun oynamasına müsade ediyor, neden yasaklamıyor sokaktan kotu şeylere sigaraya örneğin özenmiyorlar mı sizce,kötü alışkanlıklara özenmiyorlar mı?

Bizlerin yaşı kemale ermiş bırakın sigaradan zehirlenelim ama o çocuklara neden kötü örnek olalım bu şekilde onların tertemiz ciğerlerini kirletmeyecek mi bu özenti?

Olaylara hep at gözlüğümü derler ya da ne bileyim edebiyatçı değilim, pembe gözlük mü neyse onunla bakarız? Polyanna’cılık oynarız hep kirlenmiş ciğerleri temizlemek mi temiz ciğerleri korumak mı daha kolay sizce?…

Hep suna kafam takılır; otobüsler resmi hizmet veren kurumlar, kamusal alanlar, her kesimin sigara içeninde içmeyeninde gitmeye mecbur olduğu yerler tamam buralarda yasak olsun çünkü içmeyenlerde mecbur gitmek zorunda, ama benim işletmem kamusal alan değil sigara dumanından rahatsız olan gelmek zorunda değil yada bunun için kanun çıkmadı herkes kahvehanelere gidecek diye rahatsız olan gelmeyebilir. Seçim yapma ve tercih yapma özgürlüğü var yada var sanıyordum şu an var mı bilmiyorum.Ben beğenmediğim marketten esnaftan alışveriş etmiyorum sizlerde eminim ki öyle. sigaradan rahatsız olan oraya gitmeyebilir, demek istediğim ya da ne bileyim devlet buna da çözüm bulsun, kanun çıkarsın o zaman herkes kahvehaneye barlara günde bir defa uğrasın ki biz burada bu yasağı koyalım yada kanun kimseye kahvehaneye gitmiyorsun diye ceza yazmıyor.

Şu örnekte çok hoşuma gider örneğin ben devletimizden manavlarda şeftali ve limonun yasaklanmasını istiyorum neden mi? sağlığımızı tehdit ediyor da ondan, ne alaka demeyiniz lütfen düşünün şeftali görüp de kaşınan alerji olan insanları, limon görüp de bayılan kriz geçiren insanlar yok mu ülkemizde? bu kişiler, şeftali ve limon var diye manava gidemiyor bunların manava gitmeye marul domates almaya hakları yok mu? neden satılmasını yasaklamıyorsunuz değil mi onlarda manava gidip alışveriş yapsın,YASAKSA buda yasak olmalı bence.Neden kapalı mekanların işletmelerin havalandırma sistemleri denetlenmiyor uyarılmıyor ış yokuşa sürülüyor anlamıyorum doğrusu havalandırmaların kontrolü daha kolay değil mi yetersizse ceza yazarsınız işletmelere havalandırmalarını denetleyin bence bu benim fikrim bırakında çocuklarda diledikleri gibi caddede sokakta oyunlarını oynasın büyüklerinin elinde tüttürdüklerini örnek almasınlar değil mi? kapalı mekanda mı teşhir reklam daha çok oluyor işyerleri önünde çocukların yanında içilmesi mi teşhir oluyor acaba sizlere soruyorum. Çocuklar kapalı mekanlara giremeyecek merak etmeyecekler ama dışarıda biz bunu alenen özendirmiyor muyuz..Yapılan röportajlara bakıyorum herkes bir memnun ki bu yasağa çok iyi oldu,sağlığa zararlı iyi oldu deniliyor.

Ben bunları yazarken sanki sigara zararsız sigara içmeyi savunuyorum düşünmeyin sakın herkes artık sigaranın zararını biliyor bırakın değişik kampanyalarla bilinçli bir toplum yaratarak bıraktıralım bence şunu söyleyeyim bir çoğumuza doktorumuz sağlığımız söz konusuyken bile bende dahil olmak üzere bir böbreğim kanserden alınmasına rağmen doktorum bana yasak edemedi bir çoğumuzda doktorumuz yasak edemiyor bu yasakla kaç kişi sigarayı bırakır sanıyorsunuz? eskiden işportacılar,seyyar satıcılar vardı.Zabıtalar onları kovalardı caddede gördüklerinde değil mi şimdi bu oyunun yeni versiyonu mu? esnaflar kaç zabıta kovala oyunu tavsan kaç tazı tut misali,haklısınız tabi eski oyunlarda unutulmasın diye belki de tavsan kaç, tazı tut. pardon esnaf kaç zabıta tut eski oyunun yeni versiyonu sanırım..Bilmiyorum demokratik bir ülkede yasıyoruz, bunları söylemem eleştirmeme hakkım olduğunu düşünüyorum T.C. vatandaşı olarak.eleştirilerimin yıkıcı yönde değil yapıcı, biraz kırılgan ve birazda mizan sel olarak anlatmaya çalıştım,bir kez daha söylemek istiyorum. SİGARAYA DA YASAĞA DA KARŞIYIZ çünkü bizler evimize ekmeğimizi işyerlerimizden karşılıyoruz ,devletimize vergilerimizi işyerlerimizden karşılayıp ödüyoruz. İs yerlerimizden karnımızı doyuruyoruz . Çünkü işletme sahibi olarak çok zor durumlarla karşı karşıyayız teğet geçen kriz etkiledi bu yasak da üzerine tuzu biberi oldu, yasak önce bahçesi olan işletmeleri de kapsıyordu sonra esneklik sağlandı bahçesi açık havası olan yerlere ayrıcalık getirdi ya bahçesi olmayan esnafım ne yapsın iki kahvehane düşünün,biri bahçeli, diğeri bahçesiz bahçesi olmayan esnafın müşterisi sigara içmek için bahçeli esnafa kaymayacak mı? bu bana göre bilmiyorum doğru mu haksız rekabet ortamı sağlamıyor mu? Bahçesi olmayanı daha çok etkilemiyor mu ikisi de aynı esnaf ,aynı ısı yapıyor,ikisinde de yasak olsa müşteri tercihini o yönde kullanır nasıl olsa her yerde içilmiyor devamlı gittiğim yere çayı güzel olan yere gideyim der mi?, demez mi? ama şimdi sigaranın dumanı gibi bahçeli yere savrulmayacak mı? buna da anlam veremedim doğrusu ben yinede bu konuda devletimizin daha iyi bir düzenleme yapacağını düşünüyorum çok ümitsiz gibi görünsem de buna inanıyorum, hala ümidimi yitirmedim.

Nasıl bir aile içersinde her çocuğun ayrı bir yeri varsa,her esnafımızın da vatandaşımızın da devletin gözünde ayrı birer değere sahip olduğunu düşünüyorum.

Esnaflarımızın da devletin gözünde ayrımsız değeri olduğunu düşünüyorum,çünkü ben buna inanıyorum bu konuda devletimize güvenim sonsuzdur,şimdiden bu konuda duyarlı davranacaklarını düşünerek sonsuz teşekkürlerimi saygıyla sunuyorum teşekkürler…..
 


Cevdet ÜSTÜNDAĞ IP: 85.97.72.xxx Tarih : 3.08.2009 17:13:24

Sevgili Üstat, biraz mahçubiyet taşıyan yazıda sigara yasağını gündeme getirmeniz, doğrusu beni biraz şaşırttı ve üzdü... Her zaman yazılarınızı merak ve heyecanla okurdum, bu kez öyle olmadı, üzülerek okudum! Biliyorum ki, siz bir sigara tiryakisisiniz ve adeta sigarayı içmiyor, yiyorsunuz. Genel toplum sağlığını koruma adına bu yasağı sonuna kadar destekliyorum. Genel toplum sağlığını tehdit etmeyen yasaklara da karşıyım, onu da belirtmek isterim? Siyasi yasaklara karşı oldum, inanç ve düşünce özgürlüğünü savundum hep. Ama bu yasağı savunuyorum üstadım, çelişkili bulma beni lütfen? Sigarayı bıraktığın günleri görebilme ümidi ile "Sigarasız Günler" diliyorum:-)